تفاوت دادستان با رئیس دادگستری

به زبان ساده تفاوت دادستان با رئیس دادگستری را اینجا یاد بگیرید. خیلی از ما وقتی پایمان به دادگستری باز می‌شود، اسم‌هایی می‌شنویم که شاید دقیق ندانیم چه فرقی با هم دارند؛ مثلاً دادستان و رئیس دادگستری. در ظاهر هر دو قاضی‌اند، هر دو لباس رسمی می‌پوشند و در ساختمان دادگستری کار می‌کنند، ولی در واقع وظایفشان با هم فرق دارد درست مثل تفاوت بین فرمانده پلیس و استاندار در یک شهر. بیایید قدم‌به‌قدم و ساده توضیح دهیم که هر کدام چه نقشی دارند.

رئیس دادگستری کیست ؟

رئیس دادگستری، مدیر کل کارهای قضایی در یک شهر یا استان است. او کسی است که بر همه دادگاه‌ها، قضات و کارمندان نظارت دارد تا کارها درست انجام شود. در یک شهر، ممکن است دادگاه خانواده، کیفری، انقلاب و حقوقی وجود داشته باشد. همه‌ی این دادگاه‌ها زیر نظر رئیس دادگستری همان شهر کار می‌کنند. او مراقب است که پرونده‌ها درست بررسی شوند، رفتار قضات و کارکنان مطابق قانون باشد و مردم بتوانند به‌درستی به حقشان برسند.

مثال: فرض کن در شهر «یزد» قاضیِ یک دادگاه خانواده اشتباهی رأی داده یا برخورد نادرستی با ارباب‌رجوع داشته. مردم می‌توانند به رئیس دادگستری یزد مراجعه کنند تا او بررسی کند که آیا خطایی صورت گرفته یا نه. یعنی رئیس دادگستری، بیشتر کار نظارتی و مدیریتی دارد، نه رسیدگی مستقیم به جرم یا دعوا.

دادستان کیست ؟

اما دادستان شخصی است که در پرونده‌های کیفری (مثل سرقت، قتل، کلاهبرداری و...) از طرف جامعه وارد عمل می‌شود. به او می‌گویند «مدعی‌العموم» یعنی کسی که از طرف مردم و جامعه، پیگیر جرم‌هاست. اگر کسی جرمی مرتکب شود، دادستان است که دستور تحقیق، بازداشت یا تعقیب متهم را می‌دهد. او بر کار پلیس، آگاهی و بازپرس‌ها نظارت دارد تا مطمئن شود همه چیز طبق قانون پیش می‌رود.

مثال: فرض کن در شهر «مشهد» یک دزدی بزرگ اتفاق می‌افتد. پلیس گزارش را به دادسرا می‌فرستد. دادستان مشهد پرونده را می‌گیرد، دستور بازداشت مظنون را می‌دهد، از پلیس می‌خواهد مدارک جمع‌آوری کند و بعد از کامل شدن تحقیقات، کیفرخواست صادر می‌کند تا پرونده به دادگاه برود. در دادگاه هم معمولاً نماینده دادستان حضور دارد و از طرف جامعه علیه متهم صحبت می‌کند. پس دادستان کسی است که از طرف مردم با مجرمان برخورد می‌کند.

تفاوت اصلی در وظایف دادستان و رئیس دادگستری

رئیس دادگستری بیشتر با مدیریت و نظارت بر کار قاضی‌ها و کارمندان سروکار دارد. اما دادستان بیشتر با پرونده‌های جرم و جنایت و اجرای قانون در ارتباط است.

مثالی برای درک بهتر : فرض کن در شهر تو اتفاقی افتاده مثل اینکه کسی در خیابان با اسلحه سرقت کرده. پلیس متهم را دستگیر می‌کند و به دادسرا تحویل می‌دهد. حالا دادستان وارد می‌شود. او پرونده را می‌بیند، دستور می‌دهد بازپرس از متهم بازجویی کند، مدارک بررسی شود و اگر جرم ثابت شد، پرونده را به دادگاه می‌فرستد تا مجازات مشخص شود.

در تمام این مدت، رئیس دادگستری کاری به خود پرونده ندارد. او فقط نظارت می‌کند که روند قانونی درست انجام شود، بازپرسی‌ها دقیق باشند، حقوق متهم و شاکی رعایت شود و دستگاه قضایی درست کار کند. اگر مثلاً دادگاه پرونده را دیر رسیدگی کند یا قاضی تخلفی مرتکب شود، رئیس دادگستری وارد عمل می‌شود و تذکر می‌دهد یا بازرسی می‌فرستد.

مردم به نزد دادستان بروند یا رئیس دادگستری؟

اگر کسی از رفتار یک قاضی، کارمندان دادگستری یا تأخیر در رسیدگی‌ها ناراضی باشد، باید به رئیس دادگستری مراجعه کند. اما اگر کسی مورد جرم قرار بگیرد مثل دزدی، توهین، تهدید، ضرب و جرح یا کلاهبرداری باید به دادسرا برود و شکایتش را به دادستان یا معاون او اعلام کند.

مثال:مریم خانم از شوهرش جدا شده و از رفتار قاضی دادگاه خانواده ناراضی است؛ او می تواند انتقادش را نزد رئیس دادگستری مطرح کند. اما اگر کسی در خیابان کیفش را دزدیده، باید به دادسرا برود و دادستان پیگیری پرونده‌اش را انجام می‌دهد.

در یک جمله‌ی ساده فرق دادستان با رئیس دادگستری: دادستان کسی است که دنبال مجرم می‌گردد و از طرف مردم علیه او اقدام می‌کند. رئیس دادگستری کسی است که مراقب است دستگاه عدالت درست و منظم کار کند.

هر دو از ستون‌های اصلی قوه قضاییه هستند؛ یکی «بازوی اجرای عدالت» است، دیگری «چشم ناظر عدالت».

توصیه نهایی داد وکیل مراجعه به بهترین وکیل در شریف آباد است.