آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۵/۰۱ (پنجشنبه - ۰۱ مرداد ۱۴۰۵)

دریافت پاسپورت با حکم رشد برای اشخاصی که هنوز به 18 سال تمام نرسیده اند، یکی از موضوعاتی است که به دلیل تفاوت میان اهلیت مالی و شرایط قانونی صدور گذرنامه، ابهام زیادی ایجاد می کند. داشتن حکم رشد به این معناست که دادگاه، رشد شخص را برای امور مالی احراز کرده است؛ اما این حکم لزوما به معنای آن نیست که تمام محدودیت های قانونی مربوط به صدور گذرنامه برای افراد زیر 18 سال از بین می رود.

در موضوع دریافت پاسپورت با حکم رشد باید میان حکم رشد، اجازه خروج از کشور و شرایط صدور گذرنامه تفاوت قائل شد. حکم رشد عمدتا برای احراز توانایی شخص در اداره امور مالی خود کاربرد دارد، در حالی که صدور گذرنامه برای افراد کمتر از 18 سال تابع مقررات خاص قانون گذرنامه است. بنابراین پیش از اقدام باید مشخص شود شخص چند سال دارد، دختر است یا پسر، مجرد است یا متاهل و آیا ولی یا قیم قانونی برای او وجود دارد یا خیر.

به همین دلیل، دریافت پاسپورت با حکم رشد را نمی توان صرفا با ارائه دادنامه رشد قطعی دانست. ممکن است فرد با وجود داشتن حکم رشد، برای دریافت گذرنامه یا خروج از کشور همچنان به اجازه شخصی که قانون برای این موضوع تعیین کرده نیاز داشته باشد.

حکم رشد به تنهایی معمولا جایگزین اجازه قانونی لازم برای صدور گذرنامه افراد کمتر از 18 سال نمی شود. مطابق ماده 18 قانون گذرنامه، برای اشخاصی که کمتر از 18 سال تمام دارند و همچنین اشخاصی که تحت ولایت یا قیمومت هستند، صدور گذرنامه با رعایت شرایط مقرر در قانون و اجازه کتبی ولی یا قیم انجام می شود.

بنابراین اگر شخصی زیر 18 سال باشد، داشتن حکم رشد لزوما باعث نمی شود شرط اجازه ولی یا قیم در مقررات گذرنامه منتفی شود. علت این موضوع آن است که حکم رشد بیشتر ناظر بر اهلیت شخص در امور مالی است، در حالی که گذرنامه و خروج از کشور تابع مقررات اختصاصی خود است.

حکم رشد در حقوق ایران عمدتا برای اثبات رشد شخص بالغی که هنوز به سن 18 سال نرسیده و قصد انجام امور مالی مستقل را دارد مطرح می شود. ماده 1210 قانون مدنی و تبصره آن در خصوص بلوغ و اثبات رشد در امور مالی مورد توجه قرار گرفته اند و رای وحدت رویه شماره 30 دیوان عالی کشور نیز در تفسیر این موضوع اهمیت دارد.

در مقابل، صدور گذرنامه یک موضوع اداری و مرتبط با خروج از کشور است و قانون گذرنامه برای افراد زیر 18 سال حکم خاص دارد. بنابراین نمی توان صرفا با استناد به حکم رشد نتیجه گرفت که فرد زیر 18 سال برای دریافت پاسپورت دیگر به اجازه ولی یا قیم احتیاج ندارد. این دو موضوع باید جداگانه بررسی شوند.

حکم رشد به خودی خود مجوز خروج از کشور محسوب نمی شود. شخصی که قصد سفر خارجی دارد باید علاوه بر داشتن گذرنامه معتبر، شرایط قانونی خروج از کشور را نیز داشته باشد. در مورد افراد زیر 18 سال، مقررات مربوط به اجازه ولی یا قیم اهمیت ویژه ای دارد.

بنابراین ممکن است شخصی حکم رشد داشته باشد اما برای خروج از کشور همچنان نیازمند رعایت تشریفات قانونی مربوط به اجازه خروج باشد. در چنین شرایطی، صرف ارائه دادنامه حکم رشد به منزله اجازه خروج از کشور نیست و باید وضعیت شخص از نظر قانون گذرنامه بررسی شود.

دختر زیر 18 سال دارای حکم رشد، برای دریافت گذرنامه همچنان مشمول مقررات خاص افراد کمتر از 18 سال است. اگر شخص مجرد باشد، موضوع اجازه ولی یا شرایط قانونی مربوط به وی باید بررسی شود و حکم رشد به تنهایی جایگزین مقررات قانون گذرنامه نمی شود.

اگر دختر زیر 18 سال متاهل باشد، وضعیت متفاوتی ممکن است داشته باشد. قانون گذرنامه برای زنان شوهردار، حتی در صورتی که کمتر از 18 سال تمام داشته باشند، مقررات خاصی درباره موافقت کتبی شوهر پیش بینی کرده است. بنابراین در این وضعیت علاوه بر حکم رشد، باید مقررات مربوط به زن شوهردار نیز بررسی شود.

پسر زیر 18 سال نیز صرف داشتن حکم رشد از مقررات خاص قانون گذرنامه خارج نمی شود. اگر شخص کمتر از 18 سال تمام داشته باشد، مقررات مربوط به اجازه ولی یا قیم باید مورد توجه قرار گیرد.

برای پسران، علاوه بر موضوع سن و اجازه ولی یا قیم، وضعیت نظام وظیفه نیز در مواردی اهمیت پیدا می کند. قانون گذرنامه درباره مشمولان وظیفه عمومی نیز شرایط خاصی تعیین کرده است. بنابراین در پرونده ای که متقاضی پسر و در سن مشمولیت قرار دارد، موضوع نظام وظیفه نیز باید جداگانه بررسی شود.

صرف صدور حکم رشد لزوما به این معنا نیست که اجازه ولی برای صدور گذرنامه شخص زیر 18 سال دیگر لازم نیست. مقررات قانون گذرنامه در این زمینه حکم خاص دارد و باید بر اساس سن شخص و وضعیت قانونی او اعمال شود.

به همین دلیل، اگر هدف اصلی شخص این است که بدون اجازه پدر یا ولی برای دریافت پاسپورت اقدام کند، ابتدا باید وضعیت قانونی او و شرایط صدور گذرنامه بررسی شود. داشتن حکم رشد به تنهایی نمی تواند بدون بررسی سایر مقررات، نتیجه قطعی درباره بی نیازی از اجازه ولی ایجاد کند.

برای دریافت پاسپورت با حکم رشد، ابتدا باید مشخص شود که متقاضی زیر 18 سال است و حکم رشد او به صورت قانونی صادر شده است. پس از آن، شرایط خاص صدور گذرنامه بر اساس جنسیت، وضعیت تاهل، وضعیت ولایت یا قیمومت و در مورد پسران، وضعیت نظام وظیفه بررسی می شود.

در مرحله بعد، مدارک هویتی و مدارک مربوط به حکم رشد آماده می شود و درخواست صدور گذرنامه از مسیر قانونی مربوط ثبت می گردد. اگر مطابق مقررات، اجازه کتبی ولی یا قیم لازم باشد، این اجازه نیز باید ارائه شود. در مورد زن شوهردار زیر 18 سال، مقررات مربوط به موافقت کتبی شوهر نیز ممکن است مطرح باشد.

در نهایت، مرجع مربوط مدارک و شرایط متقاضی را بررسی می کند. بنابراین بهتر است قبل از ثبت درخواست، مشخص شود حکم رشد دقیقا برای چه موضوعی صادر شده و آیا شرایط قانونی دیگری برای صدور گذرنامه وجود دارد یا خیر.

مدارک مورد نیاز با توجه به وضعیت شخص ممکن است متفاوت باشد، اما مدارک هویتی مانند شناسنامه و کارت ملی، مدارک مربوط به حکم رشد و مدارک مرتبط با وضعیت ولی، قیم یا تاهل شخص می تواند در فرآیند بررسی مورد نیاز باشد.

اگر شخص دارای حکم رشد است، بهتر است اصل یا تصویر معتبر دادنامه و مدارک مربوط به قطعی شدن آن را نیز در اختیار داشته باشد. در صورتی که صدور گذرنامه نیازمند اجازه ولی، قیم یا شخص دیگری باشد، مدارک مربوط به این اجازه نیز باید مطابق مقررات ارائه شود.

در صورتی که متقاضی کمتر از 18 سال تمام داشته باشد، اصل مقررات ماده 18 قانون گذرنامه باید مورد توجه قرار گیرد. این ماده برای اشخاص کمتر از 18 سال و اشخاص تحت ولایت یا قیمومت، اجازه کتبی ولی یا قیم را در شرایط مقرر لازم دانسته است.

بنابراین حکم رشد را نباید به عنوان جایگزین خودکار اجازه ولی یا قیم در نظر گرفت. ممکن است در برخی پرونده ها به دلیل شرایط خاص شخص، موضوع متفاوت باشد، اما این تفاوت باید بر اساس مقررات اختصاصی قانون گذرنامه و وضعیت واقعی متقاضی احراز شود.

بله، این دو موضوع از نظر حقوقی تفاوت دارند. حکم رشد به طور اصلی برای احراز توانایی شخص در انجام امور مالی مطرح می شود و هدف آن مشخص کردن توانایی فرد در اداره و تصرف مستقل در اموال خود است.

اجازه خروج از کشور و صدور گذرنامه تابع مقررات دیگری است. بنابراین ممکن است فردی از نظر امور مالی دارای حکم رشد باشد اما برای دریافت گذرنامه یا خروج از کشور همچنان با محدودیت های قانونی مربوط به سن یا وضعیت شخصی خود مواجه باشد. این تفاوت یکی از مهم ترین نکات در بررسی دریافت پاسپورت با حکم رشد است.

ماده 18 قانون گذرنامه مقرر کرده است که برای اشخاصی که کمتر از 18 سال تمام دارند و همچنین اشخاصی که تحت ولایت یا قیمومت هستند، با رعایت شرایط قانونی گذرنامه با اجازه کتبی ولی یا قیم صادر می شود. بنابراین قانون گذرنامه برای این گروه سنی مقررات مشخصی وضع کرده است.

در نتیجه، در بررسی امکان دریافت پاسپورت برای فرد زیر 18 سال، نمی توان تنها به قانون مدنی و حکم رشد استناد کرد. قانون گذرنامه به عنوان قانون خاص مربوط به صدور گذرنامه باید مورد توجه قرار گیرد و شرایط شخص به صورت کامل بررسی شود.

رای وحدت رویه شماره 30 دیوان عالی کشور در خصوص تفسیر ماده 1210 قانون مدنی و تفاوت امور مالی و غیرمالی اهمیت دارد. بر اساس این رای، رسیدن به سن بلوغ در امور غیرمالی اصل بر رشد است، اما تصرف در امور مالی برای شخص بالغ زیر 18 سال نیازمند اثبات رشد است.

اهمیت این رای در موضوع پاسپورت آن است که نشان می دهد نباید حکم رشد را به صورت گسترده و برای هر موضوعی به عنوان مجوز عام تلقی کرد. حکم رشد عمدتا در حوزه ای که قانون برای اثبات رشد لازم دانسته شده اثر دارد و مقررات خاص مربوط به گذرنامه همچنان باید به صورت مستقل رعایت شود.

اگر متقاضی زیر 18 سال باشد و ولی با دریافت گذرنامه مخالفت کند، صرف داشتن حکم رشد لزوما مشکل را برطرف نمی کند. در چنین شرایطی ابتدا باید مشخص شود علت مخالفت چیست و آیا قانون در وضعیت خاص متقاضی راهکار دیگری برای دریافت گذرنامه یا خروج از کشور پیش بینی کرده است یا خیر.

همچنین باید میان اختلاف خانوادگی و مانع قانونی تفاوت قائل شد. اگر موضوع صرفا یک اختلاف خانوادگی باشد، ممکن است راهکار قضایی یا اداری متناسب با وضعیت شخص وجود داشته باشد. اما انتخاب راهکار صحیح نیازمند بررسی سن، وضعیت تاهل، نوع حکم رشد و شرایط قانونی صدور گذرنامه است.

در خصوص شرط سنی، قانون گذرنامه برای اشخاص کمتر از 18 سال مقررات خاصی دارد. بنابراین با رسیدن شخص به 18 سال تمام، وضعیت او از نظر این محدودیت سنی تغییر می کند و دیگر صرفا به دلیل کمتر از 18 سال بودن، مشمول بند مربوط به اشخاص زیر 18 سال نخواهد بود.

با این حال، سایر موانع قانونی احتمالی مانند وضعیت نظام وظیفه برای مشمولان، ممنوع الخروجی قضایی یا سایر محدودیت های قانونی همچنان ممکن است وجود داشته باشد. بنابراین رسیدن به 18 سالگی به معنی منتفی شدن تمام موانع احتمالی خروج از کشور نیست.

آیا با حکم رشد می توان پاسپورت گرفت؟

حکم رشد به تنهایی لزوما برای دریافت پاسپورت فرد زیر 18 سال کافی نیست. شرایط قانون گذرنامه درباره افراد کمتر از 18 سال نیز باید رعایت شود و در صورت وجود شرایط لازم، اجازه ولی یا قیم مورد توجه قرار می گیرد.

آیا حکم رشد جایگزین اجازه پدر برای گرفتن پاسپورت است؟

صرف داشتن حکم رشد معمولا جایگزین اجازه قانونی ولی یا قیم برای فرد زیر 18 سال نمی شود. حکم رشد عمدتا برای احراز رشد در امور مالی کاربرد دارد و صدور گذرنامه تابع مقررات خاص خود است.

آیا دختر زیر 18 سال با حکم رشد می تواند بدون اجازه پدر پاسپورت بگیرد؟

پاسخ به این موضوع به وضعیت دقیق شخص و مقررات حاکم بر صدور گذرنامه بستگی دارد. حکم رشد به تنهایی دلیل کافی برای بی نیازی از اجازه قانونی مقرر در قانون گذرنامه نیست و باید شرایط متقاضی بررسی شود.

آیا پسر زیر 18 سال با حکم رشد می تواند از کشور خارج شود؟

داشتن حکم رشد به خودی خود مجوز خروج از کشور نیست. علاوه بر مقررات مربوط به افراد زیر 18 سال، در مورد پسران ممکن است وضعیت نظام وظیفه نیز در امکان خروج از کشور موثر باشد.

آیا حکم رشد فقط برای امور مالی است؟

حکم رشد در اصل برای احراز رشد شخص در امور مالی اهمیت دارد. بنابراین نباید آثار آن را به صورت خودکار به موضوعاتی مانند صدور گذرنامه یا اجازه خروج از کشور تسری داد.

برای دریافت پاسپورت با حکم رشد چه مدارکی لازم است؟

مدارک هویتی، حکم رشد و مدارک مربوط به وضعیت ولی، قیم یا تاهل شخص ممکن است مورد نیاز باشد. مدارک دقیق با توجه به شرایط متقاضی و مقررات زمان درخواست تعیین می شود.

آیا بعد از گرفتن حکم رشد، اجازه خروج از کشور هم صادر می شود؟

خیر، حکم رشد به خودی خود اجازه خروج از کشور نیست. برای خروج از کشور باید علاوه بر داشتن گذرنامه معتبر، شرایط قانونی خروج نیز وجود داشته باشد.

دریافت پاسپورت با حکم رشد برای افراد زیر 18 سال موضوعی است که نباید صرفا بر اساس داشتن دادنامه رشد بررسی شود. حکم رشد عمدتا برای احراز رشد در امور مالی صادر می شود، در حالی که صدور گذرنامه و خروج از کشور تابع مقررات اختصاصی قانون گذرنامه است.

بر اساس ماده 18 قانون گذرنامه، اشخاص کمتر از 18 سال در شرایط مقرر برای دریافت گذرنامه با اجازه کتبی ولی یا قیم مواجه هستند و بنابراین داشتن حکم رشد لزوما این شرط را از بین نمی برد. وضعیت تاهل، جنسیت، ولایت یا قیمومت و در مورد پسران وضعیت نظام وظیفه نیز می تواند در بررسی موضوع موثر باشد.

در نتیجه، برای دریافت پاسپورت با حکم رشد باید ابتدا مشخص شود شخص چه سنی دارد، حکم رشد او در چه شرایطی صادر شده و آیا علاوه بر حکم رشد، اجازه یا تشریفات دیگری طبق قانون گذرنامه لازم است یا خیر. رسیدن به نتیجه صحیح در این موضوع نیازمند تفکیک میان اهلیت مالی، صدور گذرنامه و اجازه خروج از کشور است.