با سلام و عرض ادب و احترام
در شناسنامه مادر یکی از آشنایان در دهه ۷۰ در زمان تعویض شناسنامه های قدیمی نام همسر و فرزندان درج نشده بوده و یکی از فرزندانش بدون آگاهی و اطلاع از مقررات قانونی خودش نام همسر و فرزندان ایشان را در شناسنامه وی در محل مربوطه نوشته است. خواهشمند است در این مورد راهنمایی لازم مبذول گردد.

نظر مستند وکیل با تحلیل مقررات

سلام و عرض ادب چون هرگونه دست‌نویسی یا تغییر در مندرجات شناسنامه، حتی اگر از روی سادگی یا حسن نیت باشد، در قانون دارای آثار کیفری و اداری است و باید با دقت اصلاح شود. بیایید مرحله‌به‌مرحله توضیح دهم که دقیقاً چه باید کرد :

۱. ماهیت موضوع

در شناسنامه مادر، نام همسر و فرزندان درج نشده بوده (در دهه ۷۰، هنگام تعویض شناسنامه‌ها). سپس یکی از فرزندان، به‌صورت دستی و بدون مجوز رسمی، در محل مخصوص، نام همسر و فرزندان را خودش نوشته است. این عمل از نظر قانون ثبت احوال، دست‌کاری در سند رسمی محسوب می‌شود، حتی اگر قصد سوء‌استفاده وجود نداشته باشد.

۲. وضعیت قانونی (مطابق قانون ثبت احوال)

طبق ماده ۲ قانون ثبت احوال و ماده ۵۳ قانون ثبت احوال: «هرگونه تغییر، دست‌نویسی، الحاق، یا اصلاح مندرجات اسناد سجلی و شناسنامه بدون مجوز رسمی، فاقد اعتبار و جرم است.»

بنابراین آن نوشته‌ها هیچ اثر قانونی ندارد (یعنی اضافه‌کردن نام همسر و فرزندان به‌صورت دستی، باطل است). در صورت مشاهده توسط اداره ثبت احوال، شناسنامه «باطل» و باید تعویض شود.

۳. اقدامات لازم برای اصلاح

گام ۱: مراجعه به اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه مادر

به همراه مادر (صاحب شناسنامه) به اداره ثبت احوال همان محل صدور شناسنامه مراجعه کنید و موضوع را صادقانه توضیح دهید: «در زمان قدیم، به اشتباه نام همسر و فرزندان را دستی در شناسنامه نوشته‌اند. اکنون درخواست تعویض شناسنامه داریم.» اداره ثبت احوال طبق مقررات، شناسنامه فعلی را باطل و المثنی (جدید) صادر می‌کند.

گام ۲: ارائه مدارک لازم

برای صدور شناسنامه جدید باید همراه داشته باشید:

شناسنامه فعلی مادر
کارت ملی مادر
شناسنامه همسر (در صورت فوت، گواهی فوت)
شناسنامه فرزندان (برای درج نام در سیستم ثبت احوال)
یک قطعه عکس جدید مادر

گام ۳: اصلاح اطلاعات در سیستم ثبت احوال

اطلاعات واقعی همسر و فرزندان در سامانه ثبت احوال کشور (سیستم مکانیزه) موجود است. با استعلام از آن سامانه، در شناسنامه جدید مادر، نام همسر و فرزندان به‌صورت رسمی و تایپ‌شده درج خواهد شد.

۴. نکته درباره مسئولیت فرزند

از آن‌جا که این اقدام بدون قصد تقلب انجام شده و احتمالاً سال‌ها پیش بوده، ثبت احوال معمولاً به‌عنوان جرم تعقیب نمی‌کند، بلکه فقط شناسنامه را تعویض می‌کند. اما اگر آن نوشته باعث سوء‌استفاده یا جعل سند رسمی شده باشد، در آن صورت ممکن است پیگرد قانونی داشته باشد.