اگر یکی از زوجین فوت کند، تکلیف مهریه و سهم فرزندان چه میشود؟ پاسخ روشن این است که آیا مهریه به اولاد بعد از مرگ تعلق میگیرد یا نه، به شخص متوفی و وضعیت مهریه بستگی دارد؛ در حالت معمول، مهریه ابتدا حق مالی زن است و پس از فوت او، مانند سایر داراییها به ورثه منتقل میشود، نه اینکه مستقیماً به فرزندان تعلق بگیرد.
چنانچه زن پیش از دریافت تمام یا بخشی از مهریه فوت کند، طلب مهریه از بین نمیرود. این طلب در شمار داراییهای او قرار میگیرد و پس از پرداخت هزینههای ضروری، دیون و اجرای وصیت معتبر، میان ورثه قانونی تقسیم میشود. بنابراین، فرزندان ممکن است یکی از صاحبان حق مطالبه مهریه باشند؛ اما میزان سهم آنان به تعداد و نوع ورثه، وجود همسر، پدر و مادر متوفی و سایر عوامل ارث بستگی دارد.
برای نمونه، اگر زن فقط یک شوهر و چند فرزند داشته باشد، سهم هر شخص مطابق قواعد ارث تعیین میشود. در صورت وجود پدر یا مادر زن، سهم فرزندان تغییر خواهد کرد. همچنین اگر زن پیش از فوت، مهریه را بخشیده، دریافت کرده یا درباره آن سازش کرده باشد، ورثه نمیتوانند دوباره همان مبلغ را مطالبه کنند.
با فوت شوهر، مهریه زن به عنوان دِین متوفی بر عهده ترکه باقی میماند. در این وضعیت، زن طلبکار است و میتواند طلب خود را از اموال باقیمانده شوهر مطالبه کند. فرزندان، صرفاً به دلیل فرزند بودن، بدهکار شخصی مهریه نیستند؛ مسئولیت آنان اصولاً به اموالی محدود میشود که از متوفی به ارث رسیده است و نباید از میزان ترکه دریافتی فراتر رود.
پس در پاسخ به اینکه آیا مهریه به اولاد بعد از مرگ تعلق میگیرد، باید میان «انتقال طلب زن به ورثه» و «بدهکار بودن فرزندان» تفاوت گذاشت. اگر زن زنده باشد، مهریه متعلق به اوست؛ اگر زن فوت کرده باشد، طلب او به ورثه منتقل میشود. اگر شوهر فوت کند، اصل طلب زن از ترکه پرداخت میشود و فرزندان وارث شوهر، شخصاً جای بدهکار را نمیگیرند.
فرض کنید زنی با مهریه مشخص فوت کرده و هنوز آن را دریافت نکرده است. شوهر، دو فرزند و پدر زن از ورثه هستند. در این شرایط، آیا مهریه به اولاد بعد از مرگ تعلق میگیرد؟ پاسخ این است که ابتدا طلب مهریه به عنوان دارایی زن شناسایی میشود و سپس، پس از کسر دیون و هزینههای قانونی، سهم هر وارث طبق گواهی انحصار وراثت مشخص خواهد شد. بنابراین فرزندان ممکن است بخشی از طلب را به ارث ببرند، اما تمام مهریه الزاماً به آنان تعلق نمیگیرد.
ورثه زن میتوانند با اثبات سمت خود، مطالبه را از مسیر اجرای مفاد سند ازدواج یا مرجع قضایی پیگیری کنند. انتخاب مسیر مناسب به رسمی یا قابل اجرا بودن سند، وجود مال شناساییشده و اختلاف میان ورثه یا بدهکار بستگی دارد. پیش از اقدام، بررسی متن عقدنامه و وضعیت ترکه اهمیت زیادی دارد.
مهریه پس از فوت زن از بین نمیرود و به عنوان یک طلب، وارد دارایی قابل ارث او میشود. پس از فوت شوهر نیز مهریه زن از ترکه قابل مطالبه است. در نتیجه، برای تشخیص اینکه آیا مهریه به اولاد بعد از مرگ تعلق میگیرد، باید مشخص شود چه کسی فوت کرده، مهریه دریافت یا بخشیده شده است یا نه، و چه اشخاصی وارث قانونی هستند.