آیا گواهی استحکام بنا برخلاف وضعیت واقعی ساختمان صادر شده است؟ در چنین شرایطی، ابطال استحکام بنا ساختمان با اثبات نادرستی گزارش، فقدان صلاحیت یا تخلف مؤثر در صدور آن و از طریق مرجع صالح امکانپذیر است؛ اما صرف ادعای قدیمی بودن بنا یا نارضایتی از نتیجه کارشناسی، برای بیاعتبار کردن گواهی کافی نیست.
گواهی استحکام بنا معمولاً گزارشی فنی است که مهندس دارای صلاحیت، پس از بررسی وضعیت سازه، مدارک ساختمان و شرایط موجود، برای ارائه به شهرداری یا سایر مراجع صادر میکند. این گواهی با سند مالکیت، پایان کار و پروانه ساختمانی تفاوت دارد و بهتنهایی مالکیت یا قانونی بودن همه عملیات ساختمانی را ثابت نمیکند.
اگر گواهی مستقیماً در تصمیم یک مرجع اداری، مانند صدور پایان کار یا پذیرش وضع موجود، اثر گذاشته باشد، اعتراض میتواند متوجه تصمیم اداری نهایی نیز باشد. در مقابل، اگر موضوع فقط یک گزارش خصوصی کارشناسی باشد، معمولاً باید اعتبار آن در همان پرونده حقوقی یا اداری و از طریق اعتراض کارشناسی، درخواست کارشناسی مجدد یا ارائه دلیل مخالف بررسی شود.
برای پیگیری ابطال استحکام بنا ساختمان باید میان «وجود ایراد فنی» و «اثر حقوقی آن ایراد» ارتباط روشن ایجاد شود. دلایل قابل بررسی شامل این موارد است:
مدارک باید متناسب با هدف دعوا جمعآوری شوند. معمولاً تهیه موارد زیر ضروری است:
پس از تعیین مرجع صادرکننده و تصمیم مورد اعتراض، باید خواسته دقیق تنظیم شود؛ زیرا «ابطال گزارش»، «ابطال تصمیم شهرداری»، «توقف عملیات» و «جبران خسارت» خواستههای یکسانی نیستند. در موارد مرتبط با تصمیمات اداری، صلاحیت دیوان عدالت اداری باید بررسی شود و اختلافات خصوصی یا مطالبه خسارت ممکن است در دادگاه عمومی مطرح شوند. مهلت اقدام نیز به نوع تصمیم، تاریخ ابلاغ و مقررات حاکم بستگی دارد و نباید بدون بررسی پرونده، زمان قطعی اعلام کرد.
فرض کنید مالک یک واحد مسکونی پس از مشاهده ترکهای عمیق در ستون پارکینگ، متوجه شود برای ساختمان گواهی استحکام صادر شده است. او با طرح ابطال استحکام بنا ساختمان، تصاویر و گزارش کارشناس رسمی را ارائه میکند؛ اما دادگاه یا مرجع رسیدگی فقط زمانی به ادعا ترتیب اثر میدهد که گزارش جدید، نقص مؤثر و ارتباط آن با گواهی مورد اعتراض را نشان دهد. اگر گواهی صرفاً نظر فنی مهندس باشد، ممکن است نتیجه، بیاعتباری آن در پرونده باشد نه ابطال یک سند رسمی مستقل.
در صورت اثبات تخلف، مسئولیت مهندس میتواند انتظامی، مدنی و در شرایط خاص کیفری باشد. تحقق هرکدام به عمد، میزان تقصیر، ورود خسارت و رابطه سببیت بستگی دارد. همچنین ابطال یا بیاعتبار شدن گواهی لزوماً به معنای تخریب فوری ساختمان نیست؛ ممکن است مرجع مربوط، بررسی مجدد، مقاومسازی، رفع نقص یا توقف بهرهبرداری را لازم بداند. استفاده از عنوان ابطال استحکام بنا ساختمان بدون تعیین دقیق خواسته، ممکن است باعث رد دعوا یا ارجاع نادرست پرونده شود.
در ابطال استحکام بنا ساختمان، مهمترین اقدام، تشخیص ماهیت گواهی، مرجع صادرکننده و تصمیمی است که بر پایه آن گرفته شده است. گزارش فنی مستقل، اسناد ساختمانی و کارشناسی بیطرفانه، پایه اصلی اثبات هستند. پیش از اقدام، خواسته و مرجع رسیدگی را با توجه به مدارک و آثار مورد انتظار تنظیم کنید.