آیا موجر میتواند به دلیل اختلاف با مستأجر، درِ محل اجاره را قفل کند؟ خیر؛ در حالت معمول، اتاق اجاره و قفل کردن درب توسط موجر بدون رضایت مستأجر یا دستور مرجع صالح، اقدامی خودسرانه و قابل اعتراض است، حتی اگر درباره اجارهبها، ودیعه یا پایان قرارداد اختلاف وجود داشته باشد. موجر باید برای تخلیه، مطالبه اجاره یا فسخ قرارداد از مسیر قانونی اقدام کند و نمیتواند شخصاً استفاده مستأجر از ملک را متوقف سازد.
با انعقاد اجاره و تحویل ملک، مستأجر تا پایان مدت قرارداد یا تحقق قانونیِ پایان رابطه استیجاری، حق استفاده و تصرف قراردادی دارد. قفلکردن در، خارجکردن وسایل، قطع خدمات یا جلوگیری از ورود، میتواند نقض تعهد موجر به فراهمکردن امکان انتفاع از ملک تلقی شود. در برخی شرایط، رفتار موجر ممکن است از نظر کیفری نیز تحت عناوینی مانند ممانعت از حق یا مزاحمت قابل بررسی باشد؛ اما عنوان دقیق، به نوع تصرف، مفاد قرارداد، مدت اجاره و مدارک موجود بستگی دارد.
حتی اگر اجارهبها پرداخت نشده باشد، راهکار معمول، ارسال اظهارنامه، مطالبه وجه، استفاده از شرط فسخ در قرارداد یا درخواست تخلیه از مرجع صالح است. بدهکاربودن مستأجر، بهتنهایی مجوز ورود قهری یا محرومکردن او از دسترسی به اموالش نیست.
در پروندههای مربوط به اتاق اجاره و قفل کردن درب توسط موجر، اثبات رابطه اجاره و وقوع ممانعت اهمیت اساسی دارد. مستأجر بهتر است مدارک زیر را نگهداری کند:
بهتر است مستأجر از شکستن قفل یا درگیری خودداری کند؛ زیرا این کار ممکن است علیه او بهعنوان خسارت یا رفتار مجرمانه مطرح شود و تشخیص وضعیت قبلی را دشوار کند.
نخست، مستأجر باید با حفظ آرامش، از طریق پیام یا اظهارنامه، رفع ممانعت و تحویل دسترسی را مطالبه کند. سپس میتواند برای ثبت وضعیت به کلانتری مراجعه و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، حسب مورد، دعوای حقوقی یا شکایت کیفری مطرح کند. اگر وسایل ضروری، مدارک هویتی، دارو یا ابزار کار داخل محل باشد، این موضوع باید فوراً و صریح در درخواست قضایی اعلام شود.
مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته، مبلغ و صلاحیت روزِ مراجع قضایی تعیین میشود. امکان مطالبه خسارت نیز وجود دارد، اما میزان آن به مدت محرومیت، زیان اثباتشده و رابطه مستقیم خسارت با اقدام موجر وابسته است. تخلیه نیز در صورت پایان مدت یا وجود سبب قانونی، باید از مسیر اجرایی و قضایی انجام شود، نه با قفلکردن خودسرانه.
فرض کنید سارا اتاقی را برای شش ماه اجاره کرده و بیشتر اجارهبها را نیز پرداخت کرده است. موجر به علت اختلاف درباره مبلغ باقیمانده، بدون اخطار مؤثر، در را قفل میکند و وسایل سارا داخل اتاق میماند. در این وضعیت، اتاق اجاره و قفل کردن درب توسط موجر میتواند مبنای درخواست رفع ممانعت، مطالبه خسارت و در صورت وجود شرایط لازم، پیگیری کیفری باشد. نتیجه نهایی به قرارداد، دلیل پرداختها، نحوه قفلکردن و گزارشهای موجود بستگی دارد.
در اتاق اجاره و قفل کردن درب توسط موجر، اصل مهم این است که اختلاف مالی یا پایان احتمالی قرارداد، مجوز اقدام شخصی نیست. مستأجر باید قرارداد و ادله را حفظ، از درگیری پرهیز و سریعاً درخواست ثبت وضعیت و پیگیری قانونی کند. موجر نیز برای وصول طلب یا تخلیه باید از سازوکار رسمی استفاده کند؛ زیرا اقدام خودسرانه ممکن است مسئولیت حقوقی، مالی و در شرایطی کیفری ایجاد کند.