آیا هیات مدیره ساختمان میتواند حیاط مشاع را بدون رضایت همه مالکان اجاره دهد؟ پاسخ کوتاه این است که اجاره حیاط مشاع توسط هیات مدیره معمولاً بدون تصویب معتبر مجمع عمومی مالکان و بدون رعایت مقررات ساختمان امکانپذیر نیست. حیاط مشاع متعلق به همه مالکان، متناسب با سهم آنان در عرصه و قسمتهای مشترک است و هیات مدیره اصولاً نقش ادارهکننده و مجری تصمیمهای مجمع را دارد، نه مالک یا تصمیمگیرنده مستقل درباره منافع اساسی ملک.
قسمتهای مشترک ساختمان برای استفاده عمومی مالکان پیشبینی شدهاند و هیچ مالکی، حتی با داشتن سهم بیشتر، نمیتواند به تنهایی درباره واگذاری یا اجاره آن تصمیم بگیرد. هیات مدیره ممکن است اختیار انجام امور جاری مانند قرارداد نظافت، نگهداری یا خدمات ضروری را داشته باشد؛ اما اجاره حیاط برای پارک خودرو، نصب سازه، تبلیغات، انبار یا فعالیت تجاری، از امور عادی و روزمره فراتر میرود.
در چنین مواردی باید موضوع در مجمع عمومی مطرح شود و تصمیمگیری مطابق مقررات قانونی، اساسنامه یا توافقنامه داخلی ساختمان انجام گیرد. میزان نصاب لازم به ماهیت تصمیم، تعداد مالکان، سهم هر واحد و مقررات حاکم بستگی دارد. اگر اجاره موجب تغییر کاربری، محدودیت استفاده سایر مالکان یا ایجاد تصرف اختصاصی شود، حساسیت حقوقی آن بیشتر خواهد بود.
برای بررسی اعتبار قرارداد، صرف ادعای شفاهی کافی نیست. مدارک زیر میتواند نقش مهمی داشته باشد:
در قرارداد باید مدت، مبلغ، موضوع استفاده، مسئولیت خسارت، بیمه، هزینههای مصرفی و تکلیف تخلیه روشن باشد. واریز اجارهبها به حساب شخصی مدیر، نبود صورتجلسه یا امضای قراردادی خارج از حدود اختیار، میتواند قرینهای برای اعتراض و مطالبه حسابرسی باشد؛ هرچند نتیجه نهایی به مفاد مدارک و شرایط پرونده وابسته است.
فرض کنید هیات مدیره حیاط مشاع را برای یک سال به شخصی خارج از ساختمان اجاره کند و مستأجر با نصب مانع، ورود مالکان را محدود سازد. در این وضعیت، اجاره حیاط مشاع توسط هیات مدیره در صورتی که بدون مجوز معتبر مجمع انجام شده باشد، قابل اعتراض است. مالکان میتوانند ابتدا اظهارنامهای برای توقف استفاده و ارائه اسناد ارسال کنند و سپس، با توجه به خواسته، از مرجع صالح درخواست جلوگیری از ادامه تصرف، رفع ممانعت یا رسیدگی به مطالبه خسارت کنند. اگر قرارداد با تصویب صحیح مجمع منعقد شده باشد، اعتراض باید بر نقض مصوبه، تجاوز از حدود استفاده یا ورود خسارت مبتنی شود.
بهتر است اعتراض از مسیر کمهزینه و مستند آغاز شود:
پیش از طرح دعوا باید مشخص شود هدف، ابطال تصمیم مجمع، بیاعتباری قرارداد، تخلیه، رفع ممانعت یا مطالبه خسارت است؛ زیرا هر خواسته به دلایل و تشریفات متفاوتی نیاز دارد.
اگر قرارداد به شکل معتبر منعقد شده باشد، اجارهبها اصولاً درآمد مشترک ساختمان است و باید طبق تصمیم مجمع برای هزینههای مشترک یا منافع همه مالکان مصرف شود، نه اینکه میان اعضای هیات مدیره تقسیم شود. نگهداری حساب جداگانه، ارائه گزارش مالی و درج دریافتها در صورتجلسه، از مهمترین راههای پیشگیری از اختلاف است. بنابراین، اجاره حیاط مشاع توسط هیات مدیره بدون شفافیت مالی میتواند مسئولیت مدنی و مطالبه حساب را نیز به دنبال داشته باشد.
هیات مدیره معمولاً مجری تصمیم مالکان است و اختیار آن برای واگذاری حیاط مشاع باید از قانون، اسناد ساختمان یا مصوبه معتبر مجمع ناشی شود. اجاره حیاط مشاع توسط هیات مدیره بدون رعایت این حدود، بهویژه در صورت ایجاد مزاحمت یا تصرف اختصاصی، قابل اعتراض خواهد بود. بررسی سند، صورتجلسه، قرارداد و میزان خسارت پیش از هر اقدام حقوقی ضروری است.