آیا رأی یا سازش انجامشده در شورای حل اختلاف خودبهخود اجرا میشود؟ خیر؛ در صورت وجود رأی لازمالاجرا یا گزارش اصلاحی معتبر، ارجاع پرونده از شورای حل اختلاف به اجرای احکام مدنی معمولاً با درخواست شخص ذینفع و از طریق مرجع قضایی صالح انجام میشود تا اجراییه صادر و اقدامات قانونی آغاز شود.
شورای حل اختلاف در بسیاری از پروندهها برای ایجاد صلح و سازش فعالیت میکند. اگر سازش حاصل شود، مفاد آن در قالب گزارش اصلاحی ثبت میشود. این گزارش، چنانچه مطابق مقررات تنظیم و قطعی شده باشد، قابلیت اجرا دارد. همچنین در پروندههایی که شورا صلاحیت صدور تصمیم قضایی داشته یا تصمیم صادرشده به مرحله اجرا رسیده است، محکومله میتواند اجرای آن را درخواست کند.
بنابراین، صرف مختومه شدن پرونده در شورا به معنای شروع عملیات اجرایی نیست. معمولاً باید درخواست اجرا ثبت شود، مدارک بررسی گردد و مرجع اجرای احکام، اقدامات لازم برای ابلاغ اجراییه و شناسایی اموال را انجام دهد. در عمل، ارجاع پرونده از شورای حل اختلاف به اجرای احکام مدنی ممکن است از مسیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی و سامانههای مربوط انجام شود.
مدارک مورد نیاز با توجه به نوع تصمیم و وضعیت پرونده متفاوت است، اما معمولاً موارد زیر اهمیت دارد:
اگر موضوع تعهد، تحویل مال، تخلیه، پرداخت وجه یا انجام عمل معین باشد، باید مفاد اجرایی تصمیم بهطور روشن قابل تشخیص باشد. ابهام در مبلغ، مهلت، موضوع تعهد یا مشخصات طرفین میتواند موجب توقف یا تأخیر در اجرا شود.
ابتدا محکومله باید درخواست اجرای تصمیم را در مرجع تعیینشده ثبت کند. پس از بررسی قابلیت اجرا، اجراییه صادر و به محکومعلیه ابلاغ میشود. محکومعلیه معمولاً از تاریخ ابلاغ، مهلت قانونی برای اجرای مفاد اجراییه یا معرفی مال دارد؛ این مهلت با توجه به نوع سند و تصمیم باید از متن ابلاغیه و مقررات مربوط احراز شود.
در صورت امتناع، واحد اجرا میتواند در حدود قانون نسبت به توقیف اموال، استعلام داراییها، برداشت از حساب، توقیف خودرو یا سایر اقدامات اجرایی اقدام کند. برای تعهدات غیرمالی نیز روش اجرا به ماهیت تعهد بستگی دارد و همیشه نمیتوان آن را به پرداخت وجه تبدیل کرد.
فرض کنید مهدی در شورای حل اختلاف متعهد شده است مبلغ بدهی خود را در دو قسط بپردازد. گزارش اصلاحی، مبلغ و تاریخ سررسید اقساط را مشخص کرده، اما پس از سررسید قسط دوم، پرداختی انجام نشده است. در این وضعیت، سارا میتواند با ارائه گزارش اصلاحی و مدارک هویتی، ارجاع پرونده از شورای حل اختلاف به اجرای احکام مدنی را درخواست کند. اگر گزارش از نظر شکلی و ماهوی قابل اجرا باشد، پس از صدور و ابلاغ اجراییه، اقدامات قانونی برای وصول مبلغ انجام خواهد شد؛ با این حال، نتیجه نهایی به شناسایی مال و رعایت تشریفات اجرا بستگی دارد.
گزارش اصلاحی معمولاً حاصل توافق طرفین است و اعتراض به اصل توافق، مانند اعتراض به یک رأی عادی، همیشه مسیر یکسانی ندارد. در مقابل، رأی قضایی ممکن است تا پایان مهلت اعتراض یا تعیین تکلیف در مرجع بالاتر قابل اجرا نباشد، مگر آنکه قانون یا تصمیم مرجع صالح وضعیت دیگری مقرر کند. اگر محکومعلیه ادعا کند مبلغ پرداخت شده، اجراییه اشتباه است یا تعهد انجام شده، باید اعتراض خود را با دلیل و از طریق مرجع صالح مطرح کند؛ صرف ادعا مانع قطعی اجرای حکم نیست.
ارجاع پرونده از شورای حل اختلاف به اجرای احکام مدنی نیازمند وجود تصمیم قابل اجرا، درخواست ذینفع و رعایت تشریفات قانونی است. پیش از اقدام، متن رأی یا گزارش اصلاحی، قطعی بودن آن، مرجع صالح و مدارک مربوط را بررسی کنید؛ زیرا نقص هرکدام میتواند روند اجرا را طولانی یا متوقف کند.