اگر با ارسال فالوور فیک توسط دیگران برای پیجم مواجه شده‌اید، ابتدا شواهد را حفظ کنید، فالوورهای ناشناس را حذف یا محدود کنید و تنظیمات امنیتی حساب را تغییر دهید. ارسال فالوور فیک توسط دیگران برای پیجم به‌تنهایی همیشه جرم مستقل محسوب نمی‌شود، اما اگر با قصد آزار، تخریب اعتبار، ایجاد خسارت، اخاذی، تهدید یا اقدامات غیرمجاز همراه باشد، امکان گزارش و پیگیری قانونی وجود دارد.
برای مثال، تصور کنید در یک روز تعداد زیادی حساب ناشناس و کم‌فعالیت به صفحه شما اضافه می‌شوند، نرخ تعامل صفحه کاهش پیدا می‌کند و پس از آن فردی از طریق پیام خصوصی تهدید می‌کند که در صورت پرداخت پول، این روند را متوقف خواهد کرد. در چنین وضعیتی، موضوع فقط افزایش عدد فالوورها نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از یک رفتار مزاحم یا مجرمانه باشد و باید با جمع‌آوری مدارک و ثبت گزارش مناسب پیگیری شود.
پاسخ به این پرسش به روش انجام کار، هدف شخص و نتیجه‌ای که ایجاد شده بستگی دارد. خرید یا ارسال فالوور جعلی، بدون وجود رفتارهای تکمیلی مانند تهدید، اخاذی، جعل هویت، دسترسی غیرمجاز یا انتشار مطالب خلاف واقع، لزوماً عنوان کیفری مشخص و مستقلی ندارد. با این حال، نمی‌توان همه موارد را بی‌اهمیت دانست؛ زیرا ارسال سازمان‌یافته فالوورهای غیرواقعی ممکن است برای لطمه زدن به کسب‌وکار، کاهش اعتبار حرفه‌ای، مختل کردن فعالیت تجاری یا فریب مخاطبان انجام شود.
اگر شخصی با استفاده از حساب‌های جعلی خود را به جای شما معرفی کند، نام و تصویر شما را به کار ببرد یا از صفحه‌ای مشابه برای فریب دیگران استفاده کند، موضوع می‌تواند از نظر جعل هویت و جرایم مرتبط با فضای مجازی بررسی شود. همچنین، اگر همراه با این اقدام پیام‌های تهدیدآمیز، توهین، نشر اکاذیب یا درخواست پول وجود داشته باشد، هر رفتار بر اساس محتوای واقعی و مدارک موجود ارزیابی خواهد شد.
بنابراین، صرف افزایش ناگهانی فالوورها برای اثبات جرم کافی نیست. باید مشخص شود چه کسی یا چه گروهی این کار را انجام داده، اقدام با چه هدفی صورت گرفته، آیا خسارت قابل اثباتی ایجاد شده است و آیا رفتارهای دیگری مانند تهدید یا اخاذی نیز رخ داده است.
در مرحله نخست، از حذف عجولانه همه اطلاعات خودداری کنید. از صفحه پروفایل حساب‌های مشکوک، زمان اضافه شدن آن‌ها، پیام‌های دریافتی، کامنت‌ها، لینک‌ها و هر نوع تهدید یا پیشنهاد مالی تصویر بگیرید. بهتر است در تصاویر، نام کاربری، تاریخ و ساعت تلفن همراه مشخص باشد. در صورت امکان، از صفحه اصلی، فهرست فالوورها و آمار مربوط به تغییرات ناگهانی نیز ویدئوی ضبط صفحه تهیه کنید.
اگر صفحه شما تجاری است، از آمار پیش از حادثه و پس از آن نسخه نگه دارید. کاهش فروش، از دست رفتن همکاری، حذف تبلیغ یا اعتراض مشتریان، در صورتی که مستند باشد، می‌تواند برای نشان دادن خسارت اهمیت داشته باشد. البته وجود کاهش بازدید به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که شخص مشخصی مسئول آن بوده است.
در پرونده‌های مربوط به فضای مجازی، کیفیت و پیوستگی مدارک اهمیت زیادی دارد. اسکرین‌شات به‌تنهایی ممکن است برای شناسایی مرتکب کافی نباشد، اما می‌تواند شروع مناسبی برای گزارش باشد. بهتر است مدارک زیر را در یک پوشه جداگانه نگهداری کنید:
فایل‌های اصلی را ویرایش نکنید و فقط به برش دادن یا افزودن توضیح روی تصویر اکتفا نکنید. اگر امکان دارد، اطلاعات را در چند محل امن ذخیره کنید. همچنین از ارسال رمز عبور، کد ورود یا اطلاعات خصوصی برای افراد ناشناس که ادعا می‌کنند می‌توانند فالوورها را حذف کنند، خودداری کنید؛ زیرا گاهی این افراد با وعده پاک‌سازی صفحه، حساب را سرقت می‌کنند.
هم‌زمان با حفظ مدارک، می‌توانید حساب‌ها یا پیام‌های مشکوک را از طریق ابزار گزارش همان شبکه اجتماعی اعلام کنید. دلیل گزارش باید با واقعیت منطبق باشد؛ برای نمونه، اگر حسابی خود را به جای شما معرفی کرده، گزینه مربوط به جعل هویت مناسب‌تر است و اگر پیام تهدیدآمیز ارسال شده، باید همان رفتار گزارش شود.
در متن گزارش، توضیح کوتاه و روشن بنویسید: چه زمانی این اتفاق رخ داده، چند حساب درگیر بوده، آیا پیام یا تهدیدی وجود داشته و چه اثری بر فعالیت شما گذاشته است. از ارسال ادعاهای قطعی درباره هویت فرد، بدون مدرک، خودداری کنید. گزارش‌های متعدد و بی‌دلیل ممکن است روند بررسی را دشوار کند.
گزارش به شبکه اجتماعی جای شکایت رسمی را نمی‌گیرد. این اقدام برای کاهش آسیب، مسدود کردن حساب‌ها و جلوگیری از ادامه مزاحمت مفید است؛ اما اگر تهدید، اخاذی، جعل هویت یا خسارت جدی مطرح باشد، پیگیری از مسیر قانونی نیز اهمیت دارد.
در صورت وجود نشانه‌های جرم، می‌توانید با مدارک خود به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه و موضوع را در قالب شکایت کیفری مطرح کنید. مرجع تخصصی رسیدگی به جرایم رایانه‌ای و پلیس فتا نیز می‌تواند گزارش اولیه را دریافت و موضوع را برای بررسی فنی پیگیری کند. مرجع نهایی رسیدگی، عنوان اتهام و دلایل موجود را بررسی خواهد کرد و تشخیص آن صرفاً بر اساس تعداد فالوورها انجام نمی‌شود.
در متن شکایت باید ماجرا را به ترتیب زمانی شرح دهید: از چه تاریخی تغییرات آغاز شد، چه حساب‌هایی دخالت داشتند، چه پیام‌هایی دریافت کردید، آیا تهدید یا درخواست وجه صورت گرفت و چه خسارتی به شما وارد شد. اگر شخصی را به‌طور قطعی نمی‌شناسید، او را بر اساس حدس معرفی نکنید؛ بلکه مشخصات حساب‌ها، شماره تماس‌ها و سایر نشانه‌ها را ارائه دهید تا امکان شناسایی فنی وجود داشته باشد.
ارسال فالوور فیک توسط دیگران برای پیجم زمانی اهمیت کیفری بیشتری پیدا می‌کند که بتوان ارتباط آن را با رفتارهایی مانند تهدید، اخاذی، فریب، جعل هویت، انتشار مطالب خلاف واقع یا ورود غیرمجاز به حساب نشان داد. به همین دلیل، شرح دقیق اتفاق و ارائه مدارک خام، از استفاده از عبارت‌های کلی یا اتهام‌های بدون دلیل مؤثرتر است.
اگر بر اثر این اقدام، زیان مالی یا لطمه قابل اثباتی به فعالیت شما وارد شده باشد، امکان بررسی مطالبه خسارت وجود دارد. برای نمونه، لغو یک قرارداد تبلیغاتی، کاهش فروش مستند، پرداخت هزینه برای بازگرداندن امنیت حساب یا از دست رفتن مشتریان می‌تواند در ارزیابی خسارت مطرح شود. با این حال، باید رابطه میان رفتار شخص و زیان واردشده اثبات شود.
کاهش بازدید یا کم شدن نرخ تعامل، به‌خصوص در شبکه‌های اجتماعی، ممکن است علت‌های مختلفی داشته باشد. بنابراین بهتر است آمار صفحه، قراردادهای قبلی، پیام مشتریان، فاکتورها و گزارش‌های مالی را نگهداری کنید. در صورت پیچیدگی موضوع، نظر کارشناس فنی یا بررسی داده‌های حساب می‌تواند به روشن شدن میزان اثرگذاری کمک کند.
در صورت وجود اطلاعات فنی، شناسه حساب‌ها، شماره تماس، تراکنش مالی یا ارتباطات قابل بررسی، امکان انجام تحقیقات وجود دارد. شناسایی قطعی به داده‌های موجود و همکاری پلتفرم یا ارائه‌دهندگان خدمات ارتباطی وابسته است و تضمین آن صرفاً با داشتن نام کاربری ممکن نیست.
خود حذف فالوورها معمولاً مانع ارائه شکایت نیست، اما اگر پیش از ثبت تصویر و ذخیره اطلاعات انجام شود، بخشی از شواهد از دست می‌رود. بنابراین ابتدا مدارک را ثبت کنید و سپس برای پاک‌سازی صفحه اقدام کنید.
پرداخت وجه بدون مشورت و بدون حفظ مدارک می‌تواند روند پیگیری را دشوار کند. از پیام‌ها، شماره حساب و درخواست او مستند تهیه کنید و موضوع را از طریق مسیر رسمی گزارش دهید. در صورت تهدید فوری، مراجعه سریع به مرجع انتظامی یا قضایی ضروری است.
احتمال اعمال محدودیت از سوی شبکه اجتماعی به سیاست‌های همان پلتفرم، الگوی فعالیت حساب و تشخیص سامانه بستگی دارد. برای کاهش خطر، حساب را امن کنید، فعالیت مشکوک را گزارش دهید و از خرید تعامل مصنوعی یا استفاده از خدمات نامعتبر خودداری کنید.
صرف ادعای کاهش اعتبار کافی نیست. باید رفتار مشخص، انتساب آن به شخص یا حساب معین و خسارت قابل اثبات ارائه شود. مرجع رسیدگی پس از بررسی مدارک درباره عنوان قانونی و امکان مطالبه خسارت تصمیم می‌گیرد.
در چنین شرایطی، نخست امنیت حساب و حفظ مدارک را در اولویت قرار دهید. سپس حساب‌های مشکوک را از طریق شبکه اجتماعی گزارش کنید و اگر نشانه‌هایی مانند تهدید، اخاذی، جعل هویت، نشر مطالب خلاف واقع یا خسارت جدی وجود دارد، موضوع را از طریق پلیس فتا و دفاتر خدمات الکترونیک قضایی پیگیری کنید. ارسال فالوور فیک توسط دیگران برای پیجم به‌تنهایی برای اثبات جرم کافی نیست، اما می‌تواند همراه با رفتارهای دیگر بخشی از یک پرونده قابل رسیدگی باشد. شرح دقیق زمان‌بندی، نگهداری فایل‌های اصلی و پرهیز از اتهام‌زنی بدون دلیل، شانس بررسی مؤثر موضوع را افزایش می‌دهد.