آیا از زمان صدور رأی تا اجرای طلاق، مهلت مشخصی وجود دارد؟ پاسخ این است که از زمان رأی تا زمان جاری شدن صیغه طلاق مدت ثابتی برای همه پروندهها تعیین نشده و این بازه به نوع تصمیم دادگاه، قطعی شدن رأی، ابلاغ، حضور زوجین و دفترخانه بستگی دارد. بااینحال، مهلت اعتبار حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش متفاوت است و نباید این دو عنوان را یکسان دانست.
اگر دادگاه «حکم طلاق» صادر کند، مانند پروندهای که زوجه با اثبات عسر و حرج یا تحقق شروط ضمن عقد، خواهان طلاق است، حکم باید مراحل اعتراض و قطعیت را پشت سر بگذارد. اعتبار حکم طلاق، اصولاً شش ماه از تاریخ ابلاغ رأی قطعی یا قطعی شدن رأی است. بنابراین، مهلت از زمان صدور رأی بدوی آغاز نمیشود؛ بلکه باید تاریخ قانونی قطعیت یا ابلاغ رأی قطعی بررسی شود.
در این نوع پرونده، زوج مکلف به حضور در دفترخانه و اجرای مفاد حکم است. اگر از حضور یا امضای سند خودداری کند، زوجه میتواند از دادگاه درخواست اجرای حکم کند تا تشریفات قانونی، از جمله معرفی نماینده برای امضا در موارد لازم، انجام شود. تأخیر در پیگیری میتواند موجب نزدیک شدن به پایان اعتبار حکم و ایجاد ضرورت برای بررسی وضعیت پرونده شود.
گواهی عدم امکان سازش معمولاً در طلاق توافقی یا طلاقی که از سوی زوج درخواست شده، صادر میشود. اعتبار این گواهی سه ماه از تاریخ ابلاغ رأی قطعی یا قطعی شدن آن است و زوجین باید در این مدت به دفتر رسمی طلاق مراجعه کنند. در نتیجه، از زمان رأی تا زمان جاری شدن صیغه طلاق در طلاق توافقی، رعایت مهلت سهماهه اهمیت ویژه دارد؛ زیرا پس از پایان آن، گواهی اعتبار اجرایی خود را از دست میدهد و ممکن است نیاز به اقدام دوباره باشد.
این مهلت با مدت معمول اداری فرق دارد. ممکن است دفترخانه در صورت کامل بودن مدارک، در فاصله کوتاهی وقت اجرا تعیین کند؛ اما نقص شناسنامه، کارت ملی، آزمایشهای لازم، گواهی پزشکی یا تعیین تکلیف حقوق مالی میتواند اجرای صیغه را به تأخیر بیندازد. دفترخانه نیز بدون احراز شرایط قانونی نمیتواند صرفاً به دلیل توافق شفاهی، طلاق را ثبت کند.
فرض کنید دادگاه در پرونده طلاق توافقی گواهی عدم امکان سازش صادر کند و رأی پس از ابلاغ قطعی شود. زوجین باید از همان تاریخ، مهلت سهماهه را محاسبه کنند. اگر در ماه دوم مدارک را تکمیل و به دفترخانه مراجعه کنند، صیغه طلاق پس از احراز شرایط جاری و ثبت میشود. اما اگر یکی از طرفین در این مدت حاضر نشود، صرف وجود توافق اولیه همیشه کافی نیست و آثار عدم حضور، مفاد گواهی و اقدامات انجامشده باید بررسی شود. در این مثال، از زمان رأی تا زمان جاری شدن صیغه طلاق با تاریخ قطعیت و نه روز توافق خصوصی طرفین سنجیده میشود.
برای تعیین دقیق از زمان رأی تا زمان جاری شدن صیغه طلاق باید نخست مشخص شود تصمیم دادگاه «حکم طلاق» است یا «گواهی عدم امکان سازش». سپس تاریخ قطعیت، ابلاغ، مهلت قانونی، مدارک و نحوه اجرای رأی بررسی شود. اقدام سریع پس از قطعیت، مراجعه به دفترخانه و دریافت رسید پیگیری، از مهمترین راههای جلوگیری از انقضای مهلت و اختلاف بعدی است.