آیا میتوان پولی را که در دوران آشنایی به طرف مقابل پرداخت شده پس گرفت؟ بله، استرداد وجه دوران آشنایی در صورتی امکانپذیر است که پرداختکننده بتواند قرض بودن وجه، امانی بودن آن، مشروط بودن پرداخت به ازدواج یا وجود سبب قانونی برای بازگرداندن پول را اثبات کند؛ صرف پایان رابطه، بهتنهایی برای صدور حکم کافی نیست.
دادگاه ابتدا بررسی میکند وجه با چه قصدی منتقل شده است. اگر پول به عنوان قرض پرداخت شده باشد، دریافتکننده باید آن را بازگرداند. چنانچه مبلغ برای خرید وسیلهای، پرداخت هزینه مشخص یا انجام کاری در اختیار طرف مقابل قرار گرفته باشد، امکان طرح ادعای استرداد وجه یا مطالبه حسابرسی وجود دارد. در مقابل، پرداختی که با قصد بخشش انجام شده، اصولاً تابع مقررات هبه است و بازپسگیری آن شرایط خاص خود را دارد.
وعده ازدواج نیز بهتنهایی قرارداد قطعی برای انتقال مالکیت پول یا الزام به ازدواج ایجاد نمیکند. بااینحال، اگر ثابت شود پرداخت وجه صریحاً برای انجام ازدواج یا تحقق شرط مشخصی بوده و آن شرط محقق نشده است، همین موضوع میتواند در تحلیل حقوقی پرونده مؤثر باشد. تشخیص نهایی به متن پیامها، رفتار طرفین و سایر دلایل بستگی دارد.
رسید بانکی یا گردش حساب، انتقال وجه را ثابت میکند؛ اما معمولاً بهتنهایی نشان نمیدهد که پول قرض بوده یا هدیه. بنابراین باید قرائن تکمیلی نیز ارائه شود. در پروندههای مربوط به استرداد وجه دوران آشنایی مدارک زیر اهمیت دارند:
دسترسی غیرمجاز به حساب، تهدید، انتشار تصاویر خصوصی یا جعل پیام برای تهیه دلیل، میتواند مسئولیت کیفری ایجاد کند و اعتبار ادعا را نیز کاهش دهد.
ابتدا باید اسناد مرتب و مبنای حقوقی مطالبه مشخص شود. ارسال اظهارنامه، هرچند در همه موارد اجباری نیست، میتواند مطالبه رسمی و تاریخ درخواست بازپرداخت را روشن کند. سپس دعوا با عنوان متناسب، مانند مطالبه وجه، استرداد مال یا رجوع از هبه در فرض وجود شرایط آن، از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود.
مرجع رسیدگی و هزینه دادرسی به نوع دعوا، مبلغ خواسته و مقررات جاری بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان بدون دانستن مبلغ و وضعیت پرونده، رقم ثابتی اعلام کرد. خواهان باید اصل مدارک، تصویر منظم آنها و نشانی معتبر خوانده را ارائه کند. در صورت انکار، دادگاه ممکن است موضوع را برای بررسی اصالت پیامها یا حسابها به کارشناس ارجاع دهد.
فرض کنید سارا در چند مرحله مبلغی را به حساب امیر واریز کرده و در پیامها نوشته است: «این مبلغ را برای رهن خانه میدهم و پس از قطعی شدن ازدواج برمیگردانی.» پس از پایان رابطه، امیر بازپرداخت را نمیپذیرد. در این وضعیت، استرداد وجه دوران آشنایی با اتکا به رسیدهای بانکی، متن پیامها و شهادت فرد مطلع قابل طرح است؛ اما اگر امیر پیامهایی ارائه کند که نشان دهد مبالغ هدیه بوده، نتیجه به ارزیابی مجموع دلایل وابسته خواهد بود.
برای موفقیت در استرداد وجه دوران آشنایی باید بین هدیه، قرض، امانت و پرداخت مشروط تفاوت گذاشت. انتقال بانکی فقط وقوع پرداخت را نشان میدهد و اثبات علت آن اهمیت اساسی دارد. پیش از طرح دعوا، حفظ پیامها، دریافت گردش حساب، ارسال اظهارنامه و مشورت با وکیل میتواند از انتخاب عنوان نادرست و تحمیل هزینه اضافی جلوگیری کند.