آیا پس از ابلاغ اجراییه هنوز امکان دفاع و جلوگیری از اجرای آن وجود دارد؟ بله؛ اعتراض بعد صدور اجراییه در بسیاری از موارد امکانپذیر است، اما نتیجه آن به مرجع صادرکننده، علت اعتراض، مهلتهای خاص و مدارک موجود بستگی دارد. صدور اجراییه بهتنهایی به معنای قطعی بودن تمام اقدامات اجرایی نیست و شخص معترض باید سریعاً ایراد خود را در مرجع صالح مطرح کند.
باید میان اعتراض به اصل رأی یا سند، اعتراض به صدور اجراییه و اعتراض به عملیات اجرایی تفاوت گذاشت. اگر رأی هنوز قابل واخواهی، تجدیدنظر یا اعاده دادرسی باشد، موضوع اصلی اعتراض به رأی است؛ اما اگر رأی قطعی بوده و اجراییه بر مبنای آن صادر شده باشد، ایراد ممکن است متوجه اشتباه در مفاد اجراییه، میزان محکومبه، هویت طرفین یا نحوه اجرا باشد.
در اجرای احکام دادگستری، ایراد نسبت به اشتباه یا مغایرت اجراییه معمولاً در دادگاهی پیگیری میشود که اجراییه را صادر کرده است. در اجرای اسناد رسمی لازمالاجرا، مرجع و شیوه رسیدگی تابع مقررات اجرای ثبت است و ممکن است اعتراض به اداره ثبت، رئیس ثبت یا مرجع قضایی صالح ارتباط پیدا کند.
صرف نارضایتی از اجراییه کافی نیست. معترض باید نشان دهد که اجراییه برخلاف مفاد رأی یا سند صادر شده، بدهی پیشتر پرداخت شده، تعهد بهطور قانونی ساقط شده، شخص اشتباهی طرف اجرا قرار گرفته یا مالی که برای توقیف انتخاب شده متعلق به محکومعلیه نیست. همچنین ادعای جعل، پرداخت، تهاتر یا بیاعتباری سند معمولاً به دلیل و رسید معتبر نیاز دارد.
ابتدا باید نوع اعتراض و مرجع صالح مشخص شود. سپس درخواست یا دادخواست با شرح دقیق ایراد، خواسته روشن و پیوست مدارک ثبت میشود. در متن، بهتر است شماره پرونده اجرایی، تاریخ ابلاغ، مبلغ مورد مطالبه و اقداماتی که باید متوقف یا اصلاح شود، دقیقاً درج شود. اعتراض بعد صدور اجراییه لزوماً اجرای عملیات را متوقف نمیکند؛ بنابراین در صورت وجود خطر فروش مال، انتقال وجه یا ورود خسارت، درخواست توقف عملیات اجرایی یا تأمین مناسب نیز باید با استدلال و مدارک کافی مطرح شود.
مهلت اعتراض در همه پروندهها یکسان نیست و ممکن است از مقررات اعتراض به رأی، عملیات اجرایی یا آیین خاص اجرای ثبت تأثیر بپذیرد. به همین دلیل، منتظر پایان مهلت اخطار یا توقیف نمانید و تاریخ ابلاغ را مبنای اقدام فوری قرار دهید.
فرض کنید علی بابت یک قرارداد، بخشی از بدهی خود را پیشتر پرداخت کرده، اما طلبکار برای کل مبلغ درخواست صدور اجراییه داده است. علی با ارائه رسید بانکی و مکاتبات طرفین میتواند اعتراض بعد صدور اجراییه را نسبت به مبلغ اضافه مطرح کند و اصلاح میزان بدهی یا توقف اجرای بخش مورد اختلاف را بخواهد. با این حال، پذیرش اعتراض قطعی نیست و دادگاه یا مرجع اجرا باید اصالت رسید، ارتباط آن با قرارداد و زمان پرداخت را بررسی کند.
اعتراض شفاهی، ارائه مدارک بدون توضیح ارتباط آنها با بدهی، اشتباه گرفتن اعتراض به رأی با اعتراض به عملیات اجرایی و تصور توقف خودکار اجرا، از خطاهای مهم هستند. اعتراض بعد صدور اجراییه باید مشخص، مستند و متناسب با اقدام اجرایی باشد؛ در غیر این صورت ممکن است بدون اثر عملی باقی بماند.
برای دفاع مؤثر، ابتدا مرجع صادرکننده اجراییه و نوع ایراد را تعیین کنید، سپس مدارک پرداخت یا مالکیت را گردآوری و درخواست اصلاح یا توقف را همزمان با اعتراض مطرح کنید. چون آثار هر اقدام به جزئیات پرونده وابسته است، بررسی متن رأی، سند و ابلاغیه پیش از انتخاب مسیر قانونی ضروری است.