آیا مبلغ تعیینشده برای نفقه فرزند با نیازهای واقعی او یا توان مالی والد پرداختکننده سازگار نیست؟ اعتراض به نظریه کارشناس نفقه فرزند باید بهصورت کتبی، مستدل و در مهلت اعلامشده از سوی دادگاه ارائه شود تا قاضی بتواند گزارش کارشناسی را دوباره بررسی یا تکمیل کند. نظریه کارشناس برای دادگاه جنبه ارشادی دارد و بهتنهایی نتیجه پرونده را قطعی نمیکند.
اعتراض زمانی اثرگذارتر است که به ایرادهای مشخص و قابل اثبات اشاره کند، نه اینکه صرفاً مبلغ تعیینشده ناعادلانه دانسته شود. نفقه فرزند با توجه به نیازهای متعارف او، از جمله خوراک، پوشاک، مسکن، درمان، آموزش و شرایط سنی بررسی میشود. همچنین وضعیت مالی و توان پرداخت شخص مکلف نیز اهمیت دارد.
برای نمونه، اگر کارشناس هزینه درمان مستمر کودک را در نظر نگرفته، درآمد واقعی والد را کمتر از میزان موجود محاسبه کرده یا بدون بررسی اسناد، هزینهها را بهصورت کلی برآورد کرده باشد، میتوان به همان بخشها اعتراض کرد. اختلاف نظر درباره مبلغ، بدون بیان علت و ارائه دلیل، معمولاً برای بیاعتبار کردن نظریه کافی نیست.
پس از وصول نظریه کارشناسی، دادگاه آن را به طرفین ابلاغ میکند و مهلت ارائه نظر کتبی را در ابلاغیه مشخص میسازد. در دعاوی مدنی، مهلت اظهارنظر نسبت به نظریه کارشناسی معمولاً یک هفته از تاریخ ابلاغ است؛ بااینحال، تاریخ دقیق باید از متن ابلاغیه و وضعیت پرونده در سامانه ابلاغ بررسی شود. اعتراض باید به همان شعبهای ارائه شود که پرونده را رسیدگی میکند، نه مستقیماً به کارشناس.
ثبت لایحه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا مسیر اعلامشده در پرونده انجام میشود. اگر مهلت سپری شده باشد، پذیرش اعتراض به شرایط پرونده و تشخیص دادگاه بستگی دارد؛ بنابراین تأخیر میتواند فرصت مؤثر دفاع را کاهش دهد.
یک لایحه مؤثر باید ابتدا مشخصات پرونده و بخش مورد اعتراض را بیان کند و سپس هر ایراد را با دلیل جداگانه توضیح دهد. عبارتهای کلی مانند «نظریه نادرست است» ارزش اثباتی محدودی دارند. مدارک زیر، حسب مورد، میتوانند برای ارزیابی دقیقتر مفید باشند:
در جریان اعتراض به نظریه کارشناس نفقه فرزند میتوان درخواست کرد کارشناس درباره ابهامها توضیح دهد، گزارش را اصلاح یا تکمیل کند و در صورت وجود اختلاف جدی، موضوع به کارشناس دیگر یا هیأت کارشناسی ارجاع شود. تصمیم نهایی با دادگاه است و ارجاع مجدد خودکار نیست.
فرض کنید برای پسری دهساله، مبلغی تعیین شده اما کودک به بیماری مزمن مبتلاست و ماهانه هزینه دارو و ویزیت پرداخت میشود. مادر میتواند در اعتراض به نظریه کارشناس نفقه فرزند، رسیدهای درمانی، نسخهها و مدارک بیمه را ضمیمه کند و توضیح دهد که این هزینهها در گزارش لحاظ نشده است. همچنین اگر پدر دارای شغل آزاد باشد و درآمد اعلامی او با گردش فعالیت یا سایر قرائن سازگار نباشد، میتوان درخواست بررسی دقیقتر توان مالی وی را مطرح کرد. نتیجه اعتراض به اعتبار مدارک و تشخیص دادگاه وابسته است.
دادگاه ممکن است نظریه را با سایر دلایل پرونده منطبق بداند و بر اساس آن تصمیم بگیرد، از کارشناس توضیح بخواهد، نظریه تکمیلی دریافت کند یا کارشناسی مجدد را ضروری تشخیص دهد. قاضی مکلف نیست هر اعتراضی را بپذیرد و صرف درخواست ارجاع به هیأت کارشناسی نیز الزاماً پذیرفته نمیشود.
در نهایت، اعتراض باید دقیق، بهموقع و همراه با اسناد مرتبط باشد. تفاوت میان مبلغ مورد انتظار و مبلغ نظریه، بهتنهایی دلیل کافی نیست؛ اما نادیده گرفتن نیازهای واقعی کودک، اشتباه در محاسبات یا بیتوجهی به توان مالی والد میتواند مبنای دفاع مؤثر قرار گیرد.