آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۲۹ (یکشنبه - ۲۹ شهریور ۱۴۰۵)

اگر مرد درخواست طلاق بدهد مهریه چه می شود؟ اصل کلی این است که درخواست طلاق از سوی شوهر، حق زن نسبت به مهریه را از بین نمی برد و مرد باید تکلیف مهریه و سایر حقوق مالی همسرش را مشخص کند. برای مثال، اگر زندگی مشترک چند سال ادامه داشته و رابطه زناشویی نیز برقرار شده باشد، زن اصولاً مستحق تمام مهریه مندرج در عقدنامه است؛ بنابراین اگر مرد درخواست طلاق بدهد مهریه چه می شود، پاسخ آن پرداخت، توافق، ابراء یا تقسیط قانونی مهریه پیش از ثبت طلاق است.

در نظام حقوقی ایران، مرد می تواند با رعایت تشریفات قانونی برای طلاق همسر خود اقدام کند، اما این اختیار به معنای بی نیازی از پرداخت حقوق مالی زن نیست. دادگاه خانواده هنگام رسیدگی، تکلیف مهریه، نفقه معوقه، اجرت المثل ایام زوجیت یا نحله در صورت وجود شرایط قانونی، جهیزیه و سایر حقوق مالی قابل مطالبه را بررسی می کند.

اگر زن و شوهر درباره مبلغ یا روش پرداخت توافق نکنند، دادگاه با توجه به محتویات پرونده و توانایی مالی زوج، درباره نحوه پرداخت تصمیم می گیرد. ثبت طلاق نیز معمولاً تا زمانی که حقوق مالی زن تعیین تکلیف نشده باشد، امکان پذیر نیست؛ مگر آنکه زن با دریافت نکردن حقوق خود موافقت کند یا رضایت او به شکل معتبر در پرونده ثبت شود. در چنین وضعی، صرف صدور حکم یا گواهی مربوط به طلاق، به خودی خود باعث از بین رفتن مهریه نمی شود.

در مواردی که زن قبلاً مهریه را بخشیده، ابراء کرده، به شوهر هبه کرده یا در توافقی معتبر از بخشی از آن گذشته باشد، همان میزان قابل مطالبه نخواهد بود. با این حال، ادعای شفاهی درباره بخشش مهریه معمولاً برای اثبات کافی نیست و باید سند، اقرار، نوشته معتبر یا دلیل قابل قبول دیگری وجود داشته باشد.

وقتی رابطه زناشویی برقرار شده است

اگر میان زوجین نزدیکی واقع شده باشد، اصل بر استحقاق زن نسبت به تمام مهریه تعیین شده در عقدنامه است. این موضوع ارتباطی با این ندارد که چه کسی دادخواست طلاق را مطرح کرده است. به همین دلیل، مردی که با وجود پرداخت نشدن مهریه برای طلاق اقدام می کند، باید برای پرداخت یکجا، جلب رضایت زن یا دریافت حکم تقسیط اقدام کند.

وقتی طلاق پیش از نزدیکی واقع می شود

اگر طلاق پیش از نزدیکی میان زوجین انجام شود و مهریه در عقد تعیین شده باشد، زن اصولاً مستحق نصف مهریه است. در این وضعیت، بررسی مدارک ازدواج و وضعیت رابطه زوجین اهمیت دارد. اگر مهریه در عقد تعیین نشده باشد و طلاق قبل از نزدیکی اتفاق بیفتد، موضوع می تواند مشمول تعیین مهرالمتعه شود و میزان آن با توجه به وضعیت مالی مرد و شرایط زن مشخص خواهد شد.

تأثیر بذل مهریه یا طلاق توافقی

گاهی زن برای پایان دادن به اختلاف، تمام یا بخشی از مهریه را می بخشد. این اقدام ممکن است در قالب ابراء، بذل مهریه یا توافق مالی انجام شود. اگر طلاق در قالب توافقی یا خلع باشد، متن توافق و حدود بخشش باید با دقت تنظیم شود؛ زیرا تفاوت زیادی میان بخشش قطعی، تعهد به بذل و صرفاً اعلام آمادگی برای توافق وجود دارد. مرد نباید پیش از مطالعه دقیق سند، تصور کند که کل مهریه بخشیده شده است.

ناتوانی مالی مرد، اصل بدهی مهریه را از بین نمی برد؛ اما می تواند در روش پرداخت اثر بگذارد. زوج می تواند همزمان یا پس از مشخص شدن مبلغ محکومیت، دادخواست اعسار از پرداخت یکجای مهریه و تقسیط آن را مطرح کند. در این دادخواست باید وضعیت درآمد، شغل، اموال، حساب های بانکی، هزینه های ضروری زندگی و افراد تحت تکفل به طور واقعی اعلام شود.

دادگاه برای تشخیص توان مالی، فقط به ادعای مرد اکتفا نمی کند و ممکن است مدارک مالی، شهادت شهود، استعلام اموال و سایر قرائن را بررسی کند. اگر اعسار پذیرفته شود، مبلغ پیش پرداخت و اقساط با توجه به شرایط پرونده تعیین می شود. اقساط تعیین شده نیز قطعی و همیشگی نیست و اگر وضعیت اقتصادی هر یک از طرفین تغییر کند، امکان درخواست تعدیل اقساط وجود دارد.

پرداخت نکردن اقساط در موعد مقرر می تواند موجب اقدامات اجرایی علیه مرد شود. بنابراین بهتر است زوج پیش از تأخیر، از طریق اجرای احکام یا مرجع رسیدگی کننده، درخواست تعدیل یا بررسی مجدد وضعیت مالی خود را مطرح کند. پنهان کردن دارایی، انتقال صوری اموال یا ارائه اطلاعات خلاف واقع نیز می تواند برای مرد پیامدهای حقوقی و کیفری داشته باشد.

اگر مرد درخواست طلاق بدهد مهریه چه می شود در شرایط اعسار؟ در این حالت نیز اصل مهریه پابرجاست، اما ممکن است به جای پرداخت کامل در زمان طلاق، با پرداخت پیش قسط و اقساط ماهانه تعیین تکلیف شود. توافق مستقیم با زن، در بسیاری از پرونده ها سریع تر و کم هزینه تر از ادامه اختلاف در مرحله اجراست؛ البته توافق باید رسمی، روشن و قابل اجرا باشد.

الزام به پرداخت کامل در یک مرحله، به شرایط پرونده و توافق طرفین بستگی دارد. اگر مرد توان مالی کافی داشته باشد، دادگاه می تواند پرداخت حقوق مالی زن را به صورت کامل مطالبه کند. اگر ناتوانی واقعی او اثبات شود، امکان تقسیط وجود دارد. همچنین اگر زن با دریافت اقساط، دریافت بخشی از مهریه یا بخشش آن موافقت کند، مفاد توافق در تصمیم دادگاه و سند طلاق منعکس می شود.

در عمل، میان «تعیین تکلیف مهریه» و «پرداخت کامل مهریه» تفاوت وجود دارد. ممکن است تکلیف مهریه با حکم تقسیط، توافق رسمی یا پذیرش اعسار مشخص شود و ثبت طلاق بر همان اساس انجام گیرد. با این حال، اقساط باقی مانده همچنان بدهی قانونی مرد است و زن می تواند در صورت عدم پرداخت، از طریق اجرای احکام اقدام کند.

• آماده کردن مدارک: اصل یا تصویر سند ازدواج، مدارک هویتی، نشانی دقیق طرفین و اطلاعات مربوط به فرزندان باید آماده شود. در صورت وجود توافق درباره مهریه یا سایر حقوق مالی، اصل اسناد توافق نیز اهمیت دارد.
• ثبت دادخواست: درخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به دادگاه خانواده صالح ارسال می شود. صلاحیت محلی بر اساس وضعیت اقامت زوجین و مقررات مربوط تعیین می شود.
• شرکت در جلسات و مشاوره: دادگاه ممکن است زوجین را به مشاوره یا داوری ارجاع دهد و درباره امکان سازش بررسی انجام دهد. همکاری نکردن در این مرحله می تواند رسیدگی را طولانی کند.
• تعیین حقوق مالی زن: مهریه، نفقه، اجرت المثل، نحله و وضعیت جهیزیه، حسب مورد بررسی می شود. مرد باید مدارک پرداخت های قبلی یا توافق های انجام شده را ارائه کند.
• درخواست اعسار در صورت نیاز: اگر پرداخت یکجای مهریه ممکن نیست، دادخواست اعسار و تقسیط باید با مدارک مالی مناسب ارائه شود و نباید به بعد از ایجاد مشکلات اجرایی موکول شود.
• ثبت نهایی طلاق: پس از صدور تصمیم قضایی و تعیین تکلیف حقوق مالی، طلاق در دفتر رسمی ثبت می شود. رعایت مهلت اعتبار گواهی یا حکم صادرشده نیز ضروری است.

مدارک معمول شامل شناسنامه و کارت ملی، سند ازدواج، نشانی طرفین، مدارک مربوط به پرداخت مهریه، اسناد مالکیت یا بدهی ها و در صورت طرح اعسار، مدارک درآمد و فهرست دارایی هاست. برای اثبات اعسار، شهادت شهود مطلع از وضعیت واقعی زندگی و درآمد مرد نیز ممکن است اهمیت داشته باشد؛ اما شهادت باید مطابق واقع و بر پایه اطلاع کافی باشد.

هزینه ثبت دادخواست، خدمات دفاتر قضایی، هزینه کارشناسی احتمالی و هزینه های مربوط به اجرای حکم بر اساس تعرفه های قانونی و نوع اقدام تعیین می شود. مبلغ دقیق این هزینه ها ثابت نیست و ممکن است با تغییر تعرفه های سالانه یا نوع پرونده متفاوت باشد. دریافت رسید و نگهداری نسخه همه اسناد، برای پیگیری مراحل بعدی ضروری است.

آیا زن می تواند تا دریافت مهریه با طلاق مخالفت کند؟

مخالفت زن لزوماً مانع صدور طلاق به درخواست مرد نمی شود، زیرا مرد می تواند با رعایت تشریفات قانونی برای طلاق اقدام کند. با این حال، حقوق مالی زن باید تعیین تکلیف شود و مخالفت او می تواند روند توافق یا اجرای تصمیم مالی را پیچیده تر کند.

اگر مرد اموالی به نام خود نداشته باشد، مهریه از بین می رود؟

خیر. نداشتن مال قابل شناسایی باعث سقوط مهریه نمی شود. زن می تواند در حدود مقررات، اموال و حساب های قابل توقیف را معرفی کند و در صورت اثبات اعسار، وصول مهریه از طریق اقساط انجام خواهد شد.

آیا مهریه بیشتر از مقدار قانونی قابل مطالبه نیست؟

میزان تعهد مهریه همان مبلغ یا تعداد تعیین شده در عقدنامه است؛ اما شیوه ضمانت اجرای آن می تواند تابع مقررات مربوط به توان مالی و میزان قابل وصول باشد. بنابراین باید میان اصل بدهی و ضمانت اجرای عدم پرداخت تفاوت گذاشت.

اگر زن قبلاً بخشی از مهریه را دریافت کرده باشد چه می شود؟

مبلغ دریافت شده از بدهی کسر می شود، مشروط بر اینکه پرداخت با سند، رسید، اقرار یا دلیل معتبر قابل اثبات باشد. بهتر است هر پرداخت از طریق بانکی و با ذکر دقیق بابت مهریه انجام شود تا در آینده اختلافی درباره موضوع پرداخت ایجاد نشود.

اگر شوهر دادخواست طلاق را پس بگیرد، تکلیف مهریه چیست؟

پس گرفتن دادخواست طلاق، مهریه را ساقط نمی کند. مهریه همچنان به عنوان دین زن بر عهده مرد باقی می ماند و زن می تواند مستقلاً آن را مطالبه کند؛ مگر اینکه قبلاً به شکل معتبر آن را بخشیده یا درباره آن توافق دیگری کرده باشد.

اگر مرد درخواست طلاق بدهد مهریه چه می شود؟ مهریه با ثبت دادخواست طلاق از بین نمی رود و زن اصولاً حق مطالبه آن را دارد. پس از نزدیکی، اصل بر تعلق تمام مهریه است و پیش از نزدیکی، در موارد مربوط، نصف مهریه یا مهرالمتعه مطرح می شود. مردی که توان پرداخت یکجا را ندارد باید موضوع اعسار و تقسیط را با مدارک واقعی پیگیری کند. بهترین راه عملی، بررسی دقیق سند ازدواج، مشخص کردن پرداخت های قبلی، تنظیم توافق روشن و اقدام از مسیر دادگاه خانواده و اجرای احکام است.