آیا مشمولی که سابقه غیبت دارد و اکنون معافیت موقت گرفته، میتواند برای سفر خارجی اقدام کند؟ پاسخ کوتاه این است که در بیشتر موارد، صرف داشتن معافیت موقت پزشکی، غیبت را از بین نمیبرد و بهتنهایی مجوز خروج از کشور ایجاد نمیکند؛ بنابراین درباره اینکه ایا در صورت داشتن غیبت میشود با معافیت موقت از کشور خارج شد باید وضعیت نظاموظیفه، نوع معافیت، اعتبار آن و موافقت سامانه خروج جداگانه بررسی شود.
معافیت موقت معمولا نشان میدهد فرد در یک بازه مشخص، به دلیل بیماری یا وضعیت پزشکی، موقتا قادر به انجام خدمت نیست. این تصمیم، وضعیت مشمولیت را بهطور دائمی خاتمه نمیدهد و پس از پایان مدت معافیت ممکن است فرد برای معاینه مجدد یا تعیین تکلیف اعزام شود. در مقابل، معافیت دائم اصولا موجب پایان تعهد اعزام است؛ هرچند ثبت آن در سامانه و صدور مدارک مربوط نیز اهمیت دارد.
اگر فرد پیش از دریافت معافیت موقت وارد غیبت شده باشد، اصل غیبت معمولا همچنان در سوابق او باقی میماند. معافیت موقت را نباید با تمدید مهلت معرفی یا مجوز قانونی سفر یکسان دانست. به همین دلیل، پاسخ به پرسش ایا در صورت داشتن غیبت میشود با معافیت موقت از کشور خارج شد، بدون بررسی سابقه و نوع درخواست، قطعی نیست.
مشمولان غیرغایب، در صورت داشتن شرایط قانونی، میتوانند از مسیر خدمات انتظامی برای ثبت درخواست خروج، ارائه وثیقه و دریافت اجازه سفر اقدام کنند. اما غیبت معمولا مانع استفاده از بسیاری از مجوزهای خروج، بهویژه مجوزهای تحصیلی یا سفرهای کوتاهمدت، میشود. داشتن گذرنامه نیز بهتنهایی کافی نیست؛ زیرا کنترل وضعیت نظاموظیفه در زمان ثبت درخواست و خروج ممکن است انجام شود.
معافیت موقت، نامه پزشک یا دفترچه درمانی نیز جایگزین مجوز خروج نیست. اگر سامانه نظاموظیفه برای فرد ممنوعیت ثبت کرده باشد، پرداخت وثیقه یا مراجعه به مرز، مشکل را برطرف نمیکند. در برخی وضعیتهای خاص، امکان بررسی موردی یا رفع مانع با تعیین تکلیف غیبت وجود دارد؛ نتیجه چنین بررسیای به سوابق فرد و مقررات اجرایی زمان درخواست وابسته است.
متقاضی باید ابتدا از دفاتر خدمات انتظامی درباره امکان ثبت درخواست استعلام بگیرد و سپس وضعیت خود را در سامانههای رسمی بررسی کند. بهتر است پیش از خرید بلیت، مشخص شود که مجوز صادرشده برای یک سفر مشخص است، چه مدت اعتبار دارد و آیا وثیقه یا تعهد خاصی لازم است. ایا در صورت داشتن غیبت میشود با معافیت موقت از کشور خارج شد، فقط پس از همین استعلام رسمی پاسخ عملی پیدا میکند.
علی پس از پایان مهلت معرفی، مدتی غیبت داشته و سپس به دلیل بیماری معافیت موقت ششماهه گرفته است. او با تصور اینکه معافیت موقت همان معافیت دائم است، برای سفر اقدام میکند. در بررسی اولیه مشخص میشود غیبت او حذف نشده و سامانه اجازه ثبت مجوز عادی خروج را نمیدهد. در این وضعیت، پاسخ به ایا در صورت داشتن غیبت میشود با معافیت موقت از کشور خارج شد برای علی منفی یا دستکم غیرقطعی است و باید ابتدا از طریق مرجع نظاموظیفه، وضعیت غیبت و امکان رفع مانع را پیگیری کند.
معافیت موقت معمولا غیبت را ساقط نمیکند و خودبهخود مجوز خروج از کشور نیست. تصمیم نهایی بر اساس سابقه مشمول، نوع معافیت، اعتبار آن، هدف سفر و نتیجه استعلام سامانه نظاموظیفه اتخاذ میشود. بنابراین پیش از هر اقدام، از دفتر خدمات انتظامی پاسخ کتبی یا ثبتشده بگیرید و تا صدور مجوز قطعی، بلیت غیرقابلاسترداد تهیه نکنید.