آیا هر فردی که در جریان کار به کرونا مبتلا شده باشد، ایثارگر محسوب میشود؟ خیر؛ ایثارگری در صورت ابتلا به کرونا بهصورت خودکار ایجاد نمیشود و صرف ابتلا، حتی در محیط کاری، معمولاً برای شخص عنوان ایثارگری یا جانبازی به وجود نمیآورد. برخورداری از حمایتهای قانونی به شغل فرد، علت ابتلا، میزان ارتباط بیماری با وظیفه، پیامدهای جسمی و تأیید مراجع اداری و پزشکی صالح بستگی دارد.
در حقوق ایران، عنوان ایثارگر معمولاً بر اساس وضعیتهایی مانند شهادت، جانبازی، آزادگی یا نسبت خانوادگی با اشخاص مشمول تعریف میشود. بنابراین، تشخیص ایثارگری نیازمند انطباق وضعیت فرد با مقررات مربوط و صدور تأییدیه از مرجع صلاحیتدار است. بیماری موقت، قرنطینه یا بستریشدن، بدون احراز شرایط قانونی، معادل جانبازی یا شهادت نیست.
با این حال، اگر ابتلا در نتیجه انجام وظیفه خاص، حضور مستمر در محیط پرخطر و تماس شغلی اثباتشده رخ داده باشد، موضوع میتواند از جنبه بیماری ناشی از کار، حادثه شغلی یا حمایتهای اختصاصی کارکنان بررسی شود. این بررسی با عنوان ایثارگری تفاوت دارد و نباید این دو مسیر حقوقی با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
مهمترین مسئله، اثبات رابطه میان مأموریت یا محیط کار و ابتلاست؛ زیرا مثبتبودن آزمایش بهتنهایی منشأ ابتلا را مشخص نمیکند. مدارک زیر میتواند در ارزیابی پرونده مؤثر باشد:
ثبت زمان دقیق تماس، شروع علائم و اعلام بیماری به مسئول مستقیم اهمیت زیادی دارد. پنهانکردن سابقه بیماری، ارائه مدارک ناقص یا ادعای قطعی درباره منشأ ابتلا، میتواند روند رسیدگی را دشوار کند.
متقاضی ابتدا باید درخواست خود را از طریق واحد منابع انسانی، کارگزینی یا مسئول امور ایثارگران دستگاه مربوط ثبت کند. سپس پرونده پزشکی و شغلی بررسی و در صورت نیاز، فرد به کمیسیون پزشکی یا مرجع تخصصی معرفی میشود. تصمیم نهایی معمولاً بر پایه مجموع مدارک، نظر پزشکی و گزارش اداری صادر میشود.
در بخش خصوصی، مطالبه حقوق ناشی از بیماری شغلی ممکن است از مسیر اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا مراجع بیمهای دنبال شود. در بخش دولتی یا نهادهای نظامی و درمانی، مرجع رسیدگی تابع مقررات سازمان متبوع است. اگر درخواست رد شود، باید علت رد و مرجع اعتراض در ابلاغیه بررسی شود؛ مهلت اعتراض نیز بسته به نوع تصمیم و مرجع صادرکننده متفاوت است و نباید بدون مشاهده ابلاغیه حدس زده شود.
فرض کنید پرستاری در بخش کرونا بستری شده و پس از بهبودی، دچار آسیب ریوی پایدار شده است. در این وضعیت، ایثارگری در صورت ابتلا به کرونا تنها با ارائه نتیجه آزمایش قابل اثبات نیست. او باید رابطه شغلی بیماری، استمرار عارضه و میزان کاهش توانایی کار را از طریق مدارک بیمارستان، گزارش محل خدمت و ارزیابی کمیسیون پزشکی پیگیری کند. نتیجه ممکن است شناسایی بیماری شغلی یا استفاده از حمایت درمانی و اداری باشد، نه لزوماً دریافت عنوان ایثارگری.
اگر فرد در جریان خدمت فوت کند، خانواده میتوانند درخواست بررسی ارتباط فوت با مأموریت و ابتلا را مطرح کنند. احراز این ارتباط، نیازمند بررسی پرونده پزشکی، گزارش سازمان، گواهی فوت و نظر مراجع مربوط است. پس از تأیید، نوع حمایتها بر اساس عنوانی که برای پرونده پذیرفته میشود تعیین خواهد شد؛ بنابراین نمیتوان صرفاً از روی شغل یا ابتلا، نتیجه قطعی درباره مزایا اعلام کرد.
ایثارگری در صورت ابتلا به کرونا یک عنوان خودکار نیست. مسیر درست، تفکیک میان ایثارگری، بیماری شغلی، حادثه ناشی از کار و حمایتهای سازمانی است. جمعآوری فوری مدارک، ثبت رسمی درخواست و دریافت تصمیم کتبی، مهمترین اقدامات برای حفظ حقوق فرد یا خانواده اوست.