آیا میتوان یک ضمانتنامه محضری را بدون رضایت طرف مقابل از بین برد؟ باطل کردن ضمانت نامه محضری در اغلب موارد با درخواست یکجانبه ضامن ممکن نیست و به نوع سند، مفاد تعهد، رضایت ذینفع و وجود یا نبود ایراد قانونی بستگی دارد. اگر ضمانت با توافق طرفین پایان یافته باشد، معمولاً باید با حضور اشخاص لازم در دفترخانه، سند اقرار به برائت یا فسخ و خاتمه تعهد تنظیم شود؛ اما در صورت اختلاف، ممکن است طرح دعوا در دادگاه ضروری باشد.
ضمانتنامه محضری ممکن است در شرایط مختلف قابل خاتمه یا بیاعتباری باشد. مهمترین حالت، رضایت ذینفع و اعلام کتبی برائت ضامن است. همچنین اگر تعهد اصلی به طور کامل انجام شده، مدت یا موضوع ضمانت پایان یافته، یا قرارداد پایه با توافق معتبر خاتمه پیدا کرده باشد، میتوان برای تعیین تکلیف سند اقدام کرد. با این حال، صرف ادعای انجام تعهد برای بیاثر شدن سند کافی نیست و باید رسید، اقرار، قرارداد تسویه یا دلیل قابل استناد وجود داشته باشد.
در برخی موارد، شخص میتواند مدعی بطلان یا فسخ قرارداد پایه، جعل، فقدان اهلیت، اشتباه مؤثر، اکراه یا بیاعتباری امضا شود. این موارد با «پس گرفتن ضمانت» تفاوت دارد و معمولاً نیازمند رسیدگی قضایی است. همچنین باید روشن شود سند واقعاً ضمان عقدی است یا صرفاً تعهد پرداخت، وکالت، اقرار به بدهی یا تضمین اجرای قرارداد؛ زیرا آثار حقوقی هرکدام یکسان نیست.
مدارک لازم به علت درخواست و موضع طرف مقابل بستگی دارد، اما معمولاً این موارد اهمیت دارند:
اگر هدف باطل کردن ضمانت نامه محضری از طریق توافق است، بهتر است متن رضایتنامه دقیق باشد و در آن شماره سند، میزان تعهد، نام ضامن و اعلام رفع کامل مسئولیت ذکر شود. امضای یک رسید عادی ممکن است در آینده درباره حدود برائت اختلاف ایجاد کند.
در گام نخست، متن سند و قرارداد اصلی را بررسی کنید و از ذینفع، رضایت کتبی یا حضور در دفترخانه را بخواهید. اگر همکاری کند، دفترخانه با توجه به ماهیت سند، اقرار به برائت، فسخ توافقی یا سند اصلاحی تنظیم میکند. اگر ذینفع نپذیرد، باید خواسته مناسب، مانند اعلام برائت ذمه، اثبات انجام تعهد، ابطال سند یا بیاعتباری تعهد، بر اساس مدارک انتخاب شود. ثبت اظهارنامه پیش از دعوا نیز میتواند زمان مطالبه و موضع شما را روشن کند.
مرجع رسیدگی معمولاً دادگاه عمومی حقوقی صالح است، اما صلاحیت دقیق به اقامت طرفین، محل تنظیم یا اجرای تعهد و موضوع دعوا بستگی دارد. تا زمانی که حکم قطعی یا سند معتبر برائت صادر نشده، احتمال مطالبه وجه یا اجرای تعهد را نادیده نگیرید و در صورت دریافت اخطار رسمی، مهلت پاسخ و دفاع را از دست ندهید.
فرض کنید علی برای تضمین بازپرداخت وام دوستش، در دفترخانه تعهد پرداخت مبلغ مشخصی را پذیرفته است. پس از پرداخت کامل بدهی، بانک یا طلبکار رسید تسویه صادر میکند و در دفترخانه حاضر میشود. در این وضعیت، باطل کردن ضمانت نامه محضری به معنای پاک شدن سابقه سند نیست، بلکه با تنظیم سند رسمی برائت و اعلام پایان تعهد، مسئولیت آینده علی رفع میشود. اگر طلبکار از حضور خودداری کند، رسید بانکی و مکاتبات میتواند مبنای دعوای اثبات پرداخت و برائت باشد؛ نتیجه نهایی به متن سند و ارزش اثباتی مدارک بستگی دارد.
پاره کردن نسخه سند، بستن حساب بانکی، ارسال پیام غیررسمی یا اعلام یکطرفه انصراف، معمولاً تعهد را از بین نمیبرد. همچنین نباید بدون بررسی قرارداد، دعوای «ابطال» مطرح کرد؛ زیرا گاهی خواسته درست، اثبات پرداخت یا اعلام برائت است. برای باطل کردن ضمانت نامه محضری، اقدام هماهنگ با دفترخانه و دریافت مشاوره بر اساس متن دقیق سند، از طرح دعوای نادرست و تحمیل هزینه جلوگیری میکند.
پایان دادن به ضمانت محضری بهطور معمول با رضایت ذینفع و تنظیم سند رسمی برائت سادهتر است. در صورت اختلاف، ادعا باید با دلیل مناسب و خواسته حقوقی صحیح پیگیری شود. پیش از هر اقدام، نوع تعهد، وضعیت بدهی اصلی و امکان مطالبه یا اجرای سند را بررسی کنید.