آیا فردی که به دلیل فحاشی یا قذف از او شکایت شده، میتواند بیگناهی خود را ثابت کند؟ بله، تبرئه شدن فرد بی گناه بابت شکایت فحاشی و قذف زمانی امکانپذیر است که شاکی دلیل معتبر و قابل انتساب ارائه نکند یا دفاع متهم، ساختگی بودن ادعا، نبودن سوءنیت و تردید در اصالت مدارک را نشان دهد. صرف طرح شکایت، به معنای مجرم بودن شخص نیست و اصل برائت باید در تمام مراحل رسیدگی رعایت شود.
فحاشی یا توهین، به کار بردن الفاظ یا رفتارهای تحقیرآمیز نسبت به دیگری است؛ اما قذف، نسبت دادن صریح زنا یا لواط به شخص معین است. بنابراین هر ناسزایی قذف محسوب نمیشود و تشخیص عنوان اتهام به متن دقیق عبارت، مخاطب، شرایط بیان و برداشت عرفی از آن بستگی دارد. در قذف، صریح بودن نسبت اهمیت اساسی دارد و الفاظ مبهم یا صرفاً توهینآمیز، لزوماً عنوان قذف ندارند.
دادگاه باید احراز کند که عبارت مورد ادعا واقعاً بیان شده، به متهم منتسب است و عناصر قانونی و معنوی جرم وجود دارد. موارد زیر میتواند در دفاع مؤثر باشد:
پرینت پیامها یا فایل صوتی به تنهایی همیشه کافی نیست و ارزش آنها با توجه به اصالت، زنجیره دسترسی، قرائن جانبی و دفاع طرفین سنجیده میشود. متهم باید از ارائه توضیحات متناقض، حذف پیامهای مرتبط یا امضای اظهاراتی که دقیقاً مطالعه نکرده است، پرهیز کند.
پس از ابلاغ، متهم باید در مهلت تعیینشده در دادسرا یا دادگاه حاضر شود و دفاع خود را روشن و مستند ارائه کند. مطالعه دقیق متن شکایت، بررسی ادله شاکی، معرفی شاهدان و درخواست بررسی فنی ادله الکترونیکی از اقدامات مهم است. اگر گزارش کارشناسی درباره صوت یا تصویر مطرح باشد، میتوان نسبت به اصالت، نحوه استخراج و کامل نبودن فایل اعتراض کرد.
درخواست تبرئه شدن فرد بی گناه بابت شکایت فحاشی و قذف باید بر نبودن دلیل کافی و فقدان ارکان جرم استوار باشد، نه صرفاً بر انکار کلی. در صورت صدور قرار منع تعقیب یا حکم برائت، متن تصمیم و علت آن اهمیت دارد؛ زیرا آثار حقوقی هرکدام با دیگری یکسان نیست و اعتراض به تصمیم نیز تابع نوع تصمیم و مهلت ابلاغ است.
فرض کنید شخصی ادعا کند همسایهاش در یک گروه خانوادگی به او نسبت ناروا داده است، اما تصویر ارائهشده ناقص باشد و هیچ شاهدی نیز انتساب پیام را تأیید نکند. متهم توضیح دهد حساب کاربری در اختیار چند نفر بوده و کارشناسی هم انتساب قطعی پیام را تأیید نکند. در چنین وضعی، تبرئه شدن فرد بی گناه بابت شکایت فحاشی و قذف محتمل است؛ البته نتیجه نهایی به مجموع مدارک و تشخیص مرجع رسیدگی وابسته خواهد بود.
برائت خودبهخود به معنای اثبات افترا یا شکایت کذب نیست. برای اقدام جداگانه باید نشان داده شود که شاکی با علم به بیگناهی فرد، عمداً جرم مشخصی را به او نسبت داده یا ادلهای خلاف واقع ارائه کرده است. همچنین در صورت ورود زیان مادی یا معنوی، امکان بررسی مطالبه خسارت با توجه به شرایط قانونی وجود دارد. پیش از هر اقدام، متن تصمیم قضایی و رفتار واقعی شاکی باید دقیق بررسی شود.
برای تبرئه شدن فرد بی گناه بابت شکایت فحاشی و قذف باید میان توهین و قذف تفاوت گذاشت، اصالت و انتساب ادله را بررسی کرد و دفاعی منظم و مستند ارائه داد. طرح شکایت به تنهایی محکومیت ایجاد نمیکند؛ اما بیتوجهی به ابلاغها، اظهارات عجولانه و نادیده گرفتن مهلتهای قانونی میتواند موقعیت دفاعی متهم را تضعیف کند.