آیا مالک میتواند همزمان با پس گرفتن ملک، خسارتهای واردشده را نیز مطالبه کند؟ بله؛ در موضوع تخلیه منزل و خسارات، مالک میتواند در صورت وجود دلیل، اجور معوقه، اجرتالمثل ایام تصرف، هزینه تعمیر خرابیهای قابل انتساب به مستأجر و گاهی خسارت قراردادی را مطالبه کند؛ اما تخلیه ملک و اثبات خسارت، دو خواسته متفاوت هستند و هرکدام به دلیل و تشریفات خود نیاز دارند.
اگر قرارداد اجاره کتبی، مدت آن تمام شده و شرایط قانونی لازم وجود داشته باشد، ممکن است مالک بتواند از مسیر سریعترِ دستور تخلیه اقدام کند. این دستور معمولاً برای اختلاف پیچیده درباره اصل قرارداد یا حق تصرف صادر نمیشود. در مقابل، اگر مستأجر به اعتبار قرارداد، پرداخت اجارهبها، تمدید اجاره یا مالکیت موجر ایراد داشته باشد، موضوع غالباً نیازمند رسیدگی قضایی و صدور حکم است.
بنابراین، صرف پایان یافتن مدت اجاره همیشه به معنای صدور فوری دستور تخلیه نیست. وجود امضای طرفین، رعایت شرایط قرارداد، وضعیت ودیعه و تشخیص مرجع صالح اهمیت دارد. تخلیه خودسرانه، قطع آب و برق یا تعویض قفل میتواند برای مالک مسئولیت حقوقی ایجاد کند.
خسارت باید مستند، قابل انتساب و قابل ارزیابی باشد. مهمترین موارد عبارتاند از:
در پروندههای تخلیه منزل و خسارات، قرارداد اجاره، رسید پرداخت یا دریافت ودیعه، اظهارنامه، پیامهای مرتبط، صورتجلسه تحویل، عکس و فیلم دارای تاریخ، فاکتور تعمیرات و شهادت مطلعان اهمیت دارند. بهتر است هنگام تحویل ملک، صورتجلسهای با ذکر وضعیت دیوارها، تأسیسات، کنتورها و کلیدها تنظیم شود. در صورت اختلاف، دادگاه میتواند موضوع را به کارشناس رسمی ارجاع دهد؛ بنابراین ارائه فاکتور بهتنهایی، همیشه اثباتکننده میزان خسارت نیست.
فرض کنید مستأجر پس از پایان قرارداد، دو ماه دیگر در ملک باقی مانده و سپس آن را با خرابی شیرآلات و آسیب به کابینت تحویل داده است. مالک میتواند تخلیه و اجرتالمثل مدت تصرف را پیگیری کند و هزینه تعمیرات را نیز مطالبه نماید؛ اما باید ثابت کند خرابیها فراتر از استهلاک معمول بوده و مستأجر سبب آن شده است. اگر بخشی از ودیعه نزد مالک باقی مانده باشد، تسویه آن باید شفاف و بر مبنای مبلغ قطعی یا مورد تأیید مرجع رسیدگی انجام شود. این نمونه نشان میدهد که تخلیه منزل و خسارات الزاماً در یک تصمیم واحد تعیین نمیشوند.
درخواست تخلیه و مطالبه خسارت از طریق ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ارجاع به مرجع صالح انجام میشود. مرجع رسیدگی به نوع درخواست، محل وقوع ملک، مبلغ خواسته و مقررات جاری بستگی دارد. معمولاً مالک باید ابتدا قرارداد و پایان یا نقض رابطه اجاره را اثبات کند، سپس خسارتهای مستقل را با خواسته مشخص مطرح نماید. ارسال اظهارنامه پیش از اقدام قضایی، اگرچه همیشه الزامی نیست، برای اعلام رسمی مطالبه و تعیین تاریخ تصرف مفید است.
برای موفقیت در دعوای تخلیه منزل و خسارات، باید میان تخلیه، اجارهبهای معوق، اجرتالمثل و هزینه تعمیرات تفکیک کرد. مالک نباید بدون مجوز قانونی اقدام عملی کند و مستأجر نیز باید رسید پرداخت، وضعیت ملک و دلیل ادامه تصرف خود را حفظ کند. بررسی قرارداد و مدارک پیش از ثبت دادخواست، از طرح خواسته نادرست و هزینههای اضافی جلوگیری میکند.