آیا مبلغ اقساط مهریه پس از صدور حکم اعسار قابل تغییر است؟ بله؛ تعديل در اقساط مهریه زمانی امکانپذیر است که توان مالی زوج یا وضعیت اقتصادی زوجه نسبت به زمان تعیین اقساط تغییر کرده باشد. این تغییر میتواند به شکل کاهش درآمد، بیکاری، بیماری، افزایش هزینههای ضروری یا برعکس، بهبود وضعیت مالی بدهکار و افزایش توان پرداخت او باشد.
تقسیط مهریه بر مبنای وضعیت مالی شخص در زمان رسیدگی تعیین میشود و تصمیم دادگاه همواره با فرض ثابت ماندن شرایط صادر نمیشود. زوج میتواند در صورت کاهش واقعی توان پرداخت، تعدیل کاهشی اقساط یا افزایش فاصله میان پرداختها را درخواست کند. زوجه نیز اگر دلایلی از افزایش درآمد، دستیابی به مال، اشتغال بهتر یا پنهان کردن داراییهای زوج داشته باشد، میتواند افزایش مبلغ اقساط یا کاهش فاصله پرداختها را بخواهد.
صرف ادعا برای تعديل در اقساط مهریه کافی نیست. دادگاه معمولاً درآمد، اموال، حسابهای بانکی، هزینههای متعارف زندگی، افراد تحت تکفل، بدهیهای ضروری و تغییرات ایجادشده پس از حکم قبلی را بررسی میکند. کاهش ارزش پول به تنهایی همیشه موجب پذیرش درخواست زوجه نمیشود، اما میتواند همراه با سایر دلایل در ارزیابی توان پرداخت مؤثر باشد.
مدارک باید به تغییر وضعیت مالی در مقایسه با زمان صدور حکم قبلی ارتباط داشته باشند. ارائه اسناد ناقص، اظهارات متناقض یا ادعای بدهیهای صوری میتواند اعتبار درخواست را کاهش دهد.
درخواست تعديل در اقساط مهریه از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و معمولاً باید به پرونده یا مرجع صادرکننده تصمیم تقسیط مرتبط شود. پس از ابلاغ، طرف مقابل فرصت دفاع و ارائه مدارک دارد و دادگاه با بررسی اسناد، تحقیقات لازم و وضعیت واقعی طرفین تصمیم میگیرد. در صورت وجود پرونده اجرایی، اطلاع دادن درخواست به واحد اجرای احکام نیز اهمیت دارد؛ زیرا تا پیش از تصمیم جدید، اصل حکم قبلی به قوت خود باقی است.
تعدیل با اعتراض به اصل مهریه یا انکار زوجیت تفاوت دارد. این درخواست معمولاً اصل دین را از بین نمیبرد، بلکه شیوه و میزان پرداخت را با توان مالی جدید هماهنگ میکند. همچنین ثبت درخواست به خودی خود موجب توقف عملیات اجرایی یا رفع آثار تأخیر در پرداخت نمیشود؛ بنابراین باید وضعیت پرونده اجرایی و امکان اقدامات قانونی همزمان بررسی شود.
فرض کنید زوجی با درآمد ثابت، به پرداخت ماهانه یک سکه محکوم شده است. چند ماه بعد شغل خود را از دست میدهد، مستأجر میشود و هزینه درمان فرزندش افزایش مییابد. اگر این موارد با مدارک معتبر اثبات شود، درخواست تعديل در اقساط مهریه میتواند به کاهش مبلغ هر قسط یا افزایش فاصله پرداختها منتهی شود؛ البته نتیجه قطعی نیست و به تشخیص دادگاه و وضعیت زوجه بستگی دارد. اگر همین شخص بعداً مالک ملک یا دارای درآمد قابل توجه شود، زوجه میتواند تعدیل افزایشی را پیگیری کند.
تعديل در اقساط مهریه راهی برای اصلاح حکم تقسیط در صورت تغییر واقعی شرایط مالی است، نه وسیلهای برای فرار از پرداخت دین. موفقیت آن به اثبات تغییر وضعیت، ارائه مدارک منسجم و توضیح دقیق فاصله میان شرایط فعلی و زمان صدور حکم بستگی دارد. پیش از ثبت دادخواست، بررسی متن رأی، وضعیت اجرای احکام و اسناد مالی هر دو طرف ضروری است.