آیا با افزایش هزینههای زندگی یا کاهش درآمد، امکان کم شدن مبلغ اقساط مهریه وجود دارد؟ بله، تعدیل تقسیط مهریه از طرف زوج زمانی قابل درخواست است که زوج بتواند تغییر واقعی و مؤثر در وضعیت مالی خود را نشان دهد. دادگاه ممکن است با توجه به درآمد، هزینههای ضروری، تعداد افراد تحت تکفل و داراییهای زوج، مبلغ هر قسط یا فاصله زمانی پرداخت اقساط را تغییر دهد؛ اما اصل بدهی مهریه از بین نمیرود.
تقسیطی که قبلاً تعیین شده، معمولاً بر اساس وضعیت مالی زوج در زمان صدور حکم یا پذیرش اعسار مشخص میشود. اگر پس از آن شرایط اقتصادی تغییر کند، امکان طرح درخواست جدید وجود دارد. کاهش درآمد، از دست دادن شغل، بیماری مؤثر بر توان کار، افزایش هزینه درمان، تولد فرزند یا افزایش تعهدات ضروری میتواند از عوامل قابل بررسی باشد. صرف ادعای گرانی یا نارضایتی از مبلغ قسط کافی نیست و دادگاه باید ناتوانی نسبی و واقعی را احراز کند.
در مقابل، اگر زوج درآمد پنهان، ملک، خودرو، حساب بانکی یا معاملات مالی قابل توجه داشته باشد، درخواست او ممکن است رد شود. همچنین انتقال صوری اموال یا ارائه اطلاعات ناقص میتواند اعتبار دفاع او را تضعیف کند.
مدارک باید با واقعیت زندگی زوج هماهنگ باشد. برای نمونه، اظهار درآمد بسیار پایین در حالی که سبک زندگی یا گردش مالی او خلاف این موضوع را نشان میدهد، میتواند علیه وی استفاده شود. در پرونده تعدیل تقسیط مهریه از طرف زوج، کیفیت و انسجام مدارک معمولاً از تعداد اسناد مهمتر است.
درخواست باید از مسیر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به مرجع قضایی صالح خانواده یا مرجعی که طبق مقررات اجرای حکم صلاحیت رسیدگی دارد ارسال شود. زوج باید در دادخواست، مبلغ قسط فعلی، مبلغ پیشنهادی، علت تغییر وضعیت و دلایل خود را روشن بنویسد. پس از ابلاغ به زوجه، دادگاه اظهارات طرفین و مستندات مالی را بررسی میکند و در صورت لزوم، تحقیقات مربوط به اموال و درآمد را انجام میدهد.
تا زمانی که تصمیم جدید صادر و ابلاغ نشده است، قسطهای قبلی معتبرند. بنابراین زوج نباید صرفاً با ثبت دادخواست، پرداخت اقساط مقرر را متوقف کند؛ زیرا تأخیر ممکن است آثار اجرایی و مالی داشته باشد. تعدیل با اعسار اولیه تفاوت دارد: اعسار ناظر به ناتوانی از پرداخت یکجای محکومبه است، اما تعدیل درباره تغییر میزان یا زمانبندی اقساط تعیینشده مطرح میشود.
فرض کنید برای آقای «الف» پرداخت مهریه به اقساط ماهانه تعیین شده، اما پس از مدتی شغل خود را از دست داده و همسر و دو فرزند تحت تکفل دارد. او با ارائه گواهی پایان کار، اجارهنامه، مدارک هزینههای درمان و مستندات جستوجوی شغل، تعدیل تقسیط مهریه از طرف زوج را درخواست میکند. اگر بررسی دادگاه کاهش واقعی توان پرداخت را تأیید کند، ممکن است قسط ماهانه کاهش یابد یا فاصله پرداختها بیشتر شود؛ با این حال نتیجه قطعی به مدارک، درآمد احتمالی و داراییهای او بستگی دارد.
تعدیل تقسیط مهریه از طرف زوج راهی برای اصلاح برنامه پرداخت در شرایط مالی جدید است، نه وسیلهای برای حذف مهریه یا فرار از اجرای حکم. ثبت بهموقع دادخواست، ارائه مدارک معتبر و ادامه پرداخت اقساط تا تعیین تکلیف نهایی، مهمترین اقدامات زوج محسوب میشود. پیش از اقدام نیز باید وضعیت اموال، درآمد و هزینههای ضروری بهصورت دقیق بررسی شود.