آیا پس از طلاق میتوان نام خانوادگی همسر را کنار گذاشت و به نام خانوادگی پیشین بازگشت؟ بله، در اغلب موارد زن مطلقه میتواند برای تغییر به فامیلی قبلی و بازگشت به نام خانوادگی اولیه خود، به اداره ثبت احوال مراجعه و درخواست ثبت کند؛ بااینحال، انجام این کار معمولاً خودکار نیست و به ارائه مدارک هویتی و سند رسمی طلاق نیاز دارد.
نام خانوادگی همسر معمولاً با رضایت و اجازه او در اسناد هویتی زن درج میشود و بهخودیخود تابعیت یا نسب خانوادگی زن را تغییر نمیدهد. پس از طلاق، زن میتواند درخواست کند نام خانوادگی اولیه او که معمولاً نام خانوادگی پدر است، دوباره در شناسنامه درج شود. این موضوع با «تغییر نام خانوادگی دلخواه» تفاوت دارد؛ زیرا در اینجا متقاضی معمولاً خواهان بازگشت به سابقه هویتی پیشین خود است، نه انتخاب یک نام جدید.
اگر نام خانوادگی موردنظر، نام خانوادگی پدر یا نام خانوادگی ثبتشده پیشین باشد، بررسی اداری سادهتر خواهد بود. بااینحال، تصمیم نهایی بر اساس سوابق سجلی، مدارک ارائهشده و ضوابط جاری ثبت احوال اتخاذ میشود. داشتن فرزند، استفاده از نام خانوادگی همسر در اسناد شغلی یا بانکی، و گذشت زمان از طلاق، معمولاً مانع اصل درخواست نیست؛ اما ممکن است اصلاح برخی سوابق جانبی را ضروری کند.
ممکن است ثبت احوال، حسب مورد، مدارک تکمیلی برای تطبیق هویت یا بررسی سوابق مطالبه کند. بنابراین بهتر است پیش از مراجعه، از همان اداره درباره مدارک روز و شیوه ثبت درخواست استعلام شود. هزینه این فرایند مبلغ ثابتی برای همه پروندهها نیست و به نوع خدمت، تعرفه جاری و احتمال اصلاح اسناد وابسته است؛ از اعلام مبلغ قطعی بدون بررسی تعرفه روز باید خودداری کرد.
در مرحله نخست، درخواست در اداره ثبت احوال محل اقامت یا محل صدور سند، طبق رویه همان اداره ثبت میشود. سپس سوابق سجلی بررسی و در صورت پذیرش، اصلاح لازم در شناسنامه و سامانه ثبت احوال انجام میگیرد. زمان انجام کار به کامل بودن مدارک، نیاز یا عدم نیاز به بررسی بیشتر و حجم مراجعات بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان برای همه پروندهها مدت یکسانی تعیین کرد.
پس از صدور شناسنامه اصلاحشده، متقاضی باید تغییر نام خانوادگی را به بانکها، بیمه، محل کار، دانشگاه و سایر مراجع مرتبط اعلام کند. این اقدام از مغایرت اطلاعات و مشکلات احتمالی در معاملات یا دریافت خدمات جلوگیری میکند.
برای نمونه، «مینا» پس از قطعی شدن طلاق متوجه شد هنوز نام خانوادگی همسر در شناسنامهاش درج شده است. او با ارائه شناسنامه، کارت ملی و سند طلاق، درخواست تغییر به فامیلی قبلی را مطرح کرد و نام خانوادگی پیش از ازدواج خود را خواستار شد. اگر سوابق سجلی او با درخواست مطابقت داشته باشد و مانع اداری یا اختلاف هویتی وجود نداشته باشد، امکان اصلاح شناسنامه فراهم است. اما اگر نام خانوادگی مورد تقاضا متعلق به خانواده دیگری باشد یا سوابق ثبت احوال ابهام داشته باشد، نتیجه نیازمند بررسی بیشتر خواهد بود.
تغییر به فامیلی قبلی پس از طلاق، در اصل امکانپذیر است، اما نیاز به درخواست رسمی و بررسی ثبت احوال دارد. تفاوت میان بازگشت به نام خانوادگی پیشین و انتخاب نام خانوادگی جدید، کامل بودن مدارک و هماهنگکردن اسناد پس از اصلاح، مهمترین نکاتی هستند که باید پیش از اقدام در نظر گرفته شوند.