آیا میتوان برای هر طبقه از یک ساختمان دوطبقه سند جداگانه گرفت؟ بله، تفکیک سند ملک دو طبقه معمولاً با دریافت پایان کار، تهیه صورتمجلس تفکیکی و ثبت مشخصات هر واحد در اداره ثبت امکانپذیر است؛ البته باید ساختمان از نظر شهرداری و ثبتی قابلیت تفکیک داشته باشد و مالکیت عرصه و اعیان نیز روشن باشد.
تفکیک زمانی انجام میشود که یک ملک یا ساختمان به قطعات یا واحدهای مستقل تقسیم شود و معمولاً با توافق مالک یا مالکان صورت میگیرد. در مقابل، افراز بیشتر درباره ملکی مشاع مطرح است؛ یعنی هر شریک خواهان تعیین سهم اختصاصی خود باشد و احتمال اختلاف میان شرکا وجود داشته باشد. بنابراین، اگر مالک یک ساختمان دوطبقه بخواهد طبقه اول و دوم را به دو واحد مستقل تبدیل کند، موضوع غالباً تفکیک است، نه افراز.
در ساختمانهای چندطبقه، آنچه سند میگیرد معمولاً «واحد آپارتمانی» است، نه خود طبقه به مفهوم عرفی. پارکینگ، انباری، راهپله، حیاط و سایر قسمتهای مشترک باید در صورتمجلس تفکیکی تعیین تکلیف شوند. عرصه نیز معمولاً به صورت مشاع و به نسبت مساحت یا ارزش واحدها میان مالکان تقسیم میشود.
مدارک دقیق ممکن است بر اساس وضعیت ملک و رویه اداره ثبت محل متفاوت باشد، اما معمولاً موارد زیر مورد نیاز است:
اگر ساختمان برخلاف پروانه ساخته شده باشد، ابتدا باید مشکل تخلف ساختمانی، تغییر کاربری یا کسری پارکینگ تعیین تکلیف شود. صرف پرداخت عوارض یا داشتن سند مادر، بهتنهایی حق دریافت سند مستقل برای هر طبقه ایجاد نمیکند.
نخست باید وضعیت بنا با سند و پروانه ساختمانی تطبیق داده شود. سپس مالک از شهرداری پایان کار میگیرد و نقشه تفکیکی توسط کارشناس یا نقشهبردار تهیه میشود. اداره ثبت پس از بررسی حدود، مساحت، مشاعات و حقوق ارتفاقی، صورتمجلس تفکیکی را تنظیم میکند. در مرحله بعد، با ارائه مدارک انتقال یا درخواست صدور سند، برای هر واحد سند مالکیت جداگانه صادر میشود.
در عمل، مدت انجام کار عدد ثابتی ندارد و به شهر، کامل بودن مدارک، وجود تخلف، تعداد واحدها و حجم پروندههای شهرداری و ثبت بستگی دارد. هزینهها نیز شامل عوارض شهرداری، هزینه نقشهبرداری، حقالثبت، خدمات دفترخانه و گاهی هزینه اصلاح سند است؛ بنابراین بدون بررسی پرونده نمیتوان رقم قطعی اعلام کرد.
فرض کنید «الف» مالک یک سند ششدانگ برای زمین و ساختمان دوطبقه است و طبقه اول را به «ب» میفروشد، اما برای طبقه دوم پایان کار مستقل وجود ندارد. اگر در قرارداد فقط عبارت «طبقه اول» نوشته شده باشد و پارکینگ، انباری، سهم عرصه و مشاعات مشخص نشده باشد، خریدار ممکن است در زمان تفکیک سند ملک دو طبقه با اختلاف درباره حدود حقوق خود مواجه شود. در این وضعیت، قرارداد، نقشه، پروانه، پایان کار و نحوه پرداخت ثمن بررسی میشود و نتیجه الزاماً صدور سند مستقل نیست؛ زیرا قابلیت تفکیک باید از نظر شهرداری و ثبت نیز احراز شود.
تفکیک سند ملک دو طبقه فرآیندی وابسته به تأیید شهرداری، نقشه دقیق و بررسی اداره ثبت است. پیش از معامله، امکان صدور سند مستقل، وضعیت پارکینگ و انباری، سهم عرصه و وجود هرگونه رهن یا منع قانونی را بررسی کنید. تنظیم قرارداد با مشخصات کامل و مشورت با کارشناس ثبتی یا وکیل، احتمال اختلاف و هزینههای بعدی را کاهش میدهد.