آیا میتوان از اجرای مهریه جلوگیری کرد؟ بله، اما صرف ناتوانی مالی یا مخالفت با مطالبه زوجه کافی نیست و تقاضای ممانعت از اجرای مهریه باید بر دلیل قانونی مانند پرداخت دین، اشتباه در محاسبه، جعلی یا باطل بودن سند، ابراء، صلح، اعسار یا وجود مانع مؤثر در عملیات اجرایی استوار باشد. نتیجه درخواست به مرجع اجرا، نوع ایراد و مدارک ارائهشده بستگی دارد.
مهریه معمولاً از طریق اجرای ثبت یا دادگاه مطالبه میشود. در هر دو مسیر، ادعای کلی مانند «توان پرداخت ندارم» بهتنهایی باعث توقف عملیات نمیشود. اگر شوهر مدعی پرداخت تمام یا بخشی از مهریه، بخشش آن، توافق جدید، اشتباه در هویت یا میزان بدهی باشد، باید ادعا را با دلیل قابل بررسی مطرح کند. همچنین در صورت وجود ایراد جدی نسبت به اصل سند ازدواج یا شرایط قانونی مطالبه، امکان اعتراض و درخواست رسیدگی وجود دارد.
اعسار مسیر متفاوتی است. شخص معسر میتواند با ارائه دادخواست اعسار از پرداخت یکجای محکومبه و پیشنهاد اقساط، توان واقعی مالی خود را اثبات کند؛ اما ثبت دادخواست اعسار همیشه به معنای توقف فوری اقدامات اجرایی نیست. تا زمان تصمیم مرجع صالح، احتمال توقیف مال یا محدودیتهای قانونی وجود دارد، مگر آنکه دستور یا تصمیم مؤثری برای توقف صادر شود.
مرجع مناسب به مرحله پرونده و منشأ اجرا بستگی دارد. اگر عملیات از اداره اجرای اسناد رسمی آغاز شده باشد، اعتراض اولیه نسبت به اقدام اجرایی معمولاً در همان مرجع پیگیری میشود و در موارد لازم، موضوع به مرجع قضایی صالح ارجاع خواهد شد. اگر پرونده در دادگاه باشد، درخواست باید در همان پرونده یا از طریق دادخواست مستقل، مطابق ماهیت ادعا مطرح شود. بنابراین پیش از اقدام باید مشخص شود اجراییه از کجا صادر شده و پرونده در چه مرحلهای قرار دارد.
درخواست باید روشن و مشخص باشد: خواسته توقف یا اصلاح کدام اقدام است، علت قانونی چیست، کدام سند آن را ثابت میکند و ادامه اجرا چه زیانی ایجاد خواهد کرد. صرف استفاده از عنوان تقاضای ممانعت از اجرای مهریه بدون توضیح دقیق خواسته، ممکن است باعث رد یا بیاثر شدن درخواست شود.
مدارک باید با ادعا ارتباط مستقیم داشته باشند. برای نمونه، گردش حساب بهتنهایی لزوماً پرداخت مهریه را ثابت نمیکند؛ باید مقصد وجه، تاریخ پرداخت و ارتباط آن با دین نیز قابل توضیح باشد.
فرض کنید برای علی بابت صد سکه اجراییه صادر شده، درحالیکه او پنجاه سکه را پیشتر طبق رسیدی با امضای همسرش پرداخت کرده است. علی میتواند با طرح تقاضای ممانعت از اجرای مهریه نسبت به بخش پرداختشده، رسید و مدارک بانکی را ارائه کند و همزمان اصلاح میزان بدهی را بخواهد. اگر مرجع رسیدگی اصالت رسید را بپذیرد، ممکن است اجرای آن بخش متوقف یا مبلغ اجراییه اصلاح شود؛ اما نتیجه قطعی، به اعتبار سند و دفاع طرف مقابل وابسته است.
ترک ابلاغها، انتقال صوری اموال، معرفی نکردن دارایی واقعی یا تصور اینکه ثبت دادخواست بهتنهایی اجرای پرونده را متوقف میکند، تصمیمهای پرخطر هستند. همچنین توقیف مال، ممنوعالخروجی یا سایر اقدامات اجرایی ممکن است پیش از رسیدگی نهایی انجام شود. در نتیجه، باید فوراً پرونده، مرجع اجرا و مهلتهای اعلامشده در ابلاغیه بررسی شود و درخواست با خواسته دقیق و مدارک کافی ثبت گردد.
تقاضای ممانعت از اجرای مهریه راهی عمومی برای فرار از پرداخت نیست؛ بلکه ابزاری برای اعتراض مستند به اجرای نادرست، دین پرداختشده، سند بیاعتبار یا ناتوانی واقعی از پرداخت یکجا است. انتخاب مرجع صحیح، تفکیک درخواست توقف از اعسار و ارائه مدارک منسجم، بیشترین نقش را در نتیجه پرونده دارد.