آیا در یک شراکت کاری، همه هزینهها باید بهطور مساوی پرداخت شود؟ پاسخ کوتاه این است که تقسیم هزینه های شراکت در کار ابتدا تابع قرارداد، میزان سهم و نوع هزینه است؛ بنابراین مساوی بودن پرداخت، قاعده همیشگی نیست. اگر شرکا درباره هزینهها توافقی نکرده باشند، معمولاً هزینههای ضروری و مرتبط با فعالیت، متناسب با سهم یا تعهد هر شریک محاسبه میشود؛ اما تشخیص نهایی به مفاد قرارداد، اسناد مالی و ماهیت شراکت بستگی دارد.
نخست باید میان «سهم در سرمایه»، «سهم در سود و زیان» و «مسئولیت پرداخت هزینه» تفاوت گذاشت. ممکن است شریکی سرمایه بیشتری آورده باشد، اما طبق قرارداد، هزینههای جاری بهصورت مساوی پرداخت شوند. همچنین گاهی یکی از شرکا متعهد میشود هزینه مشخصی مانند اجاره، خرید مواد اولیه یا تبلیغات را بپردازد و در مقابل، سهم بیشتری از سود دریافت کند.
برای جلوگیری از اختلاف، قرارداد باید موارد زیر را روشن کند:
در نبود توافق روشن، هزینهای که برای حفظ یا اداره موضوع شراکت ضرورت داشته باشد، با هزینه شخصی یکی از شرکا تفاوت دارد. هزینه شخصی، مانند خرید وسیلهای که فقط برای استفاده فردی شریک تهیه شده، اصولاً نباید از دارایی مشترک پرداخت شود؛ مگر اینکه ارتباط آن با فعالیت مشترک و اجازه سایر شرکا اثبات شود.
ادعای پرداخت هزینه بهتنهایی معمولاً برای مطالبه وجه کافی نیست. شریک باید نشان دهد مبلغ، واقعاً پرداخت شده و مستقیماً به شراکت مربوط بوده است. تقسیم هزینه های شراکت در کار زمانی قابل دفاعتر است که اسناد پرداخت و ارتباط آن با فعالیت مشترک منظم نگهداری شده باشد.
اگر یک شریک بدون اجازه، تعهد سنگینی برای شراکت ایجاد کند، مسئولیت او ممکن است بر اساس قرارداد، حدود اختیار و میزان انتفاع شراکت بررسی شود. در مقابل، مخالفت شفاهی بدون سند نیز همیشه برای رد هزینه کافی نیست و دادگاه به مجموعه قرائن توجه میکند.
فرض کنید سارا و مهدی یک کارگاه را با سهم مساوی اداره میکنند. سارا بدون تنظیم صورتجلسه، مبلغی برای تعمیر دستگاه اصلی میپردازد و پس از مدتی نیمی از مبلغ را مطالبه میکند. اگر فاکتور تعمیر، انتقال وجه و ضرورت تعمیر برای ادامه فعالیت ثابت شود، احتمال پذیرش اصل هزینه بیشتر است. با این حال، اگر سارا همزمان دستگاهی شخصی خریده باشد و آن را به حساب کارگاه منظور کند، تقسیم هزینه های شراکت در کار نسبت به آن بخش قابل پذیرش نخواهد بود. نتیجه نهایی به قرارداد، اجازه مهدی، استفاده واقعی از وسیله و کیفیت مدارک بستگی دارد.
بهترین روش، تعیین جدول هزینهها پیش از شروع همکاری و ثبت هر پرداخت در حساب مشترک یا صورتجلسه است. تقسیم هزینه های شراکت در کار باید بر پایه توافق مکتوب، سهم واقعی، ضرورت هزینه و مدارک قابل بررسی انجام شود. پیش از طرح دعوا نیز بهتر است گزارش مالی مطالبه، حسابها تطبیق و مبلغ مورد اختلاف دقیقاً مشخص شود. در صورت نبود توافق یا پیچیدگی حسابها، بررسی قرارداد توسط وکیل و استفاده از کارشناس حسابداری میتواند از مطالبه نادرست یا دفاع ناقص جلوگیری کند.