آیا میتوان پیش از انتقال ملک یا پس از برگزاری مزایده، مانع اجرای نتیجه آن شد؟ بله، در صورت وجود تخلف مؤثر، ارائه درخواست توقف عملیات اجرایی و ابطال مزایده غیر قانونی از طریق مرجع صالح امکانپذیر است؛ اما موفقیت آن به نوع اجرا، زمان اقدام و مدارک قابل اثبات بستگی دارد. این موضوع ممکن است در اجرای احکام دادگستری یا اجرای ثبت مطرح شود و مسیر رسیدگی در هرکدام تفاوت دارد.
هر ایرادی موجب ابطال مزایده نمیشود؛ تخلف باید در نتیجه مزایده اثرگذار باشد یا حقوق معترض را بهطور جدی نقض کرده باشد. نمونههای مهم عبارتاند از:
اگر عملیات از پرونده دادگستری ناشی شده باشد، اعتراض معمولاً در همان مرجع قضایی یا دادگاه صالح مطرح میشود و در صورت فوریت، درخواست دستور موقت یا اقدام تأمینی نیز قابل بررسی است. در اجرای ثبت، شکایت ابتدا در چارچوب مقررات ثبتی و نزد مقام صالح اداره ثبت پیگیری میشود و در برخی موارد، رسیدگی قضایی نیز ضرورت پیدا میکند. صرف ثبت اعتراض، همیشه عملیات را متوقف نمیکند؛ بنابراین باید توقف صریح و فوری درخواست شود.
در پروندههای اجرای احکام، اعتراض به ارزیابی یا تخلف از مقررات مزایده اصولاً باید در مهلت قانونی مربوط مطرح شود. قانون اجرای احکام مدنی برای برخی اعتراضهای مرتبط با مزایده، مهلت کوتاه یکهفتهای مقرر کرده است. در اجرای ثبت، مهلت و شیوه اعتراض به نوع عملیات و نحوه ابلاغ بستگی دارد. به همین دلیل، تاریخ اطلاع، تاریخ آگهی و تاریخ برگزاری باید دقیق ثبت و بدون تأخیر اقدام شود.
مدارک باید هم اصل تخلف و هم ارتباط آن با ضرر واردشده را نشان دهد. مهمترین اسناد عبارتاند از:
فرض کنید ملکی برای پرداخت بدهی علی توقیف شده، اما آگهی مزایده به نشانی قدیمی او ارسال شده و ارزیابی نیز بسیار کمتر از ارزش واقعی انجام گرفته است. علی باید با ارائه مدارک تغییر نشانی، گزارش کارشناسی و سوابق پرونده، همزمان توقف عملیات اجرایی و ابطال مزایده غیر قانونی را مطالبه کند. اگر دادگاه احراز کند ابلاغ یا تشریفات مؤثر رعایت نشده، ممکن است مزایده را بیاعتبار اعلام کند؛ بااینحال نتیجه قطعی به کیفیت مدارک و تشخیص مرجع رسیدگی وابسته است.
اعتراض به اجراییه معمولاً اصل شروع عملیات را هدف میگیرد؛ برای مثال، ادعای پرداخت بدهی یا بیاعتباری سند. اما اعتراض به مزایده، بر نحوه توقیف، ارزیابی، آگهی و فروش تمرکز دارد. ممکن است اجراییه معتبر باشد ولی به علت تخلف در فروش، درخواست توقف عملیات اجرایی و ابطال مزایده غیر قانونی پذیرفته شود. همچنین پس از انتقال رسمی، وضعیت پیچیدهتر میشود و باید علاوه بر ابطال مزایده، آثار انتقال و حقوق خریدار نیز بررسی شود.
برای پیگیری توقف عملیات اجرایی و ابطال مزایده غیر قانونی، نخست نوع اجرا، تاریخ ابلاغ و مرحله پرونده را مشخص کنید. سپس مدارک تخلف و فوریت را گردآوری و درخواست خود را به مرجع صالح ارائه دهید. تأخیر، اعتراض شفاهی یا استناد کلی به «قیمت پایین» بدون دلیل، از اشتباهات رایج است؛ زیرا تصمیم نهایی بر پایه مقررات حاکم و دلایل قابل اثبات اتخاذ میشود.