اگر ملک زوج در مزایده اجرای مهریه فروش نرود، آیا زوجه میتواند بخشی از آن را به نام خود ثبت کند؟ بله، ثبت بخشی از ملک در صورت فروش نرفتن ملک زوج بابت مهریه در برخی شرایط امکانپذیر است؛ اما این انتقال خودکار نیست و به ارزیابی ملک، میزان مهریه، وضعیت ثبتی و رعایت مقررات اجرای حکم یا اجرائیه بستگی دارد.
چنانچه ملک توقیفشده در مزایده خریداری نداشته باشد، زوجه معمولاً میتواند درخواست کند ملک به میزان طلب او و بر مبنای قیمت ارزیابیشده، بابت مهریه به وی واگذار شود. اگر ارزش کل ملک بیشتر از مبلغ مهریه باشد، اصولاً توقیف و انتقال باید تا حد امکان به اندازه دین انجام شود، نه اینکه بدون دلیل تمام ملک به زوجه منتقل شود.
این انتقال ممکن است به صورت سهم مشاع باشد؛ یعنی زوجه مالک درصد یا سهمی از کل ملک شود، بدون آنکه قسمت فیزیکی مشخصی از ساختمان یا زمین جدا شده باشد. بنابراین، «بخشی از ملک» الزاماً به معنای یک اتاق، طبقه یا قطعه مستقل نیست و برای اختصاص یک قسمت مشخص، معمولاً به تفکیک یا افراز و فراهم بودن شرایط ثبتی نیاز است.
در بسیاری از پروندهها، پاسخ مثبت است؛ بهویژه زمانی که ارزش ملک از مبلغ مهریه بیشتر باشد. برای نمونه، اگر سهم قابل انتقال از ملک ارزش بالایی داشته باشد، مرجع اجرا باید تناسب میان طلب و مال توقیفشده را رعایت کند. با این حال، قابلیت انتقال یک سهم کوچک، وضعیت سند، امکان فروش سهم مشاع و وجود حقوق اشخاص دیگر در تصمیم نهایی اثر دارد.
همچنین اگر ملک میان زوج و شخص دیگری مشترک باشد، معمولاً فقط سهم متعلق به زوج قابل توقیف و انتقال است. زوجه نمیتواند صرفاً به دلیل طلب مهریه، سهم مالک دیگر را دریافت کند. در ملک دارای سند عادی نیز ابتدا باید مالکیت زوج و قابلیت توقیف آن احراز شود.
فرض کنید مهریه زوجه ۴۰۰ میلیون تومان است و یک واحد مسکونی متعلق به زوج، پس از توقیف، در مزایده خریداری پیدا نمیکند. کارشناس ارزش ملک را دو میلیارد تومان تعیین کرده است. در چنین وضعی، ثبت بخشی از ملک در صورت فروش نرفتن ملک زوج بابت مهریه میتواند به شکل انتقال سهم مشاع متناسب با طلب مطرح شود؛ مشروط بر اینکه ملک، منزل مستثنی از دین نباشد و رهن یا بازداشت مقدم نداشته باشد. نتیجه نهایی به تصمیم اجرای ثبت یا دادگاه و وضعیت سند بستگی دارد.
زوجه باید تصویر سند ازدواج، اجرائیه، مدارک هویتی، اطلاعات ثبتی ملک، گزارش توقیف، نتیجه مزایده و نظریه کارشناسی را در اختیار مرجع اجرا قرار دهد. بررسی سند از نظر رهن، بازداشت، شراکت و کاربری نیز اهمیت دارد. اعتراض به ارزیابی، نحوه مزایده یا ادعای مستثنیات دین باید در مهلت و مرجع مقرر مطرح شود؛ زیرا صرف ادعای فروش نرفتن ملک، بهتنهایی مالکیت ایجاد نمیکند.
ثبت بخشی از ملک در صورت فروش نرفتن ملک زوج بابت مهریه راهکاری ممکن اما وابسته به تشریفات اجرایی و ثبتی است. این اقدام معمولاً با انتقال سهم مشاع متناسب با طلب انجام میشود، نه الزاماً اختصاص یک قسمت فیزیکی از ملک. پیش از درخواست انتقال، باید وضعیت مستثنیات دین، ارزشگذاری، حقوق اشخاص ثالث و بازداشتهای مقدم بررسی شود.