آیا در دوره غیبت یا فرار از خدمت، حقوق و مزایا به فرد تعلق میگیرد؟ در اغلب موارد، حقوق در زمان فرار از خدمت برای مدت غیبت غیرمجاز پرداخت نمیشود و ادامه یا برقراری آن به نوع رابطه استخدامی، وضعیت خدمتی، ثبت غیبت و تصمیم مرجع نظامی یا قضایی بستگی دارد. بنابراین، صرف ادعای داشتن عذر موجه یا بازگشت به یگان، بهتنهایی موجب دریافت حقوق مدت غیبت نخواهد شد.
غیبت غیرمجاز معمولاً به حاضر نشدن بدون مجوز در زمان مقرر گفته میشود، اما فرار از خدمت عنوانی کیفری است که با توجه به مدت غیبت، سابقه فرد، نحوه ترک یگان و مقررات حاکم احراز میشود. تشخیص نهایی عنوان اتهام با مرجع صالح است و نمیتوان هر غیبت کوتاهی را بدون بررسی، فرار از خدمت دانست.
برای کارکنان پایور، قراردادی یا وظیفه، آثار مالی یکسان نیست. سرباز وظیفه ممکن است از دریافت مقرری مدت غیبت محروم شود و برای کارکنان شاغل نیز پرداخت حقوق میتواند تا تعیین تکلیف اداری یا قضایی متوقف شود. مدت غیبت معمولاً سابقه خدمت مؤثر محسوب نمیشود و ممکن است موجب افزایش مدت خدمت یا ایجاد آثار انضباطی شود.
پرداخت حقوق در برابر انجام وظایف قانونی و حضور مورد تأیید در محل خدمت انجام میشود. وقتی غیبت غیرمجاز در سامانه یگان ثبت شود، واحد مالی میتواند پرداخت را متوقف یا مبلغ دوره غیبت را از مطالبات بعدی کسر کند. با این حال، قطع حقوق باید بر اساس وضعیت استخدامی، اسناد خدمتی و تصمیم مقام صلاحیتدار انجام شود؛ در نتیجه، کسر خودکار یا مطالبه مبالغ بدون مستندات قابل اعتراض است.
مزایایی مانند فوقالعاده مأموریت، غذا، ایابوذهاب یا کمکهزینههای وابسته به حضور نیز اصولاً برای روزهای غیبت ایجاد نمیشوند. اگر بخشی از حقوق پیش از ثبت غیبت پرداخت شده باشد، استرداد آن تنها پس از محاسبه دقیق و اعلام مبنای قانونی قابل پیگیری است.
فرد باید ابتدا از یگان یا کارگزینی، علت و بازه دقیق توقف حقوق را به صورت کتبی مطالبه کند. سپس، حسب مورد، درخواست رسیدگی اداری، اعتراض به محاسبه مالی یا دفاع در مرجع قضایی نیروهای مسلح مطرح میشود. حضور داوطلبانه میتواند در ارزیابی وضعیت مؤثر باشد، اما لزوماً مسئولیت کیفری را از بین نمیبرد.
فرض کنید سربازی پس از پایان مرخصی به دلیل بستری شدن مادرش چند هفته به یگان مراجعه نکرده و حقوق در زمان فرار از خدمت او متوقف شده است. اگر او گواهی معتبر بیمارستان، مدارک رابطه خانوادگی و زمان دقیق ناتوانی از مراجعه را ارائه کند، این اسناد میتواند برای اثبات عذر موجه یا کاهش آثار انضباطی بررسی شود؛ اما نتیجه قطعی نیست و به تشخیص مرجع رسیدگی و کیفیت مدارک بستگی دارد.
تکیه بر پیام شفاهی فرمانده، ارائه گواهی پزشکی بدون ارتباط زمانی با غیبت، تصور بخشودگی کامل با بازگشت به یگان و امضای برگههای مالی بدون مطالعه، از اشتباهات رایج است. شخص باید میان «اعتراض به قطع یا کسر حقوق» و «دفاع از اتهام فرار از خدمت» تفاوت بگذارد؛ این دو موضوع ممکن است در مراجع و مسیرهای جداگانه بررسی شوند.
در حالت معمول، برای روزهای غیبت غیرمجاز حقوق و مزایا تعلق نمیگیرد؛ اما تشخیص نهایی به نوع خدمت، مدت غیبت، ثبت اداری، وجود عذر موجه و تصمیم مرجع صالح وابسته است. حفظ مدارک، دریافت پاسخ کتبی و استفاده از مشاوره حقوقی تخصصی، بهترین راه برای جلوگیری از تضییع حقوق و تنظیم دفاع مؤثر است.