آیا مدیرعامل شرکت در برابر تصمیمهای هیئتمدیره، حقوق و مزایای مستقلی دارد؟ بله؛ حق و حقوق مدیر عامل بر اساس نوع شرکت، اساسنامه، قرارداد استخدامی، مصوبه هیئتمدیره و حدود اختیارات ثبتشده تعیین میشود و صرف مدیرعامل بودن، بهتنهایی مالکیت یا اختیار نامحدود ایجاد نمیکند. مدیرعامل ممکن است همزمان رابطه مدیریتی و رابطه استخدامی با شرکت داشته باشد؛ بنابراین باید وضعیت او در هر دو جایگاه جداگانه بررسی شود.
مبلغ حقوق، پاداش، مزایای رفاهی، بیمه و سایر دریافتیها معمولاً از قرارداد کار، مصوبه مرجع صالح شرکت و مقررات داخلی به دست میآید. در شرکت سهامی، هیئتمدیره مدیرعامل را انتخاب میکند و حدود اختیارات او باید در تصمیم شرکت و سوابق ثبتی روشن باشد. در شرکت با مسئولیت محدود نیز اساسنامه، شرکتنامه و تصمیم شرکا اهمیت زیادی دارد. اگر مدیرعامل سهامدار باشد، این موضوع لزوماً حقوق استخدامی او را از بین نمیبرد؛ اما سود سهام با حقوق ماهانه تفاوت دارد و شرایط جداگانهای دارد.
اگر مدیرعامل در برابر شرکت کار انجام دهد، دستمزد دریافت کند و رابطه تبعیت کاری او از ارکان شرکت قابل احراز باشد، ممکن است از حمایتهای قانون کار مانند بیمه، مرخصی، عیدی و مزایای پایان کار برخوردار شود. با این حال، مدیرعامل بالاترین مقام اجرایی شرکت است و تشخیص رابطه کارگری و کارفرمایی او همیشه ساده نیست. وجود قرارداد، پرداخت منظم حقوق، فیش یا اسناد بانکی، لیست بیمه و مصوبات شرکت میتواند در اثبات رابطه مؤثر باشد. مدیرعامل نمیتواند صرفاً با استناد به عنوان شغلی، هر مزیتی را مطالبه کند؛ مبنای قانونی و قراردادی هر مطالبه باید مشخص باشد.
مدیرعامل در محدوده اختیارات تفویضشده از طرف شرکت اقدام میکند و باید مصلحت شرکت، قوانین، اساسنامه و تصمیمهای معتبر مجمع یا هیئتمدیره را رعایت کند. امضای قرارداد خارج از حدود اختیار ممکن است برای شرکت، مدیرعامل یا هر دو، آثار حقوقی و مسئولیت ایجاد کند. ثبت نشدن محدودیت در مراجع مربوط نیز لزوماً به معنای بیمسئولیتی مدیرعامل در برابر شرکت نیست. در صورت ورود زیان ناشی از تقصیر، تخلف یا سوءاستفاده از اختیار، امکان مطالبه خسارت وجود دارد؛ اما نتیجه نهایی به مدارک و رابطه سببیت وابسته است.
در اختلافات مالی، ابتدا باید مشخص شود مطالبه مربوط به حقوق معوق، پاداش، سود سهام، خسارت یا مزایای پایان کار است؛ زیرا مرجع رسیدگی و روش اثبات هرکدام میتواند متفاوت باشد. ادعای شفاهی، بدون قرائن و اسناد پشتیبان، معمولاً قدرت اثباتی محدودی دارد.
فرض کنید مدیرعامل یک شرکت پس از دو سال فعالیت، بدون دریافت سه ماه حقوق و مزایای پایان همکاری عزل شده است. او میتواند با ارائه قرارداد، مصوبه انتخاب، سوابق بیمه و گردش حساب، حق و حقوق مدیر عامل خود را مطالبه کند؛ اما اگر قرارداد، پرداخت پاداش را منوط به تصویب سالانه هیئتمدیره کرده باشد، دریافت آن قطعی نیست. همچنین عزل از سمت مدیریتی الزاماً به معنای پایان رابطه استخدامی نیست و باید بررسی شود که شرکت، قرارداد کار را نیز بهطور معتبر خاتمه داده است یا خیر.
حق و حقوق مدیر عامل مجموعهای از حقوق قراردادی، استخدامی و مدیریتی است و با مالکیت شرکت یا اختیار امضای آن یکی نیست. برای تصمیم درست، مدیرعامل باید قرارداد و مصوبات شرکت را بررسی، اسناد پرداخت و بیمه را نگهداری و حدود اختیار خود را دقیق رعایت کند. در مقابل، شرکت نیز باید عزل، پرداخت حقوق و خاتمه همکاری را مستند انجام دهد. در پروندههای اختلافی، حق و حقوق مدیر عامل بر پایه عنوان شغلی بهتنهایی تعیین نمیشود و مدارک، نوع شرکت و شرایط واقعی همکاری نقش اصلی را دارند.