در موضوع حکم دادگاه برای بیمار بستری شده در بیمارستان، اصل مهم این است که بستری بودن به خودی خود باعث توقف پرونده یا صدور حکم به نفع بیمار نمی‌شود؛ اما شخص یا وکیل او می‌تواند با ارائه گواهی معتبر پزشکی، درخواست تعویق جلسه، انجام ابلاغ در محل بستری، اعزام نماینده قضایی یا اتخاذ تصمیم متناسب با وضعیت جسمی را مطرح کند. برای مثال، اگر خوانده چند روز پیش از جلسه دادرسی در بیمارستان بستری شود، باید فوراً از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا وکیل خود، گواهی بستری و درخواست عدم حضور یا تجدید وقت را به شعبه ارائه کند. در چنین شرایطی، حکم دادگاه برای بیمار بستری شده در بیمارستان بر اساس مدارک پرونده، نوع دعوا و تشخیص قاضی درباره واقعی و مؤثر بودن عذر صادر یا ادامه رسیدگی خواهد یافت.
بستری بودن در بیمارستان زمانی می‌تواند عذر موجه محسوب شود که بیماری یا وضعیت جسمی، حضور شخص در دادگاه را واقعاً غیرممکن یا خطرناک کند. صرف ارائه یک برگه ساده از بیمارستان همیشه کافی نیست؛ گواهی باید تا حد امکان رسمی، خوانا و شامل مشخصات بیمار، تاریخ بستری، علت بستری، مدت احتمالی استراحت و ممنوعیت خروج یا جابه‌جایی باشد.
قاضی پس از بررسی مدارک تصمیم می‌گیرد که جلسه را تجدید کند، بدون حضور شخص رسیدگی را ادامه دهد، از بیمار در بیمارستان تحقیق کند یا از وی بخواهد از طریق وکیل اقدامات لازم را انجام دهد. بنابراین، بستری بودن به صورت خودکار موجب توقف رسیدگی نیست و هیچ شخصی نباید تصور کند که با بستری شدن، مهلت‌های قانونی یا آثار ابلاغ از بین می‌رود.
اولین اقدام، اطلاع دادن سریع به شعبه رسیدگی‌کننده است. این اطلاع‌رسانی بهتر است پیش از زمان جلسه انجام شود؛ زیرا درخواست پس از تشکیل جلسه ممکن است با دشواری بیشتری پذیرفته شود. شخص بیمار، یکی از بستگان، وکیل یا نماینده قانونی او می‌تواند مدارک را از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ارسال کند.
اگر بیمار وکیل دادگستری داشته باشد، وکیل باید در اسرع وقت موضوع را به شعبه اعلام و از حقوق موکل دفاع کند. با این حال، وکیل باید حدود اختیار خود را بررسی کند؛ زیرا در برخی پرونده‌ها حضور شخص، ادای توضیح، انجام سوگند یا پاسخ به پرسش‌های مستقیم دادگاه اهمیت ویژه دارد.
مهم‌ترین مدرک، گواهی رسمی بیمارستان یا پزشک معالج است. گواهی باید با وضعیت واقعی بیمار مطابقت داشته باشد و بهتر است در آن صراحتاً درباره ناتوانی از حضور در مرجع قضایی یا ممنوعیت خروج از بیمارستان توضیح داده شود. تصویر کارت ملی بیمار، برگ بستری، خلاصه پرونده، نسخه پزشک و مدارک مرتبط با عمل جراحی نیز می‌تواند به تشخیص وضعیت کمک کند.
اگر گواهی پزشکی فاقد تاریخ باشد، به جلسه مربوط نشود، از سوی مرکز درمانی نامعتبر صادر شده باشد یا درباره شدت بیماری توضیح کافی نداشته باشد، ممکن است مورد پذیرش قرار نگیرد. در موارد اختلاف، دادگاه می‌تواند موضوع را برای بررسی بیشتر به پزشکی قانونی یا مرجع تخصصی ارجاع دهد. بنابراین، بهتر است خانواده بیمار به جای ارسال یک تصویر ناقص، مجموعه‌ای منظم از مدارک درمانی را ارائه کنند.
در پرونده‌های حقوقی، اگر بیمار خوانده یا خواهان باشد، دادگاه معمولاً امکان بررسی عذر، تجدید وقت یا ادامه رسیدگی با حضور وکیل را ارزیابی می‌کند. عدم حضور خواهان یا خوانده، بسته به شرایط پرونده و نحوه ابلاغ، می‌تواند آثار متفاوتی داشته باشد. گاهی دادگاه بدون حضور شخص رسیدگی می‌کند و گاهی نیز برای جلوگیری از تضییع حق دفاع، فرصت دیگری می‌دهد.
در پرونده کیفری، حساسیت موضوع بیشتر است؛ به‌خصوص اگر شخص متهم باشد و حضور او برای تفهیم اتهام، دفاع یا انجام تحقیقات ضروری تلقی شود. در چنین حالتی، وکیل می‌تواند وضعیت پزشکی را اعلام کند، اما حضور وکیل همیشه جایگزین حضور متهم نیست. اگر بیماری طولانی یا شدید باشد، امکان درخواست بررسی پزشکی، اعزام مأمور یا مقام قضایی به بیمارستان و اتخاذ تصمیم متناسب با وضعیت متهم وجود دارد.
اگر بیمار شاکی، شاهد یا مطلع باشد نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. دادگاه می‌تواند در صورت ضرورت، اظهارات او را در محل بستری دریافت کند یا زمان حضور را به بعد موکول نماید. تشخیص ضرورت، به اهمیت اظهارات، وضعیت جسمی بیمار و امکان استفاده از سایر دلایل بستگی دارد.
ابلاغ قضایی معمولاً از طریق سامانه ابلاغ الکترونیک انجام می‌شود و بستری بودن، به خودی خود مانع معتبر بودن ابلاغ الکترونیکی نیست. شخصی که حساب کاربری فعال دارد باید ابلاغیه‌های خود را بررسی کند و در صورت ناتوانی، خانواده یا وکیل او با رعایت مقررات می‌توانند موضوع را پیگیری کنند.
اگر بیمار به دلیل بیهوشی، اختلال هوشیاری یا وضعیت پزشکی قادر به مشاهده و دریافت واقعی ابلاغ نباشد، باید این وضعیت با مدارک درمانی اثبات شود. در این حالت، بررسی اعتبار ابلاغ و آثار آن بر عهده مرجع رسیدگی‌کننده است. خانواده نباید صرفاً به صورت شفاهی اعلام کنند که بیمار ابلاغیه را ندیده است؛ بلکه باید تاریخ و وضعیت پزشکی بیمار را با سند قابل بررسی نشان دهند.
در درخواست باید مشخصات کامل درخواست‌کننده، شماره پرونده، شعبه، موضوع جلسه و علت ناتوانی از حضور نوشته شود. همچنین باید توضیح داده شود که بیماری از چه تاریخی آغاز شده، بیمار در کدام مرکز درمانی بستری است و حضور در دادگاه چه خطر یا مانعی برای او دارد. عبارت‌هایی مانند «به علت بیماری قادر به حضور نیستم» بدون ارائه جزئیات و مدرک، ممکن است برای تصمیم‌گیری کافی نباشد.
در پایان درخواست می‌توان یکی از این موارد را مطالبه کرد: پذیرش عذر موجه، تجدید وقت رسیدگی، تعیین وقت پس از ترخیص، اعزام نماینده یا مقام قضایی به بیمارستان، اجازه ارائه دفاع کتبی یا پذیرش اقدامات وکیل. درخواست باید محترمانه و مشخص باشد و از بیان مطالب غیرمرتبط یا ادعاهای اثبات‌نشده خودداری شود.
در عمل، حکم دادگاه برای بیمار بستری شده در بیمارستان زمانی با کمترین خطر حقوقی همراه است که درخواست پیش از جلسه ثبت شده و مدارک پزشکی نیز به‌موقع ارائه شده باشد. اگر جلسه برگزار شده یا رأی صادر شده است، باید فوراً ابلاغیه، صورت‌جلسه و مهلت‌های اعتراض بررسی شود؛ زیرا راهکار قانونی ممکن است اعتراض به رأی، واخواهی، تجدیدنظرخواهی یا درخواست پذیرش عذر باشد و انتخاب روش صحیح به نوع رأی و نحوه ابلاغ بستگی دارد.
درخواست مرتبط با عذر پزشکی معمولاً در همان پرونده و خطاب به شعبه رسیدگی‌کننده مطرح می‌شود. ثبت آن از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می‌گیرد و ممکن است هزینه خدمات ثبت و ارسال دریافت شود. اگر دادگاه بررسی تخصصی پزشکی یا کارشناسی را ضروری بداند، هزینه مربوط طبق تصمیم مرجع قضایی تعیین می‌شود.
خانواده بیمار می‌توانند شخصاً برای ثبت درخواست اقدام کنند، اما در پرونده‌های مهم، داشتن وکیل می‌تواند از اشتباه در تشخیص مهلت، نوع درخواست یا آثار غیبت جلوگیری کند. در هر حال، ثبت درخواست به تنهایی تضمین نمی‌کند که جلسه حتماً تجدید شود؛ نتیجه نهایی با شعبه رسیدگی‌کننده است.
خیر. دادگاه شدت بیماری، امکان جابه‌جایی، ضرورت حضور شخص و کامل بودن مدارک را بررسی می‌کند. اگر عذر موجه تشخیص داده شود، ممکن است جلسه تجدید یا اقدام جایگزین تعیین شود؛ اما تصمیم قطعی به شرایط پرونده بستگی دارد.
امکان اعتراض به رأی به نوع پرونده، نحوه ابلاغ و دلیل عدم حضور بستگی دارد. بستری بودن باید با مدارک معتبر ثابت شود و مهلت اعتراض نیز از تاریخ قانونی ابلاغ محاسبه می‌شود. بنابراین، پس از اطلاع از رأی باید بدون تأخیر متن آن بررسی شود.
گواهی پزشک خصوصی می‌تواند مؤثر باشد، اما اعتبار آن به مشخصات پزشک، محتوای گواهی، ارتباط آن با تاریخ جلسه و امکان بررسی صحت آن بستگی دارد. گواهی بیمارستان یا مدارک رسمی مرکز درمانی معمولاً برای اثبات بستری بودن، اطمینان بیشتری ایجاد می‌کند.
وکیل، نماینده قانونی یا یکی از بستگان می‌تواند موضوع را به شعبه اعلام کند و مدارک بستری را ارائه دهد. در صورت وجود وکیل، بهتر است اقدامات از مسیر وکیل انجام شود. اگر شخص فاقد توان تصمیم‌گیری باشد، وضعیت نمایندگی قانونی او نیز باید بررسی شود.
در صورت ضرورت، دادگاه می‌تواند برای دریافت توضیح یا انجام اقدام قضایی متناسب، راهکار مناسب تعیین کند. این موضوع خودکار نیست و به اهمیت اظهارات بیمار، وضعیت پزشکی و امکان انجام تحقیق از روش‌های دیگر بستگی دارد.
بستری شدن در بیمارستان پایان پرونده یا دلیل قطعی برای بی‌اعتباری اقدامات قضایی نیست. مهم‌ترین اقدام، اعلام فوری وضعیت به شعبه، ارائه گواهی معتبر، پیگیری ابلاغ‌ها و استفاده از وکیل یا نماینده در صورت امکان است. در موضوع حکم دادگاه برای بیمار بستری شده در بیمارستان، هیچ راه‌حل واحدی برای همه پرونده‌ها وجود ندارد و تصمیم نهایی بر پایه نوع دعوا، نقش بیمار، شدت بیماری، زمان ارائه مدارک و ضرورت حضور او اتخاذ می‌شود. اقدام سریع و مستند می‌تواند از صدور تصمیم بدون اطلاع یا از دست رفتن فرصت دفاع جلوگیری کند.