آیا خرید آپارتمانی که هنوز سند دفترچهای دارد خطرناک است؟ خرید آپارتمان با سند دفترچه ای ذاتاً ممنوع یا بیاعتبار نیست، اما فقط زمانی تصمیم مناسبی است که مالکیت فروشنده، حدود ملک، وضعیت ثبتی و امکان انتقال رسمی آن پیش از پرداخت وجه بررسی شود. سند دفترچهای ممکن است قدیمی باشد و بهتنهایی نشاندهنده نبودن بدهی، بازداشت یا اختلاف درباره ملک نیست؛ بنابراین استعلام رسمی و تنظیم سند در دفترخانه اهمیت اساسی دارد.
در عمل، سند دفترچهای میتواند مبنای شناسایی مالک و انجام معامله قرار گیرد، مشروط بر اینکه اطلاعات آن با سوابق اداره ثبت منطبق باشد. دفترخانه پیش از تنظیم سند، مالکیت فروشنده و محدودیتهایی مانند بازداشت، رهن، توقیف یا معاملات معارض را بررسی میکند. در برخی پروندهها، بهدلیل تغییر حدود، تفکیک، تجمیع یا اصلاح مشخصات، صدور سند جدید یا تکبرگ پیش از انتقال ضروری میشود. تشخیص این موضوع با اداره ثبت و دفترخانه محل وقوع ملک است، نه صرفاً فروشنده یا مشاور املاک.
برای کاهش ریسک خرید آپارتمان با سند دفترچه ای، مدارک را فقط از روی تصویر سند بررسی نکنید و اصل آنها را ببینید. مهمترین موارد عبارتاند از:
اگر فروشنده وکیل است، حدود اختیار، اعتبار وکالتنامه و امکان انتقال به خود یا دیگری باید دقیق بررسی شود. در ملک ورثهای نیز امضای همه اشخاص ذیحق یا نماینده قانونی آنان اهمیت دارد.
در مبایعهنامه باید شماره پلاک ثبتی، نشانی، طبقه، شماره واحد، پارکینگ، انباری، مساحت، مبلغ، زمان تحویل و تاریخ حضور در دفترخانه دقیق نوشته شود. شرط کنید فروشنده تا زمان انتقال رسمی، ملک را به دیگری واگذار نکند و در صورت وجود هرگونه مانع ثبتی یا حقوقی، مسئول جبران خسارت باشد. پرداخت اصلی بهتر است به مراحل احراز مدارک و انتقال رسمی وابسته شود و برای تأخیر، وجه التزام معقول و روشن تعیین گردد. بنگاه نیز باید مشخصات طرفین و ملک را با مدارک تطبیق دهد؛ بااینحال این بررسی جایگزین استعلام دفترخانه نیست.
فرض کنید سارا برای خرید آپارتمان با سند دفترچه ای مبلغ قابلتوجهی بیعانه میپردازد، اما بعداً در استعلام مشخص میشود ملک بابت بدهی مالک در بازداشت است. اگر قرارداد شامل تعهد فروشنده به انتقال آزاد و ضمانت اجرای روشن باشد، سارا میتواند حسب مفاد قرارداد، الزام به انجام تعهد یا مطالبه خسارت را پیگیری کند؛ اما نتیجه قطعی به متن قرارداد، زمان اطلاع طرفین، وضعیت بازداشت و سایر مدارک بستگی دارد. صرف داشتن رسید پرداخت، بهتنهایی اثباتکننده مالکیت یا امکان انتقال نیست.
ابتدا اظهارنامه رسمی برای تعیین زمان و دفترخانه ارسال و مدارک معامله، رسیدها و گواهی عدم حضور حفظ شود. سپس بسته به وضعیت ملک، ممکن است دعوای الزام به تنظیم سند رسمی، فک رهن، رفع بازداشت یا مطالبه خسارت مطرح شود. اگر اصل مالکیت محل اختلاف باشد یا سند با مانع جدی روبهرو شود، عنوان اقدام حقوقی تغییر میکند. مراجعه به وکیل یا کارشناس ثبتی پیش از طرح دعوا، از انتخاب نادرست خواسته جلوگیری میکند.
خرید آپارتمان با سند دفترچه ای زمانی قابل اتکا است که استعلام ثبتی، بررسی مدارک، تنظیم قرارداد دقیق و انتقال رسمی همگی انجام شوند. از پرداخت کامل پیش از احراز امکان انتقال خودداری کنید و درباره تبدیل سند دفترچهای به سند تکبرگ، مستقیماً از دفترخانه یا اداره ثبت محل وقوع ملک پاسخ بگیرید.