آیا اگر زیان واردشده از مبلغ تعهد بیمهنامه بیشتر باشد، زیاندیده بدون جبران میماند؟ خیر؛ در موضوع خسارت بیشتر از سقف بیمه، شرکت بیمه تا میزان تعهد قراردادی یا قانونی خود پرداخت میکند و مطالبه مبلغ اضافه، اصولاً از شخص مسئول حادثه امکانپذیر است. نتیجه نهایی به نوع خسارت، مفاد بیمهنامه، تقصیر، مدارک و نظر مرجع رسیدگی بستگی دارد.
در بیمه شخص ثالث، خسارت مالی معمولاً تا سقف درجشده در بیمهنامه جبران میشود. این سقف ممکن است حداقل قانونی یا مبلغ بالاتری باشد که بیمهگذار با پرداخت حق بیمه بیشتر انتخاب کرده است. بنابراین باید صفحه تعهدات مالی بیمهنامه بررسی شود، نه صرفاً مبلغی که هنگام خرید بیمه به صورت شفاهی اعلام شده است.
خسارت بدنی تابع مقررات خاص بیمه شخص ثالث، میزان دیه و تعهدات قانونی است و نباید آن را با خسارت مالی یکسان دانست. در برخی پروندهها، تعداد زیاندیدگان، نوع صدمه، زمان پرداخت و قیمت روز دیه در میزان مسئولیت مؤثر است. همچنین بیمه حوادث راننده با بیمه شخص ثالث تفاوت دارد و هرکدام شرایط جداگانهای دارند.
اگر خسارت واقعی بیش از سقف تعهد بیمه باشد، اصل بر این است که بیمهگر تا میزان تعهد خود و شخص مسئول حادثه نسبت به بخش باقیمانده پاسخگو باشد. مسئولیت راننده یا مالک ممکن است بر اساس تقصیر، رابطه سببیت و شرایط پرونده تعیین شود. صرف بیشتر بودن مبلغ خسارت از سقف بیمه، به تنهایی برای دریافت مبلغ اضافی کافی نیست و زیاندیده باید اصل خسارت و انتساب آن به حادثه را اثبات کند.
در مواردی مانند رانندگی بدون گواهینامه، مستی، استفاده غیرمجاز از خودرو یا تخلف از شرایط بیمهنامه، ممکن است بیمه ابتدا خسارت زیاندیده را بپردازد و سپس برای بازیافت وجه به مسئول حادثه مراجعه کند. این موضوع با مطالبه مستقیم خسارت بیشتر از سقف بیمه از مقصر تفاوت دارد.
پیش از طرح دعوا، درخواست ارزیابی خسارت از بیمهگر و دریافت پاسخ کتبی مفید است. اگر شرکت بیمه مبلغی کمتر از تعهد خود بپردازد، میتوان نسبت به آن اعتراض کرد. برای بخش مازاد نیز، بسته به نوع دعوا و مبلغ خواسته، اقدام از طریق مرجع صالح قضایی انجام میشود. مهلتها و تشریفات، با توجه به نوع خسارت و مرحله پرونده متفاوت است؛ بنابراین نباید بدون بررسی اسناد، اقرارنامه یا رضایتنامه کامل امضا کرد.
فرض کنید خودرویی در تصادف مقصر شناخته شود و خسارت تعمیر خودرو ۴۵۰ میلیون تومان باشد، در حالی که تعهد مالی بیمهنامه ۳۰۰ میلیون تومان است. بیمهگر پس از احراز مسئولیت، تا سقف تعهد خود پرداخت میکند و مالک خودرو میتواند برای ۱۵۰ میلیون تومان باقیمانده، خسارت بیشتر از سقف بیمه را از مقصر مطالبه کند؛ البته مشروط به اثبات میزان واقعی خسارت و عدم دریافت کامل آن از منبع دیگر. اگر کارشناس، بخشی از هزینه تعمیر را غیرضروری بداند، مبلغ قابل مطالبه کاهش مییابد.
در خسارت بیشتر از سقف بیمه، بیمهگر معمولاً محدود به میزان تعهد خود است، اما این محدودیت لزوماً مسئولیت شخص مقصر را از بین نمیبرد. بررسی دقیق بیمهنامه، تفکیک خسارت مالی و بدنی، جمعآوری مدارک و مطالبه مبلغ مازاد از مسیر مناسب، مهمترین اقدامات برای حفظ حقوق زیاندیده است.