آیا پس از تعیین اقساط مهریه، تغییر دوباره آن به دلیل کاهش درآمد یا افزایش هزینههای زندگی ممکن است؟ بله؛ درخواست تعدیل مجدد مهریه زمانی قابل طرح است که پس از صدور تصمیم قبلی، وضعیت مالی محکومعلیه یا شرایط اقتصادی مؤثر بر پرداخت، به شکل قابل اثباتی تغییر کرده باشد. این درخواست معمولاً برای کم یا زیاد کردن مبلغ و فاصله اقساط مطرح میشود، نه برای تغییر اصل دین یا تعداد مهریه مندرج در سند.
دادگاه هنگام تصمیمگیری، توان واقعی پرداخت، درآمد، هزینههای ضروری زندگی، افراد تحت تکفل و تغییرات ایجادشده پس از رأی قبلی را بررسی میکند. بنابراین صرف ادعای گرانی یا دشواری پرداخت کافی نیست و متقاضی باید رابطه میان تغییر شرایط و ناتوانی یا توانایی جدید خود را نشان دهد. از جمله دلایل قابل بررسی میتوان به بیکاری، کاهش دستمزد، بیماری پرهزینه، افزایش اجارهبها، تولد فرزند، از دست دادن دارایی یا برعکس، دستیابی به شغل و درآمد بیشتر اشاره کرد.
در درخواست تعدیل مجدد مهریه باید روشن شود که تصمیم قبلی چه بوده، چه مقدار از اقساط پرداخت شده و دقیقاً چه تغییری درخواست میشود. دادگاه ممکن است مبلغ هر قسط، فاصله زمانی پرداخت یا هر دو را تغییر دهد؛ اما نتیجه به اسناد و اوضاع پرونده وابسته است و تضمینی برای پذیرش وجود ندارد.
در صورت استناد به نداشتن مال، اطلاعات مربوط به حسابها، خودرو، ملک و سایر داراییها نیز اهمیت دارد. پنهان کردن دارایی یا ارائه اطلاعات نادرست میتواند موجب تضعیف دفاع و ایجاد مسئولیت حقوقی یا کیفری شود.
درخواست باید از طریق مرجع قضایی مرتبط با پرونده اجرایی و معمولاً دادگاهی که درباره اعسار یا تقسیط تصمیم گرفته است، ثبت شود. پس از ثبت دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی مطابق مقررات روز، وقت رسیدگی تعیین میشود و طرف مقابل امکان ارائه دفاع و مدارک خواهد داشت. دادگاه ممکن است برای احراز وضعیت مالی، استعلام یا بررسی تکمیلی انجام دهد.
ثبت این دادخواست بهخودیخود پرداخت اقساط یا آثار حکم قبلی را متوقف نمیکند. تا زمانی که تصمیم جدید صادر نشده، رعایت اقساط مقرر اهمیت دارد؛ زیرا تأخیر ممکن است زمینه اقدامات اجرایی را فراهم کند. مهلت رسیدگی ثابت و یکسانی وجود ندارد و به شعبه، کامل بودن مدارک و نیاز به استعلام بستگی دارد.
برای نمونه، آرش پیشتر متعهد شده بود هر سه ماه یک سکه بابت مهریه بپردازد. پس از مدتی، کار خود را از دست داد و همزمان هزینه درمان همسرش افزایش یافت. او با ارائه سابقه بیمه، گواهی بیکاری، اجارهنامه و رسیدهای درمان، درخواست تعدیل مجدد مهریه را مطرح کرد. دادگاه پس از بررسی مدارک ممکن است فاصله اقساط را افزایش دهد یا مبلغ پرداختی را کاهش دهد؛ اما اگر همزمان دارایی قابل توجهی به نام او کشف شود، احتمال رد درخواست یا تعیین اقساط متناسب با توان واقعی وی وجود دارد.
درخواست تعدیل مجدد مهریه راهی برای اصلاح اقساط بر مبنای تغییر واقعی شرایط است، نه ابزاری برای حذف بدهی. بهترین اقدام، جمعآوری مدارک مالی مستند، توضیح دقیق تغییرات پس از تصمیم قبلی و پرهیز از ادعاهای کلی است. همچنین زوجه نیز در صورت افزایش توان مالی زوج میتواند با ارائه دلیل، تعدیل به سمت افزایش اقساط را درخواست کند.