آیا برای وصول مهریه باید مستقیماً به دادگاه مراجعه کرد؟ خیر؛ در بسیاری از موارد، درخواست مهریه از اداره ثبت از طریق دفتر ازدواجی که عقد را ثبت کرده آغاز میشود و پس از صدور اجراییه، واحد اجرای اسناد لازمالاجرا موضوع را پیگیری میکند. این مسیر معمولاً برای توقیف اموال رسمی، حساب بانکی، خودرو یا حقوق و مزایای قابل توقیف کاربرد دارد، اما نتیجه آن به شناسایی دارایی و رعایت تشریفات قانونی وابسته است.
زوجه یا وکیل قانونی او باید ابتدا به دفتر رسمی ازدواج محل ثبت عقد مراجعه کند. دفترخانه، با بررسی سند نکاحیه و میزان مهریه، درخواست صدور اجراییه را ثبت و آن را به مرجع اجرای ثبت ارسال میکند. اگر سند ازدواج در دسترس نباشد، میتوان از دفترخانه ثبتکننده عقد یا مراجع مربوط، رونوشت یا اطلاعات لازم را دریافت کرد.
اجراییه به زوج ابلاغ میشود و او باید در مهلت مقرر قانونی، دین را بپردازد یا درباره نحوه پرداخت و معرفی مال اقدام کند. مهلتهای ابلاغ و اقدامات بعدی، تابع مقررات اجرای اسناد رسمی و وضعیت پرونده است؛ بنابراین نباید زمان معمول اداری را با مهلت قانونی پرداخت یکسان دانست.
ارائه اطلاعات دقیق درباره دارایی زوج اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اداره ثبت معمولاً بر مبنای اموال قابل شناسایی و قابل توقیف اقدام میکند. ادعای داشتن مال، بهتنهایی برای توقیف کافی نیست و باید مال به نام زوج یا متعلق به او بودن آن با دلیل قابل قبول احراز شود.
پس از ثبت تقاضا و صدور اجراییه، ابلاغ به زوج انجام میشود. در صورت پرداختنشدن مهریه، زوجه میتواند شناسایی و توقیف اموال را درخواست کند. حساب بانکی، ملک، خودرو، سهام یا حقوق قابل توقیف ممکن است با توجه به شرایط قانونی و میزان مستثنیات دین در معرض اجرا قرار گیرد. اموال ضروری زندگی و مواردی که قانون از توقیف آنها حمایت میکند، قابل توقیف نیستند.
همچنین توقیف مال شخص ثالث، انتقال صوری دارایی یا معرفی مالی که ارزش واقعی ندارد، میتواند موجب اعتراض و مسئولیت حقوقی شود. درباره ممنوعالخروجی نیز باید درخواست جداگانه و شرایط مقرر بررسی شود و این اثر را نباید نتیجه خودکار هر پرونده دانست.
فرض کنید ناهید دارای سند رسمی ازدواج و مهریهای معادل ۱۱۰ سکه است و از پرداخت آن خودداری میشود. ناهید با درخواست مهریه از اداره ثبت، به دفتر ازدواج مراجعه میکند. پس از صدور اجراییه، مشخص میشود یک خودرو به نام همسرش است. در صورت نبود مانع قانونی و احراز مالکیت، خودرو میتواند توقیف و پس از طی تشریفات، از محل فروش آن تمام یا بخشی از طلب پرداخت شود. اگر خودرو وسیله ضروری امرار معاش یا مشمول مستثنیات دین باشد، نتیجه ممکن است متفاوت باشد.
اجرای ثبت برای سند رسمی ازدواج، مسیر اجرایی است و نیاز به اثبات اصل عقد در دادگاه ندارد. با این حال، اگر زوج درباره میزان بدهی، پرداخت قبلی، اصالت سند یا مالکیت مال اعتراض داشته باشد، ممکن است رسیدگی قضایی لازم شود. نسبت به بخش مازاد بر میزان حمایت قانونی، وصول مهریه به توانایی مالی زوج و شناسایی اموال بستگی بیشتری دارد و صرف درج مبلغ در عقدنامه، تضمین وصول فوری تمام آن نیست.
درخواست مهریه از اداره ثبت معمولاً با مراجعه به دفتر ازدواج آغاز میشود و در صورت شناسایی دارایی، میتواند سریعتر از دعوای مستقل به توقیف مال منتهی شود. تکمیل مدارک، ارائه نشانی صحیح، اعلام اطلاعات دارایی و بررسی مستثنیات دین، از مهمترین عوامل موفقیت است. پیش از اقدام، بررسی سند نکاحیه و وضعیت مالی زوج با مشاوره حقوقی میتواند از هزینه و رفتوآمد اضافی جلوگیری کند.