آیا هر شخصی میتواند برای دفاع شخصی ابزار برقی یا اسپری تهیه و حمل کند؟ خیر؛ دریافت شوکر و افشانه در ایران تابع ضوابط انتظامی است و خرید، نگهداری یا حمل بدون مجوز ممکن است موجب توقیف وسیله و تشکیل پرونده کیفری شود. صرف ادعای ترس از سرقت یا نیاز به دفاع شخصی، جایگزین مجوز قانونی نیست و شرایط متقاضی، نوع وسیله و مقررات جاری مرجع انتظامی اهمیت دارد.
شوکر و افشانه دفاعی در گروه وسایلی قرار میگیرند که استفاده نادرست از آنها میتواند امنیت عمومی و سلامت اشخاص را تهدید کند. بنابراین، باید میان خرید از فروشنده و حق قانونی حمل تفاوت گذاشت. وجود کالا در فروشگاه یا عرضه اینترنتی، بهتنهایی نشان نمیدهد که خریدار اجازه نگهداری و استفاده از آن را دارد.
ضابطان در صورت مشاهده یا کشف چنین وسایلی میتوانند آن را صورتجلسه و برای بررسی مجوز و وضعیت وسیله به مرجع مربوط ارسال کنند. نتیجه پرونده به عواملی مانند نوع دقیق ابزار، نحوه تهیه، محل کشف، داشتن مجوز و چگونگی استفاده بستگی دارد. استفاده از شوکر یا افشانه در درگیری، حتی با وجود مجوز حمل، ممکن است در صورت نبودن شرایط دفاع مشروع، عنوان مستقلی مانند ایراد صدمه یا تهدید پیدا کند.
مسیر عملی دریافت شوکر و افشانه معمولاً از مراجعه به واحدهای انتظامی مرتبط با تجهیزات دفاعی و ارائه درخواست آغاز میشود. مرجع پذیرنده ممکن است بر اساس محل اقامت و مقررات روز، متقاضی را به پلیس تخصصی یا مرکز معرفیشده هدایت کند. قبل از پرداخت وجه، باید مجاز بودن فروشنده و امکان صدور مجوز برای همان مدل بررسی شود.
مدارک و مراحل ممکن است با توجه به دستورالعملهای جاری، شهر محل سکونت و وضعیت متقاضی تغییر کند؛ به همین دلیل، استعلام حضوری از مرجع انتظامی محل، معتبرتر از تبلیغات فروشندگان است. دریافت شوکر و افشانه را نباید با خرید یک کالای عادی از بازار مقایسه کرد.
دفاع مشروع نیازمند وجود خطر فعلی یا قریبالوقوع، ضرورت واکنش، تناسب رفتار دفاعی و نبود امکان مؤثر برای توسل به قوای دولتی است. تشخیص این شرایط با مرجع قضایی و بر اساس ادله انجام میشود، نه صرفاً با ادعای دارنده وسیله. فیلم دوربین، شهادت اشخاص، گزارش کلانتری، پیامهای تهدیدآمیز و پزشکی قانونی میتوانند در ارزیابی ماجرا مؤثر باشند.
فرض کنید «م» پس از دریافت شوکر و افشانه از یک صفحه اینترنتی، بدون بررسی مجوز، شوکر را در خودرو نگهداری میکند. در بازرسی، وسیله کشف میشود و او میگوید آن را فقط برای ترساندن سارق خریده است. این توضیح بهتنهایی مانع رسیدگی نیست؛ مرجع قضایی ابتدا قانونی بودن نگهداری، منشأ خرید و مشخصات وسیله را بررسی میکند. اگر بعداً در درگیری از آن استفاده شود، مسئولیت احتمالی میتواند از نگهداری غیرمجاز فراتر رود.
برای دریافت شوکر و افشانه ابتدا باید از مرجع انتظامی محل درباره امکان صدور مجوز، مدلهای مجاز و فروشنده معتبر استعلام کرد. وسیله را بدون مجوز حمل نکنید، رسید و مدارک آن را نگه دارید و در موقعیت خطر، اولویت را به دور شدن، تماس با پلیس و کمکخواهی بدهید. در صورت توقیف یا تشکیل پرونده، پیش از امضای اظهارات مهم، با وکیل کیفری مشورت کنید.