آیا زن میتواند مهریه خود را از مبلغ دیه شوهر دریافت کند؟ بله، دریافت مهریه از دیه در صورتی امکانپذیر است که دیه متعلق به شوهر باشد و پس از تحقق شرایط قانونی، به دارایی او یا ترکهاش وارد شود؛ البته زن معمولاً طلبکار شوهر محسوب میشود و نمیتواند بدون طی مراحل قانونی، مستقیماً به شرکت بیمه یا صندوق پرداختکننده دیه مراجعه کند.
مهریه، در صورت مطالبه، یک دین مالی بر عهده شوهر است. اگر شوهر در زمان حیات خود دیه دریافت کند، مبلغ دیه در اصل متعلق به اوست و زن میتواند با ارائه سند ازدواج و گرفتن اجراییه، در حدود مقررات اجرای محکومیتهای مالی، وصول مهریه را از اموال وی پیگیری کند. اگر شوهر فوت کرده باشد، دیه ناشی از فوت یا صدمه، پس از تعلق و پرداخت، بخشی از دارایی یا ترکه او محسوب میشود.
در این وضعیت، بدهی مهریه باید پیش از تقسیم ترکه میان ورثه بررسی و پرداخت شود. بنابراین، ورثه مالک نهایی اموال باقیمانده پس از پرداخت دیون هستند، نه اینکه بتوانند ابتدا دیه را میان خود تقسیم کنند و سپس مسئول پرداخت مهریه باشند. میزان قابل وصول، به ارزش واقعی دیه، سایر بدهیهای متوفی و وجود یا نبود اموال دیگر بستگی دارد.
مدارک کامل، روند شناسایی طلب و دارایی متوفی را آسانتر میکند. مهمترین اسناد معمولاً عبارتاند از:
اگر مهریه عندالمطالبه باشد، اصل بر امکان مطالبه آن است؛ اما درباره مهریه عندالاستطاعه، زن باید استطاعت مالی شوهر را مطابق شرایط پرونده اثبات کند. فوت شوهر نیز این تعهد را از بین نمیبرد، ولی اجرای آن فقط تا میزان دارایی باقیمانده از ترکه امکانپذیر است.
زن میتواند از دفتر ازدواج یا مرجع صالح، صدور اجراییه مهریه را درخواست کند و سپس شناسایی اموال شوهر، از جمله دیه، را بخواهد. اگر پرونده دیه هنوز در جریان باشد، ارائه مشخصات پرونده به واحد اجرا یا مرجع رسیدگیکننده اهمیت دارد. در صورت فوت شوهر، مطالبه باید علیه ترکه و با اطلاع ورثه پیگیری شود، نه اینکه صرفاً علیه یکی از وراث مطرح شود.
پیش از تقسیم دیه یا سایر اموال، باید هزینههای ضروری مربوط به متوفی و دیون مقدم احتمالی بررسی شود. همچنین اگر دیه به شخص دیگری، مانند خود زن در صورت آسیبدیدگی مستقل، تعلق داشته باشد، آن مبلغ اصولاً دارایی شخص زیاندیده است و نمیتوان آن را بابت مهریه شوهر توقیف کرد.
فرض کنید شوهر در حادثهای فوت کرده و دادگاه، پرداخت دیه را به نفع ترکه او مقرر کرده است. همسر وی پس از قطعی شدن میزان مهریه، اجراییه میگیرد و پیش از تقسیم دیه میان فرزندان و سایر وراث، طلب خود را اعلام میکند. در این حالت، دریافت مهریه از دیه ممکن است، اما نتیجه به میزان دیه، بدهیهای مقدم، وضعیت پرداخت و اثبات شرایط مهریه بستگی دارد. اگر دیه قبلاً میان وراث تقسیم شده باشد، پیگیری موضوع پیچیدهتر میشود و ممکن است طرح اقدامات اجرایی یا دعوای مناسب علیه دریافتکنندگان ضرورت پیدا کند.
دریافت مهریه از دیه حق خودکاری نیست که بدون سند و دستور اجرا انجام شود. زن باید ابتدا طلب مهریه و تعلق دیه به شوهر یا ترکه او را ثابت کند، سپس از مسیر اجرای ثبت یا مرجع قضایی اقدام نماید. توجه به تفاوت دیه شخص متوفی با دیه متعلق به زیاندیده دیگر، همچنین بررسی دیون مقدم و نوع مهریه، برای جلوگیری از تصمیم اشتباه ضروری است. در پروندههای دارای چند وارث یا دیه پرداختنشده، بررسی اسناد توسط وکیل یا مشاور حقوقی میتواند از انتقال یا تقسیم نادرست دارایی جلوگیری کند.