اگر زن از ادامه زندگی مشترک ناراضی باشد، آیا میتواند بدون رضایت شوهر طلاق بگیرد؟ پاسخ کوتاه این است که زنی که شوهرش را دوست ندارد صرفِ اعلام بیعلاقگی، خودبهخود حق طلاق پیدا نمیکند؛ اما میتواند از مسیرهای قانونی مانند اثبات عُسر و حَرَج، استفاده از وکالت در طلاق یا طلاق توافقی اقدام کند. نتیجه پرونده به مدارک، وضعیت زندگی، رفتار شوهر و مبنای حقوقی درخواست بستگی دارد.
در حقوق ایران، اختلاف عاطفی و از بین رفتن محبت معمولاً بهتنهایی دلیل قطعی برای صدور حکم طلاق نیست. دادگاه باید بررسی کند آیا ادامه زندگی برای زن مشقتبار و غیرقابلتحمل شده است یا خیر. برای نمونه، خشونت، اعتیاد زیانبار، ترک زندگی، پرداخت نکردن نفقه، بیماری شدید یا رفتارهایی که امنیت و شأن زن را تهدید میکند، ممکن است در اثبات عسر و حرج مؤثر باشد. بنابراین زنی که شوهرش را دوست ندارد باید میان «احساس شخصی» و «دلیل قابل اثبات حقوقی» تفاوت بگذارد.
راهکار مناسب به شرایط پرونده بستگی دارد:
مدارک باید با ادعای زن ارتباط مستقیم داشته باشند و صرفاً نشاندهنده ناراحتی یا اختلاف معمولی نباشند. گزارش کلانتری، گواهی پزشکی قانونی، آرای کیفری، شهادت مطلعان، پیامها و اسناد مالی، گزارش مددکاری، مدارک ترک منزل یا اعتیاد و سوابق عدم پرداخت نفقه میتوانند با توجه به موضوع پرونده مؤثر باشند. شهادت بهتنهایی همیشه نتیجه را تضمین نمیکند و ارزش هر دلیل را دادگاه با توجه به مجموع قرائن میسنجد. زنی که شوهرش را دوست ندارد بهتر است پیش از ثبت دادخواست، مدارک خود را دستهبندی و از طرح ادعاهای اثباتنشده خودداری کند.
فرض کنید زنی پس از چند سال زندگی مشترک، علاوه بر از بین رفتن علاقه، با ضربوجرح و پرداخت نشدن مستمر نفقه روبهرو شده است. او میتواند شکایت یا گزارشهای مرتبط، گواهی پزشکی قانونی و شهادت مطلعان را ارائه کند و همزمان حقوق مالی خود را مطالبه نماید. در این وضعیت، عبارت زنی که شوهرش را دوست ندارد بهتنهایی مبنای حکم نیست؛ بلکه خشونت و ترک تکالیف زوج، در صورت اثبات، میتواند پرونده را از یک اختلاف عاطفی ساده متمایز کند. نتیجه نهایی همچنان به کیفیت ادله و تشخیص مرجع رسیدگی وابسته است.
دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و سپس در دادگاه خانواده رسیدگی میشود. زن باید درباره مهریه، نفقه معوقه، اجرتالمثل، جهیزیه و وضعیت فرزندان تصمیم آگاهانه بگیرد. بخشیدن مهریه یا بخشی از آن ممکن است در طلاق توافقی یا خلع مطرح شود، اما نباید بدون بررسی آثار سند و امکان رجوع از بذل انجام شود. حضانت نیز از طلاق مستقل است و معیار اصلی آن مصلحت کودک خواهد بود.
زنی که شوهرش را دوست ندارد الزاماً بیراهکار نیست، اما بیعلاقگی بهتنهایی معمولاً برای اجبار شوهر به طلاق کافی نخواهد بود. بررسی دقیق مدارک، انتخاب مسیر مناسب و تعیین تکلیف حقوق مالی پیش از اقدام، احتمال تصمیم درست و کاهش اختلافات بعدی را بیشتر میکند.