آیا اگر دو برادر همزمان به خدمت سربازی اعزام شوند، یکی از آنها معاف میشود؟ پاسخ کوتاه این است که سربازی همزمان دو برادر بهتنهایی موجب معافیت دائم نمیشود؛ اما در برخی شرایط و مطابق ضوابط جاری سازمان وظیفه عمومی، ممکن است برای یکی از برادران تسهیلاتی مانند تعویق اعزام یا معافیت موقت در نظر گرفته شود. تصمیم نهایی به وضعیت خدمتی، زمان اعزام، محل خدمت، غیبت و مدارک خانوادگی بستگی دارد.
باید میان معافیت دائم، معافیت موقت و تعویق اعزام تفاوت گذاشت. صرف اینکه دو برادر در یک بازه زمانی خدمت کنند، معمولاً باعث معافیت دائم یکی از آنها نمیشود. برخی مقررات و بخشنامههای اجرایی ممکن است برای جلوگیری از دشواری شدید خانواده، امکان تغییر زمان اعزام یا بهرهمندی از تسهیلات محدود را فراهم کنند؛ بااینحال این امتیاز عمومی و خودکار نیست و باید در زمان درخواست، قابل اجرا بودن آن از وظیفه عمومی استعلام شود.
مرجع نظام وظیفه معمولاً مجموعهای از عوامل را بررسی میکند، نه فقط تاریخ اعزام دو نفر را. مهمترین موارد عبارتاند از:
بنابراین، حتی در پروندهای که عنوان سربازی همزمان دو برادر مطرح است، نتیجه بدون بررسی سوابق خدمتی و شرایط خانوادگی قابل پیشبینی قطعی نیست. همچنین اشتغال هر دو نفر در دو یگان متفاوت، بهخودیخود دلیل پذیرش درخواست یا انتقال محل خدمت محسوب نمیشود.
درخواست معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک انتظامی و در موارد لازم از مسیر معاونت وظیفه عمومی استان پیگیری میشود. متقاضی باید اصل و تصویر مدارک زیر را آماده کند:
پیش از اعزام، باید درخواست بهصورت کتبی ثبت و رسید آن دریافت شود. مراجعه شفاهی یا خودداری از اعزام بدون مجوز کتبی میتواند باعث ثبت غیبت و دشوار شدن رسیدگی شود. برای تشخیص سربازی همزمان دو برادر، تاریخهای مندرج در سامانه ملاک مهمتری از ادعای خانوادگی است.
فرض کنید برادر بزرگتر خانواده رضایی در حال خدمت باشد و برادر کوچکتر نیز برای اعزام معرفی شده باشد. خانواده با استناد به سربازی همزمان دو برادر درخواست تعویق اعزام میکند، اما مشخص میشود برادر بزرگتر نزدیک پایان خدمت است و خانواده نیز دلیل دیگری مانند بیماری والدین ارائه نکرده است. در چنین وضعی، احتمال پذیرش درخواست به دستورالعمل همان زمان و تشخیص مرجع اداری وابسته است و نمیتوان معافیت یا تعویق را قطعی دانست. اگر مدارک پزشکی معتبر یا نیاز واقعی به سرپرستی وجود داشته باشد، پرونده ممکن است از مسیر دیگری مانند کفالت یا معافیت پزشکی بررسی شود.
سربازی همزمان دو برادر یک وضعیت قابل بررسی اداری است، نه عنوانی که بهطور خودکار معافیت دائم ایجاد کند. بهترین اقدام، استعلام آخرین ضابطه از وظیفه عمومی، ثبت درخواست پیش از موعد اعزام، ارائه مدارک کامل و دریافت پاسخ کتبی است. هیچ مشمولی نباید بر اساس وعده غیررسمی، اعزام را ترک یا آن را به تأخیر بیندازد.