آیا برای وصول مبلغ سفته میتوان مستقیماً تقاضای اجراییه کرد؟ بله، در صورت وجود شرایط قانونی، سفته و تقاضای اجراییه میتواند از طریق اجرای ثبت یا با طرح دعوای حقوقی پیگیری شود؛ اما انتخاب مسیر مناسب به واخواست سفته، سررسید، وضعیت صادرکننده و مدارک موجود بستگی دارد. برخلاف چک، سفته اصولاً مشمول مقررات ویژه صدور اجراییه مستقیم دادگاه برای چک نیست و نمیتوان بدون بررسی تشریفات، نتیجه قطعی را تضمین کرد.
سفته در صورتی که بهدرستی صادر و امضا شده باشد، مبلغ، تاریخ پرداخت، گیرنده وجه و سایر اطلاعات ضروری آن قابل تشخیص باشد، میتواند مبنای مطالبه قرار گیرد. دارنده معمولاً برای حفظ امتیازات تجاری سفته باید در صورت پرداخت نشدن وجه، آن را در مهلت مقرر قانونی واخواست کند. واخواست، سند رسمی اعتراض به عدم پرداخت است و با مطالبه عادی یا ارسال اظهارنامه تفاوت دارد.
درخواست از اجرای ثبت معمولاً زمانی عملیتر است که سفته واخواست شده و مدارک هویتی و مستندات طلب کامل باشد. اگر سفته واخواست نشده باشد، اصل طلب لزوماً از بین نمیرود؛ ولی ممکن است دارنده برخی مزایای تجاری، از جمله امکان رجوع مؤثرتر به ظهرنویسان یا ضامنان، را از دست بدهد. در چنین وضعی، طرح دعوای مطالبه وجه سفته در دادگاه میتواند مسیر مناسبتری باشد.
برای سفته و تقاضای اجراییه، ابتدا باید سررسید و عدم پرداخت بررسی شود. سپس دارنده میتواند با توجه به وضعیت سند، به اداره اجرای اسناد لازمالاجرا مراجعه کند یا دادخواست مطالبه وجه را در مرجع قضایی صالح ثبت نماید. مرجع صالح ممکن است بر اساس اقامتگاه خوانده، محل انجام تعهد یا مقررات مربوط به اسناد تجاری تعیین شود.
پس از بررسی مدارک، در صورت پذیرش درخواست، اجراییه به متعهد ابلاغ میشود و برای پرداخت یا معرفی مال، مهلت قانونی تعیین خواهد شد. اگر مالی معرفی نشود یا بدهی پرداخت نگردد، امکان شناسایی و توقیف اموال، با رعایت مقررات، وجود دارد. هزینههای اجرایی و دادرسی نیز بسته به مسیر انتخابی و مبلغ مطالبه محاسبه میشود و رقم آن بدون دانستن مبلغ سفته و مرجع اقدام قابل تعیین دقیق نیست.
فرض کنید علی یک فقره سفته بابت بدهی تجاری از رضا دریافت کرده و رضا در سررسید وجه را نپرداخته است. علی سفته را در مهلت قانونی واخواست میکند و سپس برای سفته و تقاضای اجراییه، اصل سفته و واخواستنامه را ارائه میدهد. در این حالت، امکان پیگیری علیه صادرکننده و حسب مورد ضامنان یا ظهرنویسان، با توجه به امضاها و شرایط سند، بیشتر است. اگر علی واخواست را انجام ندهد، همچنان میتواند اصل بدهی را مطالبه کند؛ اما دفاع طرف مقابل درباره منشأ سفته، پرداخت یا تضمینی بودن آن اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
ادعای پرداخت، جعل یا انکار امضا، تضمینی بودن سفته، مشروط بودن تعهد، استرداد سفته یا بیاعتباری رابطه پایه از دفاعهای احتمالی هستند. صرف درج عبارت «بابت ضمانت» همیشه به معنای بیاعتباری سفته نیست، اما میتواند اثبات شرایط استفاده از آن را ضروری کند. دارنده نیز باید زنجیره انتقال، سمت قانونی خود و میزان دقیق طلب را اثبات کند.
سفته و تقاضای اجراییه نیازمند بررسی همزمان شکل سند، واخواست، سررسید و رابطه مالی طرفین است. پیش از اقدام، اصل سفته و مدارک پرداخت یا قرارداد را بررسی کنید و میان اجرای ثبت و دعوای مطالبه وجه، بر اساس وضعیت واقعی پرونده تصمیم بگیرید.