آیا بعد از فوت مادر، فرزندان میتوانند حقوق یا مطالبات او را دریافت کنند؟ پاسخ این است که سهم حقوق مادرم فوت شده به نوع وجه، صندوق پرداختکننده، وجود همسر و فرزندان و وضعیت انحصار وراثت بستگی دارد؛ حقوق معوق، موجودی حساب و مطالبات، معمولاً بخشی از ترکه محسوب میشوند، اما مستمری بازماندگان تابع مقررات جداگانه است.
اگر مادر پیش از فوت، حقوق یا مزایای پرداختنشده داشته باشد، این مبالغ پس از کسر دیون و هزینههای قانونی، در شمار داراییهای او قرار میگیرد و میان ورثه تقسیم میشود. در مقابل، مستمری بازماندگان الزاماً ارث نیست؛ زیرا صندوق بازنشستگی یا سازمان تأمین اجتماعی آن را بر اساس شرایط قانونی به افراد واجد شرایط پرداخت میکند.
بنابراین، صرف فرزند بودن همیشه برای دریافت مستمری کافی نیست. سن، اشتغال، ازدواج، ازکارافتادگی، تحت تکفل بودن و مقررات صندوق مربوط میتواند اثرگذار باشد. سهم حقوق مادرم فوت شده در این وضعیت باید از خود صندوق و بر اساس پرونده بیمهای یا بازنشستگی مادر بررسی شود، نه فقط با محاسبه سهمالارث.
برای تقسیم حقوق معوق، حساب بانکی یا سایر مطالبات مادر، ابتدا باید دیون، تعهدات مالی و وصیت معتبر او بررسی شود. سپس باقیمانده ترکه میان ورثه طبقه نخست، از جمله همسر، فرزندان و در شرایط خاص پدر و مادر متوفی، تقسیم خواهد شد. اگر مادر همسر داشته و فرزند نیز داشته باشد، سهم همسر اصولاً یکچهارم ترکه است و باقیمانده میان فرزندان تقسیم میشود؛ سهم پسر معمولاً دو برابر سهم دختر است.
این محاسبه بدون اطلاع از همه ورثه قطعی نیست. برای نمونه، وجود پدر یا مادرِ زنده متوفی، همسر دائم، فرزندخوانده یا وراثی که پیش از مادر فوت کردهاند، میتواند نتیجه را تغییر دهد. همچنین بدهی مادر به اشخاص دیگر بر سهم قابل تقسیم مقدم است.
معمولاً ابتدا باید انحصار وراثت دریافت شود و سپس ورثه یا نماینده قانونی آنان به بانک، کارفرما یا صندوق مربوط مراجعه کنند. برخی صندوقها فرمهای اختصاصی و گواهیهای تکمیلی مطالبه میکنند. اگر یکی از ورثه همکاری نکند، امکان پیگیری از طریق اظهارنامه، درخواست تقسیم ترکه یا اقدام قضایی متناسب وجود دارد.
فرض کنید مادری فوت کرده و مبلغی از حقوق ماه آخر او نزد کارفرما باقی مانده است. او همسر، یک پسر و یک دختر دارد و بدهی معوقی نیز داشته است. پس از تعیین و پرداخت بدهی، باقیمانده مبلغ جزو ترکه محسوب میشود. در این مثال، سهم حقوق مادرم فوت شده برای دختر فقط پس از مشخص شدن همه ورثه و کسر دیون قابل محاسبه است؛ در حالی که اگر موضوع، مستمری بازماندگان باشد، کارفرما یا صندوق باید شرایط اختصاصی هر متقاضی را جداگانه بررسی کند.
برای تعیین سهم حقوق مادرم فوت شده، ابتدا باید مشخص شود منظور شما حقوق معوق و دارایی قابل ارث است یا مستمری بازماندگان. در حالت نخست، انحصار وراثت و قواعد ترکه ملاک است؛ در حالت دوم، مقررات صندوق پرداختکننده و شرایط شخص دریافتکننده اهمیت دارد. پیش از امضای رضایتنامه یا تقسیمنامه، فهرست کامل داراییها، بدهیها و ورثه را بررسی کنید.