آیا میتوان پس از ثبت ازدواج، درباره تقسیم بخشی از داراییهای بهدستآمده توافق کرد؟ بله، شرط تنصیف بعد از ازدواج با توافق روشن و قابل اثبات زوجین امکانپذیر است؛ اما این حق بهصورت خودکار ایجاد نمیشود و معمولاً باید در سند رسمی یا توافقنامهای معتبر درج شود. همچنین اجرای آن به مفاد توافق، نحوه پایان زندگی مشترک، رفتار طرفین و اثبات داراییهای مشمول بستگی دارد.
شرط تنصیف در قالب یک تعهد قراردادی، معمولاً شوهر را متعهد میکند در صورت تحقق شرایط مقرر، تا نصف داراییهایی را که در دوران زندگی مشترک به دست آورده، به همسر منتقل کند یا معادل آن را بپردازد. این شرط با مالکیت نصف اموال تفاوت دارد؛ بنابراین زن از زمان عقد، مالک نیمی از اموال شوهر نمیشود.
در متن رایج عقدنامه، اجرای شرط معمولاً به این موارد وابسته است: درخواست طلاق از سوی شوهر، نبودن تقصیر مؤثر از طرف زن و تحصیل دارایی در دوران زناشویی. اگر زن خود متقاضی طلاق باشد یا طلاق به علت تخلف و سوءرفتار او واقع شود، ممکن است شرط قابل اجرا نباشد. البته متن دقیق سند و تشخیص دادگاه اهمیت اساسی دارد.
بهترین روش، مراجعه مشترک زوجین به دفتر اسناد رسمی و تنظیم سندی با موضوع تعهد به انتقال بخشی از دارایی یا پرداخت معادل آن است. در سند باید محدوده تعهد، زمان اجرا، داراییهای مشمول، نحوه ارزیابی و شرایط تحقق آن دقیق نوشته شود. توافق شفاهی یا نوشته عادی نیز ممکن است در مقام اثبات بررسی شود، اما از نظر امنیت حقوقی و قابلیت اجرا، ضعیفتر از سند رسمی است.
در دعوای اجرای شرط تنصیف بعد از ازدواج، صرف ادعای وجود مال کافی نیست. باید تا حد امکان اسناد مالکیت، قرارداد خرید، سوابق بانکی، مدارک شرکت، خودرو، سهام یا سایر دلایل مرتبط ارائه شود. اموالی که پیش از ازدواج وجود داشته، از طریق ارث یا هبه به دست آمده یا متعلق به شخص دیگری است، اصولاً در محاسبه دارایی تحصیلشده در دوران زندگی مشترک قرار نمیگیرد؛ مگر اینکه توافق خصوصی، دامنه گستردهتری داشته باشد.
دادگاه ممکن است برای شناسایی اموال و ارزیابی آنها از استعلامهای ثبتی، بانکی یا کارشناسی استفاده کند. میزان نهایی نیز الزاماً پنجاه درصد همه اموال نیست؛ عبارت «تا نصف» به دادگاه اجازه میدهد با توجه به شرایط پرونده و مفاد تعهد، میزان قابل انتقال یا پرداخت را تعیین کند.
فرض کنید علی و مریم پس از ازدواج، در دفترخانه سندی تنظیم میکنند که بر اساس آن، در صورت طلاق به درخواست علی و بدون تقصیر مریم، تا نصف دارایی تحصیلشده در دوران زندگی مشترک به مریم منتقل شود. علی در این مدت یک آپارتمان و خودرو خریداری میکند. اگر مریم بتواند وقوع طلاق، شرایط قراردادی و مالکیت علی را اثبات کند، شرط تنصیف بعد از ازدواج ممکن است نسبت به ارزش داراییهای مشمول بررسی شود؛ اما نتیجه قطعی به متن سند، منشأ تأمین مال، بدهیها و دلایل ارائهشده بستگی دارد.
نوشتن عبارتهای مبهم، مشخص نکردن داراییهای مشمول، تصور مالکیت خودکار زن بر اموال، انتقال اموال به دیگران پس از اختلاف و نادیده گرفتن شرطهای مربوط به طلاق از اشتباهات رایج است. پیش از امضا، متن توافق باید با وضعیت مالی زوجین هماهنگ و از نظر حقوقی بررسی شود. شرط تنصیف بعد از ازدواج زمانی اثر عملی بیشتری دارد که رسمی، روشن و همراه با مدارک مالکیت و نحوه محاسبه باشد.