آیا اجارهنامهای که در بنگاه تنظیم نشده، برای پیگیری حقوق موجر یا مستأجر اعتبار دارد؟ بله؛ شکایت بابت اجاره نامه دستی در صورت وجود امضا، مشخص بودن ملک، مبلغ اجاره، مدت و تعهدات طرفین امکانپذیر است، اما نتیجه آن به قابلیت اثبات مفاد قرارداد و رعایت تشریفات قانونی بستگی دارد. دستی بودن قرارداد بهتنهایی موجب بیاعتباری آن نیست و چنین نوشتهای میتواند بهعنوان سند عادی در دادگاه ارائه شود.
برای اعتبار عملی قرارداد، باید ارکان اصلی اجاره روشن باشد: طرفین قرارداد، نشانی یا مشخصات دقیق ملک، مدت اجاره، مبلغ ودیعه و اجارهبها، تاریخ تحویل و امضای موجر و مستأجر. بهتر است همه صفحات امضا یا اثر انگشت داشته باشد و شاهدان نیز مشخصات خود را همراه با امضا درج کنند. وجود خطخوردگی، ابهام در مدت یا تفاوت میان مبلغ نوشتهشده و مبلغ پرداختی، اثبات ادعا را دشوارتر میکند.
اگر قرارداد در دو نسخه یکسان نوشته شده باشد، هر طرف باید نسخه خود را نگهداری کند. پیامکها، رسیدهای بانکی، رسید پرداخت اجاره، اظهارنامه، شهادت شهود و مدارک تحویل ملک نیز میتوانند برای تکمیل دلیل به کار روند. با این حال، شهادت یا پیامها معمولاً جایگزین کامل قرارداد مکتوب نیستند و ارزش آنها با تشخیص دادگاه و ارتباطشان با موضوع تعیین میشود.
پیش از اقدام، باید مشخص شود هدف شما مطالبه وجه، تخلیه، الزام به انجام تعهد، تحویل ملک، استرداد ودیعه یا اثبات رابطه استیجاری است. عنوان «شکایت» در گفتار عمومی به کار میرود، اما بسیاری از اختلافات اجارهای ماهیت حقوقی دارند و باید با دادخواست در مرجع صالح پیگیری شوند؛ مسیر کیفری فقط در مواردی مانند ادعای جعل، استفاده از سند مجعول یا رفتار مجرمانه مستقل مطرح میشود.
ثبت دادخواست معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته و وضعیت ملک تعیین میگردد. در دعوای تخلیه، وجود شرایط قانونی و نوع قرارداد اهمیت ویژه دارد و صرف ادعای پایان مدت، بدون بررسی متن قرارداد و وضعیت تصرف، نتیجه قطعی ایجاد نمیکند.
اگر شخصی امضا یا نوشته منتسب به خود را قبول نداشته باشد، میتواند حسب مورد انکار، تردید یا ادعای جعل را مطرح کند. این ایراد باید با دقت و در زمان مناسب بیان شود و دادگاه ممکن است موضوع را به کارشناسی خط و امضا ارجاع دهد. کسی که به سند استناد میکند نیز باید اصل آن را ارائه کند؛ تصویر ناقص یا نوشتهای بدون امضا، معمولاً قدرت اثباتی کمتری دارد.
فرض کنید مستأجر پس از پایان مدت قرارداد، ملک را تخلیه نکرده و موجر نیز رسیدی دارد که پرداخت ودیعه را نشان میدهد. در این وضعیت، شکایت بابت اجاره نامه دستی ممکن است در قالب دعوای متناسب با خواسته، همراه با قرارداد، رسیدها و اظهارنامه مطرح شود. اگر مستأجر مدعی تمدید شفاهی باشد، پیامها، واریزهای بعدی و شهادت اشخاص میتواند بررسی شود؛ بنابراین نتیجه به مجموعه دلایل، نه فقط عنوان قرارداد، وابسته است.
برای موفقیت در شکایت بابت اجاره نامه دستی، ابتدا متن قرارداد، خواسته دقیق و مدارک پرداخت را بررسی کنید و از طرح همزمان عناوین نامرتبط بپرهیزید. ارسال اظهارنامه، نگهداری اصل سند و دریافت مشاوره حقوقی پیش از ثبت دادخواست میتواند از اشتباه در انتخاب خواسته یا مرجع رسیدگی جلوگیری کند. در نهایت، شکایت بابت اجاره نامه دستی زمانی نتیجه بهتری دارد که رابطه استیجاری، تعهد نقضشده و میزان خسارت با اسناد قابل اتکا اثبات شود.