آیا کارفرما بدون دلیل موجه یا بدون رعایت تشریفات قانونی شما را اخراج کرده است؟ در این وضعیت، شکایت بابت اخراج توسط کارفرما از طریق مراجع حل اختلاف اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل کار قابل پیگیری است و کارگر میتواند بازگشت به کار یا دریافت حقوق و مزایای قانونی را مطالبه کند. نتیجه پرونده به نوع قرارداد، علت اعلامشده برای اخراج، سوابق بیمه و مدارک قابل ارائه بستگی دارد.
اخراج با پایان طبیعی قرارداد مدتموقت یکسان نیست. اگر قرارداد برای مدت مشخص منعقد شده و مدت آن تمام شده باشد، ادامه همکاری معمولاً نیازمند توافق جدید است؛ مگر آنکه کارفرما با رفتار یا اسناد معتبر، استمرار رابطه کاری را نشان دهد. در مقابل، قطع همکاری پیش از پایان قرارداد، بدون دلیل قابل دفاع یا برخلاف مفاد قرارداد، میتواند قابل اعتراض باشد.
در قراردادهای دائم، کارفرما نمیتواند صرفاً با اعلام شفاهی یا به دلیل اختلاف شخصی، رابطه کاری را پایان دهد. رعایت مقررات مربوط به قصور یا نقض آییننامههای انضباطی، تذکرهای لازم و تشریفات مقرر اهمیت دارد. همچنین اخراج به علت مطالبه حقوق قانونی، عضویت در تشکل کارگری، تبعیض یا استفاده از مرخصی قانونی میتواند نشانهای مهم برای اعتراض باشد.
در شکایت بابت اخراج توسط کارفرما، کارگر باید رابطه کاری و نحوه پایان همکاری را تا حد امکان اثبات کند. قرارداد کتبی تنها دلیل ممکن نیست و مجموع قرائن نیز میتواند مؤثر باشد. مدارک مهم عبارتاند از:
اگر اخراج شفاهی بوده است، ارسال اظهارنامه یا پیام رسمی برای درخواست اعلام علت پایان همکاری میتواند در ایجاد سابقه و روشن شدن موضع کارفرما مؤثر باشد. از امضای برگهای با عنوان استعفا یا تسویه کامل، بدون مطالعه و دریافت مطالبات واقعی، خودداری کنید؛ زیرا ممکن است ارزیابی پرونده را دشوار کند.
کارگر ابتدا باید درخواست خود را در سامانه خدمات روابط کار یا مسیر اعلامشده توسط اداره کار ثبت کند و اداره صالح معمولاً بر اساس محل انجام کار تعیین میشود. پس از ثبت، جلسه رسیدگی در هیأت تشخیص برگزار میشود. خواهان باید ادعا، تاریخ شروع و پایان کار، مزد، نوع قرارداد و خواسته خود را دقیق بنویسد.
رأی هیأت تشخیص در صورت اعتراض، در مهلت قانونی قابل بررسی در هیأت حل اختلاف است. مهلت اعتراض را باید از متن رأی و مقررات جاری همان پرونده کنترل کرد؛ بیتوجهی به تاریخ ابلاغ ممکن است حق اعتراض را از بین ببرد. پس از قطعی شدن رأی نیز اجرای آن از مسیر قانونی اجرای آرای اداره کار دنبال میشود.
فرض کنید مریم با قرارداد یکساله در یک شرکت مشغول بوده و پس از درخواست پرداخت اضافهکاری، با پیام کوتاه از ادامه کار منع شده است. او قرارداد، سوابق بیمه، پیام اخراج و فیشهای حقوقی را ارائه میکند. در این وضعیت، شکایت بابت اخراج توسط کارفرما میتواند بر بررسی اخراج پیش از پایان قرارداد و مطالبه حقوق معوق متمرکز شود. اگر کارفرما مدعی قصور باشد، باید ادعا و تشریفات انضباطی خود را اثبات کند؛ بنابراین صدور رأی به بازگشت به کار یا پرداخت مطالبات، به ارزیابی همه مدارک وابسته است.
بسته به وضعیت، خواسته میتواند شامل بازگشت به کار، پرداخت مزد ایام بلاتکلیفی، حقوق معوق، مزایای پایان کار، عیدی، مانده مرخصی و اصلاح سوابق بیمه باشد. مطالبه همزمان همه موارد بدون محاسبه دقیق ممکن است موجب ابهام شود. بهتر است خواستهها بر اساس قرارداد، مدت اشتغال و اسناد پرداخت تنظیم شوند.
برای موفقیت در شکایت بابت اخراج توسط کارفرما، پیش از هر اقدامی نوع قرارداد و علت واقعی قطع همکاری را مشخص کنید، مدارک را حفظ نمایید و تاریخ ابلاغها را از دست ندهید. ادعای اخراج بهتنهایی کافی نیست و نتیجه نهایی به اثبات رابطه کاری، غیرموجه بودن اقدام کارفرما و میزان مطالبات بستگی دارد.