آیا پس از فوت همسر میتوان مهریه را از ترکه او مطالبه کرد؟ بله؛ شکایت بابت ارث از مهریه در صورتی قابل پیگیری است که مهریه هنگام حیات شوهر پرداخت یا بهطور معتبر بخشیده نشده باشد. مهریه، پس از وقوع عقد، حق مالی زن و در صورت مطالبه، دین شوهر محسوب میشود؛ بنابراین فوت شوهر، این حق را از بین نمیبرد و ابتدا باید از داراییهای باقیمانده او پرداخت شود، سپس اموال میان ورثه تقسیم گردد.
ورثه مالک مستقیم تمام اموال متوفی از لحظه فوت نیستند؛ زیرا پیش از تقسیم، هزینههای ضروری کفنودفن، بدهیها و حقوق مالی اشخاص باید از ترکه پرداخت شود. مهریه نیز در شمار بدهیهای متوفی قرار میگیرد. زن میتواند تمام مهریه حالشده خود را مطالبه کند، اما اگر بخشی از آن قبلاً پرداخت، ابراء یا بذل شده باشد، فقط نسبت به مقدار باقیمانده حق اقدام دارد.
در این وضعیت، عنوان دقیق اقدام معمولاً مطالبه مهریه از ترکه متوفی است، نه مطالبه «ارث» از شوهر. زن، طلبکار متوفی است و پس از پرداخت طلب، چنانچه خودش از ورثه نیز باشد، سهمالارث او جداگانه محاسبه خواهد شد. میزان وصول، به وجود و ارزش واقعی داراییهای ترکه و تقدم سایر دیون بستگی دارد.
حق مهریه با فوت زن از بین نمیرود؛ زیرا این حق پیش از فوت در دارایی او ایجاد شده است. در این حالت، ورثه زن میتوانند به میزان سهمالارث خود، طلب مهریه را از شوهر مطالبه کنند. اگر شوهر نیز از ورثه زن باشد، سهم او از طلب، مطابق قواعد ارث محاسبه میشود و نمیتوان او را بدون دلیل قانونی از ارث محروم کرد.
بنابراین شکایت بابت ارث از مهریه زمانی معنا پیدا میکند که ورثه زن، قائممقام مالی او برای دریافت مهریه باشند. باید توجه داشت که گواهی انحصار وراثت فقط سهم اشخاص را مشخص میکند و بهتنهایی دلیل پرداخت مهریه یا اثبات مقدار آن نیست.
اگر سند ازدواج رسمی باشد، امکان پیگیری از مسیر اجرای ثبت نیز ممکن است؛ در صورت اختلاف درباره اصل دین، میزان مهریه، ادعای پرداخت یا نبود مال قابل شناسایی، طرح دعوا در مرجع قضایی مناسب ضرورت پیدا میکند. مرجع صالح و هزینه دادرسی به مبلغ مطالبه، محل اقامت اشخاص و وضعیت پرونده بستگی دارد و بدون بررسی این عوامل نمیتوان رقم ثابتی اعلام کرد.
فرض کنید علی فوت کرده و همسرش، سارا، ۳۰۰ سکه مهریه دارد. سارا با ارائه سند ازدواج و گواهی فوت، شکایت بابت ارث از مهریه را پیگیری میکند. اگر ورثه وجود یک ملک متعلق به علی را بپذیرند، ابتدا ارزش لازم برای پرداخت بدهیهای مقدم و مهریه بررسی میشود و فقط باقیمانده میان ورثه تقسیم خواهد شد. اگر ملک قبلاً به دیگری منتقل شده یا متعلق به علی نباشد، نتیجه پرونده به اسناد مالکیت و نحوه انتقال وابسته است.
مهریه، طلب زن از شوهر است و فوت شوهر مانع مطالبه آن از ترکه نیست. همچنین با فوت زن، این طلب به ورثه او منتقل میشود. برای موفقیت در شکایت بابت ارث از مهریه باید رابطه زوجیت، میزان مهریه، فوت، وراث و داراییهای متوفی اثبات شود. پیش از اقدام، بررسی پرداختهای قبلی، بدهیهای مقدم و وضعیت نقلوانتقال اموال اهمیت زیادی دارد.