آیا یکی از ساکنان بدون اجازه از راهرو، حیاط، پارکینگ یا سایر بخشهای مشترک ساختمان استفاده میکند؟ در چنین وضعی، شکایت بابت استفاده از مشاعات میتواند برای جلوگیری از استفاده غیرمجاز، رفع مزاحمت و بازگرداندن وضعیت به حالت قانونی مطرح شود؛ اما نتیجه آن به نوع استفاده، مدارک مالکیت و میزان اختلال ایجادشده بستگی دارد. صرف استفاده از مشاعات جرم نیست و باید دید رفتار فرد برخلاف مقررات ساختمان، حقوق سایر مالکان یا اسناد رسمی انجام شده است.
قسمتهایی مانند راهپله، پشتبام، حیاط، آسانسور، ورودی و تأسیسات مشترک اصولاً برای استفاده متعارف همه مالکان و ساکنان هستند. با این حال، هیچکس حق ندارد با قرار دادن وسایل شخصی، پارک خودرو، مسدود کردن مسیر، تصرف انباری یا تغییر کاربری، حق دیگران را محدود کند. استفاده اختصاصی زمانی قابل پذیرش است که در سند، صورتمجلس تفکیکی، قرارداد معتبر یا تصمیم قانونی مالکان پیشبینی شده باشد. پارکینگ نیز همیشه مشاع نیست؛ ممکن است اختصاصی، مشاع با حق استفاده مشخص یا فاقد محل اختصاصیافته باشد.
در شکایت بابت استفاده از مشاعات، خواهان باید تا حد امکان نشان دهد که محل مورد اختلاف مشترک است و رفتار طرف مقابل فراتر از استفاده متعارف یا برخلاف توافق معتبر بوده است. مدارک قابل استفاده عبارتاند از:
تصاویر بهتنهایی همیشه کافی نیستند و بهتر است زمان، محل، دفعات تکرار و اثر رفتار بر استفاده سایر ساکنان نیز مستند شود. همچنین باید میان «ادعا»، «دلیل» و «نتیجه حقوقی» تفاوت گذاشت؛ وجود وسایل در راهرو لزوماً بهتنهایی اثباتکننده تصرف انحصاری نیست.
بهتر است ابتدا موضوع از طریق مدیر یا هیئتمدیره ساختمان و سپس با اخطار کتبی پیگیری شود. اگر مشکل ادامه یافت، بسته به وضعیت میتوان دادخواست رفع مزاحمت، رفع ممانعت از حق، الزام به جمعآوری وسایل یا مطالبه خسارت را مطرح کرد. عنوان دقیق خواسته باید با رفتار رخداده هماهنگ باشد. مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته، ارزش مالی و صلاحیت محلی تعیین میشود و معمولاً دادگاه محل وقوع ملک نقش اصلی دارد؛ بنابراین ثبت درخواست از مسیر خدمات الکترونیک قضایی و بررسی صلاحیت روز، ضروری است. شکایت کیفری فقط زمانی قابل طرح است که رفتار، علاوه بر ایجاد اختلاف ساختمانی، واجد عنوان مجرمانه مستقل مانند تخریب یا تهدید باشد.
فرض کنید مالک واحدی، بخشی از پارکینگ مشترک را با زنجیر جدا کرده و آن را محل دائمی پارک خودرو و نگهداری وسایل خود قرار دهد. اگر سندها و صورتمجلس تفکیکی، اختصاصی بودن آن قسمت را تأیید نکنند و مصوبه معتبری نیز وجود نداشته باشد، سایر مالکان میتوانند با ارائه مدارک و مستندات، شکایت بابت استفاده از مشاعات را در قالب خواسته مناسب مطرح کنند. دادگاه پس از بررسی اسناد، بازدید یا کارشناسی و دفاع طرفین تصمیم میگیرد؛ بنابراین صدور حکم از پیش قطعی نیست. اگر محل واقعاً اختصاصی باشد، اعتراض سایر ساکنان لزوماً مبنای حقوقی نخواهد داشت.
خواسته باید دقیق، محل مورد اختلاف باید مشخص و دلایل باید به ترتیب زمانی ارائه شوند. از توصیفهای کلی مانند «مزاحمت همیشگی» بدون ذکر تاریخ و مصداق پرهیز کنید. درخواست تأمین دلیل، در موارد فوری، میتواند وضعیت موجود را ثبت کند. همچنین پیش از اقدام، هزینه دادرسی، امکان مطالبه خسارت و ضرورت معرفی همه اشخاص ذینفع بررسی شود.
شکایت بابت استفاده از مشاعات زمانی مؤثرتر است که با سند مالکیت، مقررات ساختمان، مستندات تصویری و خواسته حقوقی درست همراه باشد. ابتدا حلوفصل مدیریتی و اخطار کتبی را امتحان کنید، اما در صورت استمرار تصرف یا مزاحمت، برای انتخاب عنوان دعوا و مرجع صالح از مشاوره حقوقی تخصصی استفاده کنید.