آیا داشتن اقرارنامه برای دریافت بدهی کافی است؟ در بسیاری از موارد، شکایت بابت اقرارنامه پرداخت بدهی میتواند مبنای مطالبه وجه قرار گیرد؛ اما نتیجه پرونده به اعتبار سند، روشن بودن مبلغ و سررسید، امضای بدهکار و نبودن دلایل مخالف بستگی دارد. اقرارنامه، بهویژه وقتی بدهکار اصل دین را پذیرفته باشد، دلیل مهمی علیه او محسوب میشود، ولی دادگاه همچنان اصالت سند و شرایط ایجاد تعهد را بررسی میکند.
اقرارنامه نوشتهای است که شخص در آن وجود بدهی یا تعهد خود را اعلام میکند. اگر متن سند صریح باشد و مبلغ، منشأ بدهی، زمان پرداخت و مشخصات طرفین را بهطور قابل تشخیص بیان کند، ارزش اثباتی بیشتری خواهد داشت. سند ممکن است رسمی یا عادی باشد. سند رسمی معمولاً از اعتبار اثباتی بالاتری برخوردار است و در برخی شرایط قابلیت پیگیری اجرایی دارد؛ اما سند عادی نیز در صورت پذیرش، تأیید امضا یا اثبات اصالت، میتواند مبنای صدور حکم قرار گیرد.
باید میان «اقرار به بدهی» و «رسید پرداخت» تفاوت گذاشت. اقرارنامه معمولاً وجود تعهد را ثابت میکند، نه اینکه بدهی پرداخت شده است. اگر بدهکار مدعی پرداخت باشد، اصل پرداخت باید با رسید، حواله بانکی، پیامهای معتبر یا سایر دلایل قابل قبول اثبات شود.
اگر سند عادی باشد و خوانده امضا را انکار یا نسبت به آن ادعای جعل کند، دادگاه ممکن است موضوع را به کارشناسی خط و امضا ارجاع دهد. بنابراین نگهداری اصل سند اهمیت زیادی دارد. در شکایت بابت اقرارنامه پرداخت بدهی، ارائه تصویر ناقص، متن مبهم یا سندی بدون امضای معتبر میتواند روند رسیدگی را دشوار کند.
ابتدا باید دادخواست مطالبه وجه از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود. در متن دادخواست، مبلغ بدهی، تاریخ اقرارنامه، سررسید و خواستههای مرتبط مانند خسارت تأخیر تأدیه، در صورت فراهم بودن شرایط، درج میشود. مرجع رسیدگی بر اساس موضوع دعوا، ارزش خواسته و قواعد صلاحیت محلی تعیین میگردد. پس از ابلاغ، خوانده فرصت دفاع دارد و دادگاه اسناد و اظهارات طرفین را بررسی میکند.
اگر اقرارنامه رسمی و واجد شرایط اجرای مستقیم باشد، ممکن است به جای دعوای عادی، درخواست صدور اجراییه از مرجع صالح مطرح شود. این موضوع به نوع سند و مفاد آن بستگی دارد و صرف عنوان «اقرارنامه» بهتنهایی اجرای مستقیم را تضمین نمیکند.
فرض کنید علی مبلغی به رضا قرض داده و رضا در یک نوشته امضاشده متعهد شده است مبلغ را تا تاریخ مشخص بازگرداند. پس از سررسید، پرداختی انجام نمیشود. رضا در شکایت بابت اقرارنامه پرداخت بدهی ممکن است مدعی شود مبلغ را قبلاً پرداخته یا امضا متعلق به او نیست. اگر علی اصل سند، گردش حساب و پیامهای مربوط به مطالبه وجه را ارائه کند و رضا دلیل معتبر مخالف نداشته باشد، این مجموعه میتواند ادعای علی را تقویت کند؛ با این حال، نتیجه نهایی به تشخیص دادگاه و ارزیابی همه ادله وابسته است.
دفاعهای احتمالی شامل پرداخت تمام یا بخشی از بدهی، جعلی بودن امضا، اشتباه در مبلغ، اکراه، فقدان قصد، مشروط بودن تعهد یا بطلان منشأ دین است. ادعای صرف، بدون دلیل، معمولاً برای بیاثر کردن اقرارنامه کافی نیست. همچنین اگر مبلغ یا زمان پرداخت در سند روشن نباشد، اثبات میزان و سررسید بدهی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
شکایت بابت اقرارنامه پرداخت بدهی زمانی اثربخشتر است که سند روشن، امضاشده و همراه با مدارک تکمیلی باشد. پیش از ثبت دادخواست، اصالت سند، سررسید، مبلغ قابل مطالبه و مرجع صالح بررسی شود. تنظیم دقیق خواسته و ارائه اصل مدارک، از مهمترین عوامل کاهش ایرادات و تسریع رسیدگی است.