آیا میتوان پس از صرفنظر کردن از مهریه، دوباره آن را مطالبه کرد؟ پاسخ این است که شکایت بابت انصراف از مهریه تنها در صورتی شانس موفقیت دارد که انصراف بهطور معتبر و آگاهانه انجام نشده باشد یا دلیل قانونی برای بیاعتباری آن وجود داشته باشد؛ زیرا صرف پشیمانی معمولاً برای بازگشت مهریه کافی نیست. نتیجه پرونده به متن سند، نحوه امضا، قصد زن و مدارک اثباتی بستگی دارد.
عبارت «انصراف از مهریه» ممکن است به شکلهای متفاوتی انجام شود؛ برای نمونه، زن ممکن است در دفتر اسناد رسمی ابراء ذمه شوهر را امضا کند، بخشی از مهریه را ببخشد، در برابر طلاق توافقی از آن صرفنظر کند یا فقط رسیدی عادی ارائه دهد. ابراء، در اصل، صرفنظر کردن طلبکار از حق خود است و با قبول معتبر و احراز قصد، میتواند موجب سقوط تمام یا بخشی از دین شود.
بنابراین باید میان ابراء، بذل مهریه، هبه، صلح و اقرار به دریافت تفاوت گذاشت. هرکدام آثار و شرایط خاص خود را دارند. همچنین امضای یک نوشته با عنوان کلی «رضایت» لزوماً به معنای بخشش کامل مهریه نیست و دادگاه متن، قرائن و شرایط تنظیم سند را بررسی میکند.
اگر زن ادعا کند امضا در نتیجه اجبار، تهدید، فریب، اشتباه مؤثر یا فقدان اراده واقعی انجام شده است، میتواند بیاعتباری عمل حقوقی را پیگیری کند؛ البته اثبات این موارد بر عهده مدعی است. ادعای جعل یا دستکاری سند نیز مسیر جداگانهای دارد و معمولاً به بررسی کارشناسی نیازمند است. اگر امضاکننده هنگام تنظیم سند فاقد اهلیت قانونی یا درک لازم بوده باشد، این موضوع نیز باید با دلایل معتبر اثبات شود.
در پروندهای که با عنوان شکایت بابت انصراف از مهریه مطرح میشود، ابتدا باید سند ازدواج و مدرک انصراف بررسی شود. سپس مدارک هویتی، پیامها، فایلهای صوتی قابل استناد، گواهی شهود، اسناد پرداخت، مدارک پزشکی مرتبط با وضعیت روانی یا جسمی و هر مدرکی که اجبار یا فریب را نشان دهد، گردآوری میشود. عنوان دقیق خواسته ممکن است حسب مورد، اعلام بیاعتباری ابراء، ابطال سند، اثبات اکراه یا مطالبه مهریه باشد؛ انتخاب عنوان نادرست میتواند روند رسیدگی را دشوار کند.
فرض کنید زوجه در دفترخانه، تنها نیمی از مهریه را در برابر دریافت مبلغی معین ابراء کرده و برای نیم دیگر هیچ عبارتی به کار نبرده است. اگر بعداً دادخواست شکایت بابت انصراف از مهریه را برای بازگرداندن کل مهریه مطرح کند، دادگاه ابتدا متن سند و پرداخت مبلغ را بررسی میکند. در صورت معتبر بودن سند، احتمالاً فقط بخش باقیمانده قابل مطالبه است؛ اما اگر ثابت شود امضا تحت تهدید مؤثر گرفته شده، نتیجه میتواند متفاوت باشد.
ثبت دادخواست یا شکایت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته و صلاحیت قانونی تعیین خواهد شد. پیش از اقدام، متن سند باید توسط وکیل یا مشاور حقوقی بررسی شود. از طرح همزمان ادعاهای متناقض، امضای اقرارنامه جدید و حذف پیامها خودداری کنید. همچنین مطالبه مهریه، با اعتراض به سند انصراف، دو موضوع جداست و ممکن است لازم باشد ابتدا اعتبار سند تعیین تکلیف شود.
بازگشت مهریه پس از انصراف، خودکار نیست. هرچه دلیل روشنتری بر اکراه، فریب، جعل، اشتباه مؤثر یا محدود بودن موضوع بخشش وجود داشته باشد، امکان پیگیری بیشتر است؛ اما تصمیم نهایی تنها پس از بررسی سند و ادله صادر میشود.