آیا تاریخ ثبتشده طلاق بدون اطلاع یکی از طرفین تغییر کرده است؟ اگر تغییر عمدی و بدون مجوز انجام شده باشد، شکایت بابت تغییر تاریخ طلاق میتواند همزمان با درخواست اصلاح سند و پیگیری کیفری مطرح شود؛ اما اگر اشتباه اداری یا ثبت نادرست رخ داده باشد، ابتدا باید از دفتر رسمی طلاق و اداره ثبت احوال یا مرجع صادرکننده، اصلاح سند را درخواست کرد.
در پروندههای طلاق، چند تاریخ ممکن است با یکدیگر اشتباه شوند: تاریخ صدور حکم یا گواهی، تاریخ اجرای صیغه طلاق، تاریخ ثبت واقعه در دفترخانه و تاریخ صدور سند یا شناسنامه اصلاحی. اختلاف میان این تاریخها لزوماً به معنای جعل نیست. برای مثال، ممکن است حکم در یک روز صادر شود، اما صیغه و ثبت رسمی در روز دیگری انجام گیرد.
چنانچه شخصی عمداً مندرجات سند رسمی، دفترخانه، گواهی یا سامانه ثبت را تغییر دهد، موضوع میتواند از نظر کیفری در قالب جعل، استفاده از سند مجعول یا ارائه اطلاعات خلاف واقع بررسی شود. تشخیص عنوان دقیق اتهام به نحوه تغییر، شخص انجامدهنده، نوع سند و آثار ایجادشده بستگی دارد. صرف ادعا، برای اثبات جرم کافی نیست و باید قرائن فنی و اسناد رسمی بررسی شود.
مدارک باید به گونهای ارائه شوند که تاریخ واقعی و زمان ایجاد تغییر را قابل مقایسه کنند. مهمترین مستندات عبارتاند از:
بهتر است اصل اسناد بدون هماهنگی جابهجا یا دستکاری نشوند. تهیه تصویر برابر اصل و درخواست حفظ سوابق ثبتی یا الکترونیکی میتواند از از بین رفتن دلایل جلوگیری کند.
اگر موضوع، اشتباه ثبتی یا درج نادرست تاریخ باشد، ابتدا باید به دفتر رسمی طلاق مراجعه و اصلاح اداری را مطالبه کرد. در صورت رد درخواست، بسته به نوع سند و اختلاف، میتوان از مرجع قضایی صالح اصلاح یا ابطال سند را خواست. اگر نشانهای از تغییر عمدی وجود داشته باشد، شکایت بابت تغییر تاریخ طلاق معمولاً از طریق ثبت شکواییه در دفتر خدمات الکترونیک قضایی و ارجاع به دادسرا آغاز میشود.
در شکواییه باید تاریخهای مورد اختلاف، سندی که تغییر کرده، شخص یا اشخاص مظنون، نحوه اطلاع از تغییر و خسارت احتمالی روشن نوشته شود. درخواست ارجاع به کارشناس، استعلام از دفترخانه و بررسی سوابق سامانهای نیز باید متناسب با دلایل مطرح شود. ثبت شکایت، بهتنهایی به معنای اثبات جرم یا تغییر قطعی سند نیست.
فرض کنید «مریم» میبیند در رونوشت سند طلاق، تاریخ ثبت واقعه سه ماه زودتر از تاریخی درج شده که در دفترخانه حاضر شده است. او برای شکایت بابت تغییر تاریخ طلاق، تصویر حکم، رسید مراجعه و پیامک وقت دفترخانه را ارائه میکند. بررسی دفترخانه نشان میدهد تاریخ اجرای صیغه درست بوده، اما هنگام انتقال اطلاعات به سامانه، عدد ماه اشتباه وارد شده است. در این وضعیت، موضوع ممکن است خطای ثبتی باشد و نه جعل؛ بنابراین اصلاح سند و ثبت توضیح اداری، مسیر مناسبتری از تعقیب کیفری خواهد بود.
تکیه بر تفاوت تاریخ حکم و تاریخ ثبت، بدون بررسی ماهیت هر تاریخ، یکی از خطاهای رایج است. همچنین انتشار تصویر سند در شبکههای اجتماعی، متهم کردن قطعی کارکنان دفترخانه بدون دلیل، یا از بین بردن نسخههای قدیمی میتواند به زیان شاکی تمام شود. در مقابل، مقایسه اسناد رسمی، درخواست استعلام و تفکیک دقیق «اشتباه اداری» از «دستکاری عمدی» اهمیت زیادی دارد.
برای موفقیت در شکایت بابت تغییر تاریخ طلاق باید ابتدا مشخص شود کدام تاریخ تغییر کرده و آیا اختلاف ناشی از تفاوت مراحل طلاق، خطای ثبتی یا اقدام عمدی است. سپس با گردآوری اسناد و ثبت درخواست اصلاح یا شکواییه متناسب، موضوع از مرجع صالح پیگیری شود. نتیجه نهایی به اصالت اسناد، سوابق دفترخانه، نظر کارشناسی و سایر دلایل بستگی دارد.