آیا زن میتواند در زمان زندگی مشترک، اموال شوهر را میان خود تقسیم کند؟ خیر؛ شکایت بابت تقسیم اموال شوهر بهتنهایی و بدون وجود مبنای قانونی یا قراردادی، معمولاً پذیرفته نمیشود و زن مالک خودکار اموال همسر نیست. امکان مطالبه زمانی ایجاد میشود که حقی مانند مهریه، نفقه، اجرتالمثل، ارث یا شرط انتقال بخشی از دارایی در عقدنامه وجود داشته باشد. بنابراین ابتدا باید مشخص شود هدف، توقیف اموال برای وصول طلب است یا اجرای شرط تنصیف دارایی.
در بسیاری از عقدنامهها شرطی پیشبینی شده است که بر اساس آن، اگر شوهر به درخواست خود یا به دلیل تخلفی که زن مرتکب نشده، قصد طلاق داشته باشد، ممکن است تا میزان مقرر در عقدنامه، بخشی از دارایی بهدستآمده در دوران زندگی مشترک به زن منتقل شود. این شرط معمولاً به امضای زوجین میرسد و اجرای آن به مفاد دقیق سند، علت طلاق و احراز شرایط بستگی دارد.
شرط تنصیف، مالکیت فوری زن بر نیمی از همه اموال شوهر نیست. داراییهای پیش از ازدواج، اموال ارثی، هبه و اموالی که ارتباطی با درآمد دوران زناشویی ندارند، ممکن است مشمول آن نشوند. همچنین دادگاه با توجه به متن عقدنامه و مدارک مالی، میزان دارایی قابل بررسی را تعیین میکند. در چنین وضعی، شکایت بابت تقسیم اموال شوهر در واقع باید در قالب دادخواست حقوقی یا درخواست اجرای شرط ضمن عقد مطرح شود، نه لزوماً شکایت کیفری.
مدارک باید هم رابطه زوجیت و هم مبنای ادعا را نشان دهند. اسناد قابل استفاده عبارتاند از:
پس از ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرونده به مرجع صالح ارجاع میشود. دعاوی خانوادگی مرتبط با طلاق و آثار مالی آن غالباً در دادگاه خانواده بررسی میشوند؛ اما مرجع دقیق به نوع خواسته بستگی دارد. اگر خطر انتقال یا پنهانکردن مال وجود داشته باشد، میتوان درباره تأمین خواسته یا توقیف مال، با رعایت شرایط قانونی، اقدام کرد. شکایت بابت تقسیم اموال شوهر بدون تعیین دقیق خواسته و معرفی دارایی، ممکن است با ایراد یا دشواری در اجرا روبهرو شود.
مهریه یک دین مستقل بر عهده شوهر است و زن میتواند آن را از طریق اجرای ثبت یا دادگاه مطالبه کند؛ اما تقسیم دارایی، حق عمومی و خودکار ایجاد نمیکند. برای وصول مهریه، شناسایی و توقیف اموال شوهر ممکن است، ولی توقیف به معنای انتقال نیمی از آن مال به زن نیست. همچنین اگر مالی به نام شخص دیگری باشد، اثبات تعلق واقعی آن به شوهر نیازمند دلایل معتبر است و صرف ادعا کافی نیست.
فرض کنید علی پس از دوازده سال زندگی مشترک، بدون اثبات تقصیر همسرش، دادخواست طلاق میدهد. در عقدنامه، شرط انتقال تا نصف دارایی موجود که در دوران زناشویی بهدست آمده، امضا شده است. همسر او میتواند با ارائه عقدنامه و دلایلی مانند سند آپارتمان خریداریشده پس از ازدواج، اجرای شرط را درخواست کند. در این مثال، شکایت بابت تقسیم اموال شوهر زمانی شانس بررسی جدی دارد که شرایط مندرج در عقدنامه احراز و منشأ تحصیل اموال اثبات شود؛ نتیجه و میزان قابل انتقال قطعی و از پیش تعیینشده نیست.
خواسته را دقیق بنویسید، میان «انتقال سهم ناشی از شرط تنصیف» و «توقیف مال برای وصول طلب» تفاوت بگذارید و از نسبتدادن جرمهایی مانند فرار از دین بدون دلیل خودداری کنید. پیش از ثبت، وضعیت ثبتی اموال، زمان خرید، مالک رسمی و علت طلاق بررسی شود. در نهایت، شکایت بابت تقسیم اموال شوهر باید بر پایه سند، خواسته درست و دلیل قابل ارزیابی تنظیم شود؛ مشورت با وکیل خانواده نیز میتواند از انتخاب مسیر نادرست جلوگیری کند.