آیا مادر یا پدر میتواند برای گرفتن حضانت دختر اقدام کند؟ بله؛ شکایت بابت حضانت بچه دختر از طریق دادخواست در دادگاه خانواده مطرح میشود و تصمیم نهایی بر اساس سن کودک، شرایط والدین و مصلحت او اتخاذ خواهد شد. در حقوق ایران، دختر بودن کودک بهتنهایی موجب برتری مطلق یکی از والدین نیست و باید مقررات حضانت، وضعیت اخلاقی و توانایی نگهداری هر یک از والدین بررسی شود.
طبق مقررات قانون مدنی، مادر برای حضانت فرزند، چه دختر و چه پسر، تا پایان هفتسالگی اولویت دارد؛ البته این اولویت در صورت وجود مانع قانونی یا اثبات عدم صلاحیت مادر، مطلق نیست. پس از هفتسالگی، اصل بر واگذاری حضانت به پدر است، اما دادگاه همچنان باید مصلحت کودک را در نظر بگیرد. بنابراین، سپری شدن هفتسالگی به معنای پیروزی قطعی پدر در هر پرونده نیست.
سن بلوغ شرعی دختر نیز با موضوع حضانت یکی نیست. رسیدن دختر به سن بلوغ، خودبهخود به معنای پایان تمام اختلافات حضانتی یا انتقال فوری کودک به یکی از والدین نیست. همچنین حضانت با ولایت قهری تفاوت دارد؛ ممکن است حضانت با مادر باشد، اما برخی اختیارات قانونی مربوط به ولایت همچنان برای پدر یا جد پدری باقی بماند.
اگر سلامت جسمی یا روانی کودک، تربیت اخلاقی او یا امنیت وی در معرض خطر باشد، امکان درخواست سلب یا تغییر حضانت وجود دارد. اعتیاد زیانآور، سوءرفتار مستمر، بیماری روانی مؤثر، فساد اخلاقی، بیتوجهی جدی به کودک یا استفاده از او در رفتارهای آسیبزا، از جمله موضوعاتی هستند که باید با دلیل قابل قبول اثبات شوند. صرف اختلاف خانوادگی، ازدواج مجدد یا نارضایتی یکی از والدین، همیشه برای سلب حضانت کافی نیست.
در تنظیم شکایت بابت حضانت بچه دختر باید به جای بیان کلی مانند «طرف مقابل صلاحیت ندارد»، رفتار مشخص، زمان وقوع، آثار آن بر کودک و دلیل اثباتی توضیح داده شود. ادعا با نتیجه حقوقی تفاوت دارد و تشخیص نهایی به دادگاه واگذار میشود.
دادخواست معمولاً از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به دادگاه خانواده صالح ارسال میشود. دادگاه ممکن است برای بررسی شرایط، از مددکار اجتماعی، پزشکی قانونی یا کارشناسی استفاده کند. هزینه دادرسی و مدت رسیدگی رقم یا زمان ثابتی برای همه پروندهها ندارد و به نوع درخواست، شهر، تعداد جلسات، نیاز به کارشناسی و اعتراض احتمالی بستگی دارد.
فرض کنید دختری هشتساله پس از جدایی والدین نزد مادر زندگی میکند. پدر با استناد به سن کودک، شکایت بابت حضانت بچه دختر مطرح میکند، اما مادر گزارشهایی از غیبتهای طولانی، مصرف مواد مخدر و بیتوجهی پدر ارائه میدهد. در چنین وضعی، دادگاه صرفاً به سن دختر اکتفا نمیکند و با بررسی گزارش مددکاری، وضعیت واقعی زندگی و نظر کارشناسی، ممکن است حضانت را نزد مادر باقی بگذارد و برای پدر حق ملاقات ایمن تعیین کند.
برای موفقیت در شکایت بابت حضانت بچه دختر باید خواسته دقیق، مدارک معتبر و توضیح روشن درباره مصلحت کودک ارائه شود. حق ملاقات نیز حتی در صورت واگذاری حضانت به یکی از والدین، موضوعی جداگانه است و جلوگیری خودسرانه از آن میتواند برای دارنده حضانت مشکل حقوقی ایجاد کند. در نهایت، شکایت بابت حضانت بچه دختر باید بر امنیت، آرامش و نیازهای واقعی کودک متمرکز باشد، نه صرفاً اختلاف میان والدین.